Nhân kỷ niệm 800 năm sáng lập Vương triều Trần (1226 - 2026), ngày 10/1, tại Hoàng thành Thăng Long (Hà Nội), Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam phối hợp với Viện Trần Nhân Tông (ĐHQG Hà Nội) và Hội đồng họ Trần Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học “Vương triều Trần: Tầm vóc lịch sử và giá trị thời đại".
Hội thảo góp phần làm sáng rõ hơn vị trí, vai trò và những di sản đặc biệt quan trọng của triều đại nhà Trần trong lịch sử dân tộc Việt Nam.
Phát biểu khai mạc sự kiện, Trung tướng, PGS.TS Trần Đình Nhã, Chủ tịch Hội đồng họ Trần Việt Nam nhấn mạnh rằng cách đây tròn 800 năm, Vương triều Trần được sáng lập, mở ra một giai đoạn phát triển rực rỡ và đặc biệt vẻ vang trong lịch sử Việt Nam. Dưới triều Trần, Đại Việt không chỉ khẳng định vững chắc nền độc lập, chủ quyền quốc gia, mà còn vươn lên trở thành một quốc gia cường thịnh, có bản lĩnh, trí tuệ và vị thế đáng nể phục trong khu vực.
Ba lần chiến thắng quân xâm lược Nguyên - Mông, đội quân từng làm rung chuyển Á - Âu, không chỉ là những thắng lợi quân sự lẫy lừng mà còn là minh chứng sinh động cho ý chí tự cường, tinh thần đoàn kết toàn dân tộc và nghệ thuật lãnh đạo, chỉ huy xuất sắc của nhà Trần. Những sự kiện như Hội nghị Diên Hồng, Hịch tướng sĩ, chiến thắng Bạch Đằng năm 1288… đã trở thành biểu tượng bất tử của lòng yêu nước và trí tuệ Việt Nam.
Không chỉ nổi bật về quân sự, Vương triều Trần còn để lại những di sản đặc sắc về chính trị, quản trị quốc gia và văn hóa - tư tưởng. Đặc biệt, đây là giai đoạn kết tinh rực rỡ của văn hóa Đại Việt, với đỉnh cao là tư tưởng Phật giáo Trúc Lâm Yên Tử do Phật hoàng Trần Nhân Tông sáng lập.
Từ nhận thức đó, theo Trung tướng, PGS.TS Trần Đình Nhã, hội thảo không chỉ là dịp tri ân, tôn vinh những giá trị lịch sử to lớn của Vương triều Trần, mà còn là diễn đàn khoa học để các nhà nghiên cứu, các nhà quản lý cùng nhìn nhận, luận giải và làm sáng rõ những giá trị thời đại được hun đúc từ triều đại này.
Tại hội thảo, PGS.TS Nguyễn Tiến Vinh, Viện trưởng Viện Trần Nhân Tông (ĐHQG Hà Nội) khẳng định, trong tiến trình lịch sử dân tộc, Vương triều Trần (1226 - 1400) nổi lên như một triều đại tiêu biểu, với nhiều chiến công hiển hách, nhiều thành tựu rực rỡ, để lại nhiều di sản mang tầm vóc thời đại và xứng đáng được ghi nhận như một đỉnh cao của kỷ nguyên văn minh Đại Việt trong lịch sử trung đại Việt Nam.
Nhiều bộ chính sử và công trình nghiên cứu lớn đều ghi nhận, đánh giá cao những thành tựu và đóng góp của nhà Trần, tiêu biểu như “Đại Việt sử ký toàn thư”, “Việt Nam sử lược”, “Lịch sử Việt Nam”… Cùng với đó, trong nhiều thập niên gần đây, đã có hàng loạt hội thảo, công trình nghiên cứu, tọa đàm khoa học về nhà Trần được tổ chức tại Viện Sử học, Bộ Quốc phòng và nhiều địa phương như Ninh Bình, Quảng Ninh, Hải Phòng…
PGS.TS Nguyễn Tiến Vinh cho rằng, hội thảo lần này sẽ góp phần cung cấp thêm những luận cứ khoa học quan trọng cho việc bảo tồn, phát huy các di sản lịch sử và văn hóa gắn với Vương triều Trần, đồng thời phục vụ công tác giáo dục truyền thống, bồi đắp lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc cho các thế hệ hôm nay và mai sau.
Xuyên suốt hội thảo, các nhà nghiên cứu, học giả trong và ngoài nước tập trung thảo luận bốn nhóm vấn đề lớn: Vương triều Trần trong diễn trình lịch sử; Cương vực, ngoại giao và chiến tranh vệ quốc; Quản trị và phát triển đất nước; Văn hóa, tư tưởng và tôn giáo.
Các tham luận đã tiếp cận một cách toàn diện, sâu sắc những đặc sắc, thành tựu và đóng góp của nhà Trần trên mọi lĩnh vực, từ quân sự, chính trị, kinh tế đến văn hóa, tư tưởng, tôn giáo.
Qua đó, hội thảo góp phần làm rõ hơn vị trí, vai trò của Vương triều Trần trong tiến trình lịch sử dân tộc, đồng thời nhận diện những di sản cần tiếp tục bảo tồn, phát huy và đúc rút những bài học kinh nghiệm quý báu để vận dụng sáng tạo vào sự nghiệp xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
