Miến gạo Thăng Long là sản phẩm truyền thống, gắn bó lâu đời với đời sống người dân địa phương. Dù một số công đoạn đã được hỗ trợ bằng máy móc, quy trình sản xuất vẫn cơ bản giữ phương thức thủ công, đòi hỏi sự tỉ mỉ, kinh nghiệm và sức lao động bền bỉ của người thợ.
Gạo nguyên liệu sau khi được lựa chọn kỹ lưỡng chủ yếu là các giống Khang Dân và Kim Cương 98 được ngâm, xay thành bột nước, lọc, ủ rồi phơi khô hoặc nấu chín.
Tiếp đó, bột được đưa vào máy hấp thành sợi, phơi hoặc sấy, cắt sợi và phơi khô lần cuối trước khi đóng gói. Mỗi công đoạn đều ảnh hưởng trực tiếp đến độ dai, màu sắc và chất lượng sợi miến.
Gắn bó với nghề làm miến đã 15 năm, ông Lê Bá Phiệt (thôn Tân Giao, xã Thăng Bình) cho biết, gia đình ông hiện có ba người cùng tham gia sản xuất theo nghề truyền thống của làng. Trung bình mỗi năm, gia đình ông làm được khoảng 20 tấn miến, doanh thu đạt hơn 100 triệu đồng.
Riêng vào vụ Tết, cường độ lao động tăng cao, mỗi ngày gia đình sản xuất khoảng 200 kg miến, cho thu nhập từ 400.000 – 500.000 đồng/ngày.
“Nghề này khá vất vả, phụ thuộc nhiều vào thời tiết, nhất là khâu phơi miến. Nhưng bù lại, sản phẩm bán được giá, đầu ra ổn định nên cũng giúp gia đình có đồng ra đồng vào, trang trải cuộc sống”, ông Phiệt chia sẻ.
Không chỉ phát triển ở quy mô hộ gia đình, sự ra đời của Hợp tác xã (HTX) dịch vụ sản xuất miến gạo Thăng Long đã góp phần tổ chức lại sản xuất theo hướng bài bản, nâng cao giá trị sản phẩm. Ông Trương Hữu Hoa, Giám đốc HTX miến gạo Thăng Long cho biết, HTX được thành lập năm 2018; đến năm 2020, sản phẩm miến gạo Thăng Long được công nhận OCOP 3 sao và năm 2024 tiếp tục được nâng hạng lên OCOP 4 sao.
Hiện HTX có 28 thành viên, tương ứng với 28 hộ sản xuất, mỗi năm cung ứng ra thị trường từ 700 – 800 tấn miến. Sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó. Để chuẩn bị cho Tết Nguyên đán 2026, HTX dự kiến tăng sản lượng từ 15 – 20% so với ngày thường nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường dịp cao điểm.
“Chúng tôi đã ký kết hợp đồng tiêu thụ với nhiều đối tác. Sản phẩm được người tiêu dùng đánh giá cao nên bà con yên tâm sản xuất, mở rộng quy mô”, ông Hoa cho biết. Bình quân mỗi năm, doanh thu của mỗi hộ trong HTX đạt khoảng 200 – 300 triệu đồng; sau khi trừ chi phí, thu nhập còn lại ước đạt 70 – 90 triệu đồng/hộ/năm.
Để chủ động nguồn nguyên liệu, HTX đã xây dựng vùng nguyên liệu với diện tích khoảng 240 ha, bảo đảm cung ứng hơn 1.500 tấn thóc phục vụ sản xuất miến.
Theo ông Phạm Ngọc Tuấn, Chủ tịch Hội Nông dân xã Thăng Bình, hiện toàn xã có khoảng 56 hộ tham gia sản xuất miến gạo, tập trung chủ yếu ở thôn Đại Bản và Tân Giao. Mỗi năm, các hộ sản xuất hơn 800 tấn miến, giá trị đạt khoảng 16 tỷ đồng, bình quân mỗi hộ có thu nhập từ 8 – 10 triệu đồng/tháng từ nghề làm miến.
“Nghề làm miến gạo không chỉ mang lại thu nhập ổn định cho các hộ trực tiếp sản xuất mà còn giải quyết việc làm cho hàng trăm lao động địa phương, nhất là lao động nông thôn lúc nông nhàn. Tuy nhiên, người làm nghề vẫn gặp không ít khó khăn như thời tiết thất thường, chi phí nguyên liệu, điện, nhiên liệu tăng cao và tình trạng lao động trẻ ít mặn mà với nghề truyền thống”, ông Tuấn chia sẻ.
Trong nhịp sản xuất hối hả những ngày giáp Tết Nguyên đán, những sợi miến gạo trắng trong không chỉ mang hương vị Tết truyền thống mà còn gửi gắm kỳ vọng về một mùa xuân đủ đầy, ấm no của người dân làng nghề Thăng Long.
