Dự thảo dự kiến thay thế Thông tư số 55/2011/TT-BGDĐT, được xây dựng trên cơ sở Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục và cập nhật các quy định phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục.
Một trong những nội dung đáng chú ý là dự thảo làm rõ hơn vai trò của Ban đại diện cha mẹ học sinh trong mối quan hệ giữa gia đình và nhà trường, đồng thời đặt ra những giới hạn cụ thể nhằm ngăn việc hoạt động của ban này bị biến tướng.
Không được can thiệp vào việc dạy và học
Theo dự thảo, Ban đại diện cha mẹ học sinh là tổ chức đại diện cho cha mẹ học sinh nhưng không phải một bộ phận trong cơ cấu tổ chức của cơ sở giáo dục; không có tư cách pháp nhân, con dấu hoặc tài khoản riêng.
Ban đại diện chỉ thực hiện các nhiệm vụ trong phạm vi được Điều lệ quy định, không được can thiệp vào hoạt động quản trị, quản lý, tổ chức dạy học, kiểm tra và đánh giá của nhà trường.
Ban này cũng không được tự đặt ra các khoản thu, ép buộc đóng góp, tiếp nhận hoặc sử dụng các khoản hỗ trợ sai quy định; không được lợi dụng danh nghĩa Ban đại diện để vụ lợi hay thu thập, sử dụng trái phép dữ liệu cá nhân.
Dự thảo đồng thời quy định mỗi cơ sở giáo dục chỉ thành lập một Ban đại diện cha mẹ học sinh cấp cơ sở giáo dục. Với trường có nhiều cấp học hoặc được tổ chức tại nhiều địa điểm, cơ cấu ban phải có đại diện cha mẹ học sinh của các cấp học, phù hợp với cơ cấu tổ chức và điều kiện hoạt động.
Ban đại diện không được tự ý thành lập thêm các tổ chức hoặc đầu mối đại diện cha mẹ học sinh ngoài quy định.
Khoản hỗ trợ không được biến thành “nghĩa vụ”
Một điểm đáng chú ý khác là quy định về khoản hỗ trợ hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh.
Theo dự thảo, khoản hỗ trợ này do từng cha mẹ học sinh tự nguyện quyết định, không phải khoản thu của cơ sở giáo dục và không làm phát sinh nghĩa vụ đóng góp.
Ban đại diện không được tự đặt ra khoản thu, mức thu hoặc mức đóng góp; không được ép buộc, gây áp lực hoặc phân biệt đối xử giữa người hỗ trợ và người không hỗ trợ.
Ngay cả khi đa số thành viên trong Ban đại diện thống nhất một khoản đóng góp, quyết định này cũng không làm phát sinh nghĩa vụ đóng góp đối với từng cha mẹ học sinh. Người không hỗ trợ không được bị ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của mình và người học.
Đặc biệt, cơ sở giáo dục không được giao Ban đại diện cha mẹ học sinh thu hộ các khoản thuộc trách nhiệm thu của nhà trường.
Các khoản hỗ trợ tự nguyện cũng không được sử dụng để thay thế trách nhiệm của Nhà nước hoặc cơ sở giáo dục; không được chi cho đầu tư, mua sắm, sửa chữa, nâng cấp cơ sở vật chất hay các hoạt động quản trị, quản lý, điều hành và chuyên môn của nhà trường.
Việc tiếp nhận, quản lý và sử dụng khoản hỗ trợ phải đúng mục đích, công khai, có hồ sơ, chứng từ và bảo đảm trách nhiệm giải trình. Khi kết thúc nhiệm kỳ hoặc cơ sở giáo dục được tổ chức lại, hồ sơ và số tiền còn lại phải được bàn giao theo quy định.
Phụ huynh có thêm kênh phản ánh, giám sát
Bên cạnh việc quy định giới hạn hoạt động, dự thảo mở rộng vai trò của Ban đại diện trong phối hợp giữa gia đình và nhà trường.
Theo đó, gia đình và cơ sở giáo dục phối hợp tư vấn tâm lý, hướng nghiệp, phân luồng; phòng, chống bạo lực học đường, xâm hại trẻ em; giáo dục kỹ năng sống, văn hóa học đường và hỗ trợ học sinh tham gia môi trường số an toàn.
Các bên cũng phối hợp hình thành năng lực, kỹ năng số, bảo vệ dữ liệu cá nhân và xử lý những vấn đề phát sinh liên quan đến người học.
Việc phối hợp có thể được thực hiện thông qua sổ liên lạc điện tử, cổng thông tin, ứng dụng, nhóm trao đổi và các nền tảng số. Tuy nhiên, các phương thức này phải bảo đảm an toàn thông tin, quyền riêng tư và dữ liệu cá nhân.
Dự thảo nghiêm cấm sử dụng nhóm trao đổi hoặc nền tảng số để gây áp lực đóng góp, công khai việc đóng hoặc không đóng góp, phân biệt đối xử hay xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của các thành viên.
Cha mẹ học sinh cũng được bổ sung cơ chế phản ánh, kiến nghị, giám sát và tham gia đối thoại với cơ sở giáo dục. Người đứng đầu cơ sở giáo dục có trách nhiệm tiếp nhận, xử lý phản ánh, tổ chức đối thoại và công khai thông tin theo quy định.
Như vậy, nếu được ban hành, Điều lệ mới không chỉ làm rõ Ban đại diện cha mẹ học sinh được làm gì mà còn xác định cụ thể những việc không được làm, đặc biệt trong quản lý các khoản hỗ trợ và quan hệ phối hợp giữa phụ huynh với nhà trường.
