Bởi lẽ, Tết Nguyên đán không chỉ là thời khắc đoàn viên, mà còn là dịp để cha mẹ lặng lẽ trao cho con những bài học đầu đời về cội nguồn, về tình thân và những giá trị truyền thống bền vững.
Anh Lê Ngọc Thanh (Hà Nội) chia sẻ: "Dạy con về Tết không phải bằng lời giảng, mà bằng cách mình sống trong những ngày Tết".
Với anh Thanh, Tết không chỉ là kỳ nghỉ dài ngày, càng không đơn thuần là dịp sum họp hay du xuân. Trong suy nghĩ của anh, Tết là “một lớp học đặc biệt” – nơi con trẻ được học những bài học về cội nguồn, đạo hiếu và lòng biết ơn qua từng nghi lễ truyền thống.
“Ngày thường có thể bận rộn, nhưng Tết là lúc cha mẹ phải sống chậm lại để con nhìn thấy giá trị gia đình rõ nhất”, anh Thanh cho hay.
Theo anh, việc giáo dục con cái về những giá trị truyền thống không nằm ở những bài thuyết giảng dài dòng, mà bắt đầu từ những điều cụ thể, gần gũi trong ba ngày đầu năm.
Anh Thanh luôn dành ngày mùng 1 để đưa các con về bên nội, thắp hương tổ tiên, chúc Tết ông bà. Anh kể cho con nghe về nguồn cội, về những người đi trước đã gây dựng nên gia đình hôm nay.
“Con trẻ cần hiểu mình từ đâu mà có. Khi cúi đầu trước bàn thờ tổ tiên, đó không chỉ là nghi thức mà là cách gieo vào lòng con sự kính trọng và biết ơn”, anh Thanh nói.
Anh không ép con phải thuộc lòng những lời chúc trang trọng, nhưng yêu cầu con tự tay chúc ông bà bằng những lời chân thành nhất. Theo anh, sự lễ phép không phải hình thức mà là thái độ.
Chị Lê Thị Thanh Hương (phường Đống Đa, Hà Nội) chia sẻ rằng, với chị, Tết không chỉ là kỳ nghỉ dài ngày mà còn là dịp đặc biệt để dạy con về truyền thống và giá trị gia đình.
“Mỗi năm cứ gần Tết là tôi lại rủ các con đi chợ Tết cùng mẹ. Tôi không chỉ mua sắm mà còn kể cho con nghe vì sao ngày xưa ông bà chuẩn bị Tết từ rất sớm, vì sao phải chọn lá dong xanh, nải chuối đẹp, hay vì sao mâm ngũ quả lại mang ý nghĩa cầu mong đủ đầy,” chị Hương nói.
Theo chị, những câu chuyện giản dị giữa chợ xuân đông đúc giúp các con hiểu rằng Tết không chỉ là quần áo mới hay lì xì, mà là sự chuẩn bị chu đáo, là tấm lòng hướng về gia đình.
Trong những ngày cuối năm, chị cũng cho các con cùng tham gia dọn dẹp nhà cửa, lau bàn thờ, sắp mâm cỗ.
"Tôi muốn con hiểu rằng mỗi bữa cơm sum họp ngày Tết đều là kết tinh của sự sẻ chia, của công sức từng người trong gia đình. Khi con cùng nhặt rau, gói nem, bày bát đũa, con sẽ trân trọng hơn khoảnh khắc cả nhà quây quần bên mâm cơm", chị Hương bày tỏ.
Với chị Hương, bữa cơm tất niên là bài học sinh động nhất về tình thân. Chị thường nhắc con chúc Tết ông bà bằng sự lễ phép, lắng nghe những câu chuyện xưa, và biết nói lời cảm ơn.
"Giáo dục truyền thống không phải điều gì lớn lao. Chỉ cần từ những việc nhỏ như cùng đi chợ Tết, cùng ăn một bữa cơm đủ đầy, con sẽ dần thấm được giá trị của gia đình, của sự sum vầy và lòng biết ơn", chị Hương chia sẻ.
Chị Trần Hoài Linh (Hà Nội) lại chọn một cách riêng để giáo dục con về truyền thống mỗi dịp đầu năm – đưa con du Xuân tại các di tích lịch sử và dành trọn thời gian bên con.
Theo chị Linh, những ngày Tết là cơ hội quý giá để cả gia đình tạm gác công việc, học hành, cùng nhau chậm lại.
“Thay vì chỉ đi chơi ở trung tâm thương mại hay khu vui chơi, tôi thường đưa con tới Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, Văn Miếu, Hoàng thành hay các bảo tàng. Ở đó, con vừa được du xuân, vừa được nghe kể về lịch sử, về truyền thống hiếu học và tinh thần dân tộc", chị chia sẻ.
Mỗi chuyến đi, chị đều chuẩn bị trước những câu chuyện ngắn, phù hợp với lứa tuổi của con để bé dễ hình dung. Có khi chỉ là vài mẩu chuyện về các vị anh hùng, về nét đẹp xin chữ đầu năm, hay ý nghĩa của tục lễ chùa cầu an.
“Tôi không đặt nặng việc con phải nhớ bao nhiêu kiến thức, mà quan trọng là con cảm nhận được niềm tự hào và sự trân trọng quá khứ", chị Linh nói.
Chị Linh cũng cho rằng, việc đồng hành cùng con trong những chuyến du xuân cũng là cách vun đắp tình cảm gia đình. Khi mình thực sự dành thời gian cho con, cùng con đặt câu hỏi, cùng con khám phá, những giá trị truyền thống sẽ được truyền đi một cách tự nhiên nhất.
Và có lẽ, điều quý giá nhất mà Tết mang lại không nằm ở mâm cao cỗ đầy hay những chuyến đi xa, mà ở những khoảnh khắc cha mẹ chậm lại để kể cho con nghe câu chuyện về ông bà, về nguồn cội, về hai tiếng gia đình.
Khi Tết trở thành “lớp học đặc biệt”, mỗi đứa trẻ không chỉ lớn thêm một tuổi, mà còn lớn lên trong nhận thức, trong yêu thương và trong niềm tự hào về truyền thống dân tộc. Giữ được những bài học ấy qua từng mùa xuân, cũng là cách chúng ta giữ gìn hồn cốt cho mai sau.
GS.TS Huỳnh Văn Sơn, Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh chia sẻ rằng: Người ta mong Tết không chỉ vì được nghỉ ngơi mà bởi đó là khoảnh khắc tâm thức được giải phóng khỏi những ràng buộc thường nhật. Tết cho phép con người dừng lại sau những mệt nhoài, hàn gắn những đứt gãy, đánh thức ký ức và buông bỏ muộn phiền.
Với người Việt, Tết là điểm hẹn của lý trí và cảm xúc, là thời khắc tái thiết lập ý nghĩa sống và làm mới chính mình để bắt đầu một năm tươi sáng hơn. Những mùi vị bánh chưng, bánh tét, sắc đỏ câu đối, tiếng cười trẻ thơ… không chỉ là tín hiệu quen thuộc mà còn khơi dậy “hồi quy cảm xúc”, đưa con người trở về với những tầng ký ức nguyên sơ, tích cực.
Trong tâm lý học tích cực, đó là những “khoảnh khắc ngắt nhịp” giúp tái cân bằng. Tết, với sự thay đổi về không gian, thời gian và nghi thức, trở thành liệu pháp tự nhiên để “nạp lại” năng lượng tinh thần. Chỉ cần được ngủ thêm, ăn món xưa, trò chuyện không vội vàng… cũng đủ làm dịu tâm hồn và khơi mở cảm xúc tích cực.
Nếu Tết mai một, đó không chỉ là mất đi một kỳ nghỉ mà là đánh mất một thiết chế tâm lý – xã hội quan trọng. Tết là “nghi lễ chuyển mùa tinh thần”, nơi quá khứ, hiện tại và tương lai gặp nhau trong dòng chảy cảm xúc.
Vì thế, Tết chính là liệu pháp tinh thần đặc biệt của người Việt – nơi con người được chữa lành bằng những cái ôm, bữa cơm sum họp và sự thấu hiểu. Trong nhịp sống hiện đại nhiều áp lực, đó là liều thuốc quý cần được gìn giữ và trao truyền.
