KCN không còn chỉ là nơi cho doanh nghiệp thuê đất
Tại Diễn đàn Kết nối Đầu tư Hệ sinh thái Công nghiệp Việt Nam (VIPFA INDUSTRIAL CONNECT 2026) diễn ra vào chiều 24/9, TS Phan Hữu Thắng, Chủ tịch Liên chi hội tài chính khu công nghiệp Việt Nam (VIPFA) cho biết: Sau gần 40 năm kể từ khi bắt đầu mở cửa thu hút vốn đầu tư FDI, nguồn vốn này tiếp tục có vai trò quan trọng đối với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế của Việt Nam.
Tuy nhiên, theo TS Phan Hữu Thắng, FDI của giai đoạn mới cần được nhìn không chỉ dưới góc độ quy mô vốn, mà còn dưới góc độ: Công nghệ – năng suất – đổi mới sáng tạo – đào tạo nhân lực – liên kết doanh nghiệp – giá trị gia tăng – phát triển xanh và khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.
Đi cùng với đó là sự thay đổi của các mô hình KCN để thích ứng với dòng vốn mới.
TS Phan Hữu Thắng cho hay, KCN trước đây chủ yếu được nhìn nhận là nơi có đất công nghiệp, kèm theo đó là hạ tầng và nhà máy. Nhưng KCN thế hệ mới cần hướng tới hạ tầng xanh, năng lượng sạch, logistics thông minh, dữ liệu, dịch vụ tài chính, công nghệ, R&D, nhân lực, và hệ thống nhà cung ứng.
Đặc biệt, đối với các dự án công nghệ cao, bán dẫn, điện tử, cơ khí chính xác, AI, công nghiệp xanh và các ngành công nghiệp mới, chất lượng của KCN sẽ ngày càng trở thành một yếu tố quyết định trong lựa chọn địa điểm đầu tư.
Vì vậy, KCN không còn chỉ là nơi cho doanh nghiệp thuê đất; KCN phải trở thành một nền tảng tạo ra năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp.
“Hay nói cách khác, trong thời gian tới, nhà đầu tư không chỉ chọn đất, chọn ưu đãi hay nhân công mà họ chọn nơi có hệ sinh thái công nghiệp”, ông Thắng nhấn mạnh.
Trong khi đó, ông Trương Minh, Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Tài chính cho rằng, trong giai đoạn tới, yêu cầu đặt ra là tiếp tục nâng cao chất lượng và hiệu quả của đầu tư nước ngoài. Trong đó, ưu tiên các dự án có công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, trung tâm nghiên cứu và phát triển, kinh tế số, kinh tế xanh và phát triển bền vững.
Đồng thời tăng cường liên kết giữa khu vực FDI với doanh nghiệp trong nước, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
Từ thực tiễn trên, ông cho rằng các hoạt động như VIPFA Industrial Connect có ý nghĩa khi tạo ra không gian để các chủ thể trong hệ sinh thái gặp nhau trực tiếp: cơ quan quản lý, chủ đầu tư khu công nghiệp, doanh nghiệp FDI, ngân hàng - tổ chức tài chính, doanh nghiệp chuỗi cung ứng và các đơn vị dịch vụ đầu tư.
“Điều quan trọng là kết nối tại diễn đàn cần được tiếp tục bằng những hoạt động cụ thể sau sự kiện: xác định đúng nhu cầu, tìm đúng đối tác và hỗ trợ các bên đi đến các cơ hội hợp tác thực tế”, ông Minh cho biết.
Ông Minh khẳng định, về phía cơ quan quản lý nhà nước về đầu tư nước ngoài mong muốn tiếp tục lắng nghe ý kiến từ cộng đồng nhà đầu tư và doanh nghiệp, phối hợp với các bộ, ngành và địa phương để cải thiện môi trường đầu tư, tháo gỡ khó khăn trong quá trình triển khai dự án và góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả hợp tác đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.
Sự hỗ trợ của chính quyền địa phương đóng vai trò quyết định
Theo các chuyên gia và cơ quan quản lý nhà nước, việc thu hút FDI hiện nay không chỉ dừng lại ở vốn hay nguồn lực tài chính.
Luật sư Nguyễn Hồng Chung, Chủ tịch hệ sinh thái DVL IPT cho rằng: Chúng ta cũng cần quan tâm đến nguyên liệu, tài nguyên đất đai và các yếu tố hạ tầng.
Về hạ tầng, có hai nhóm chính gồm hạ tầng cứng (hạ tầng giao thông đường bộ, đường thủy, đường hàng không), và hạ tầng mềm gồm các giải pháp tài chính từ tổ chức tài chính; hệ thống pháp lý; và đặc biệt là hạ tầng cung cấp dịch vụ chuyên biệt. Do vậy, yêu cầu cấp bách đặt ra là cần thay đổi trong tư duy thu hút FDI.
Theo ông, trước đây, nhiều nơi tập trung vào việc thu hút vốn và các giải pháp tài chính. Hiện nay, xu hướng đang chuyển sang xây dựng hệ sinh thái công nghiệp. Nhà đầu tư không chỉ cần một khu công nghiệp đơn lẻ mà cần một hệ sinh thái hoàn chỉnh để tạo ra giá trị bền vững.
Theo đó, ba yếu tố then chốt để hình thành hệ sinh thái này gồm chính sách từ Trung ương đến địa phương. Trong đó, sự hỗ trợ của chính quyền địa phương (về pháp lý, thủ tục, môi trường đầu tư) đóng vai trò quyết định.
Thứ hai, hạ tầng công nghiệp bao gồm cả cứng và mềm. Và thứ 3 là phát triển doanh nghiệp dịch vụ hỗ trợ: Giúp nhà đầu tư hình thành và vận hành trong hệ sinh thái.
Ngoài ra, môi trường đầu tư thân thiện và sự đồng hành của chính quyền địa phương là yếu tố vô cùng quan trọng.
“Trên chặng đường sắp tới, VIPFA sẽ trở thành cầu nối đồng hành với các thành viên trong hệ sinh thái – từ doanh nghiệp công nghệ, doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp sản xuất đến các đơn vị logistics và dịch vụ hỗ trợ. Sự kiện hôm nay không chỉ để kết nối ngay lập tức mà còn tạo nền tảng cho các kết nối lâu dài”, Luật sư Chung chia sẻ.
