Tiềm năng bứt phá mạnh mẽ từ một “thành phố không ngủ”
Với quy mô hơn 10 triệu dân cùng lượng khách du lịch nội địa và quốc tế thuộc nhóm cao nhất nước, TP.HCM được đánh giá là một trong những địa phương có tiềm năng phát triển kinh tế đêm hàng đầu tại Việt Nam.
Thực tế, không khó để bắt gặp nhịp sống về đêm sôi động tại các khu vực như phố đi bộ Nguyễn Huệ, Bùi Viện, chợ Bến Thành hay các tuyến ẩm thực ở quận 1, quận 3, quận 5. Các mô hình kinh doanh như quán ăn, cà phê, bar, pub vẫn duy trì hoạt động đến khuya, đặc biệt vào cuối tuần, cho thấy nhu cầu vui chơi, giải trí ban đêm của người dân và du khách luôn ở mức cao.
Kinh tế đêm mang đến nguồn thu ổn định cho ngành du lịch tại TPHCM (Ảnh minh họa từ internet)
Không chỉ dừng lại ở các hoạt động ăn uống và giải trí, TP.HCM còn có lợi thế về văn hóa và nhịp sống trẻ – những yếu tố phù hợp để phát triển các sản phẩm du lịch đêm đa dạng. Từ biểu diễn nghệ thuật đường phố, các tour xe buýt đêm 2 tầng đến du lịch đường sông, TP.HCM hoàn toàn có thể hình thành một hệ sinh thái kinh tế đêm mang bản sắc riêng.
Mặt khác, theo các chuyên gia kinh tế, chi tiêu vào ban đêm thường cao hơn so với ban ngày do tập trung vào ẩm thực, giải trí và trải nghiệm. Minh chứng cho điều này, bà Nguyễn Thị Thanh Thảo, Trưởng phòng Quy hoạch phát triển Tài nguyên Du lịch (Sở Du lịch TPHCM) cho biết, các sản phẩm kinh tế đêm đã giúp tăng mức chi tiêu của du khách, đặc biệt là khách quốc tế, thêm khoảng 20-30% cho các dịch vụ ăn uống, mua sắm và giải trí; đồng thời kéo dài thời gian lưu trú bình quân từ nửa ngày đến một ngày.
Chính vì thế, nếu được đầu tư bài bản, kinh tế đêm không chỉ giúp kích cầu tiêu dùng mà còn tạo thêm động lực tăng trưởng cho ngành dịch vụ và mở rộng cơ hội việc làm cho người lao động.
Loay hoay trong “khung giờ hành chính”
Dù sở hữu tiềm năng lớn, hoạt động kinh tế đêm tại TP.HCM hiện vẫn chủ yếu mang tính tự phát, thiếu sự liên kết và chưa hình thành được một hệ sinh thái đồng bộ.
Nhiều khu vực dù đông khách nhưng sản phẩm còn nghèo nàn, chủ yếu xoay quanh ăn uống và giải trí đơn thuần. Các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, mua sắm ban đêm cũng chưa đủ phong phú để giữ chân du khách lâu hơn. Không ít du khách quốc tế nhận xét rằng sau 22 giờ, lựa chọn vui chơi tại TP.HCM trở nên hạn chế, ngoài một số tuyến phố quen thuộc như Bùi Viện, Nguyễn Huệ.
Một trong những rào cản lớn nhất hiện nay là quy định về thời gian hoạt động của các cơ sở kinh doanh về đêm. Điển hình như các quy định tại Nghị định 103/2009/NĐ-CP hay Nghị định 54/2019/NĐ-CP vẫn đang siết chặt giờ giấc hoạt động của các dịch vụ giải trí (như karaoke không quá 12 giờ đêm, vũ trường không quá 2 giờ sáng).
Quy định này buộc nhiều cơ sở kinh doanh dịch vụ tại TPHCM phải đóng cửa sớm. Đồng thời khiến kinh tế đêm khó hình thành quy mô lớn và thiếu sức cạnh tranh với các thành phố du lịch khác trong khu vực.
Bên cạnh đó, hạ tầng phục vụ ban đêm cũng chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển. Hệ thống giao thông công cộng về đêm còn hạn chế, thiếu các tuyến xe buýt đêm, bãi đỗ xe và dịch vụ hỗ trợ du khách. Công tác chiếu sáng, vệ sinh môi trường và đảm bảo an toàn tại một số khu vực cũng chưa được đồng bộ.
Kinh tế đêm chưa thể bứt phá do rào cản về thời gian hoạt động (Ảnh minh họa từ internet)
Cần một cú hích từ thể chế để bùng nổ
Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu, kinh tế đêm tại TP.HCM có tiềm năng phát triển rất lớn nhưng vẫn chưa được khai thác đúng mức do thiếu quy hoạch tổng thể và một cơ chế vận hành đủ linh hoạt.
“TP.HCM có lợi thế về dân số, du lịch và sức tiêu dùng. Tuy nhiên, để kinh tế đêm phát triển đúng nghĩa thì phải xem đây là một ngành kinh tế đặc thù chứ không chỉ là vài tuyến phố ăn uống mở cửa muộn”, ông Hiếu nhấn mạnh.
Cùng quan điểm, bà Nguyễn Thị Khánh – Chủ tịch Hiệp hội Du lịch TP.HCM cho rằng thành phố đang thiếu những sản phẩm đủ sức giữ chân du khách vào ban đêm.
“Du khách quốc tế đến TP.HCM thường không biết đi đâu sau 22 giờ ngoài một vài địa điểm quen thuộc. Thành phố cần thêm các hoạt động văn hóa, biểu diễn nghệ thuật, mua sắm và trải nghiệm đặc sắc về đêm để giữ chân cũng như tăng mức chi tiêu của du khách”, bà Khánh nói.
Ở góc độ thực tiễn, nhiều hộ kinh doanh cũng mong muốn có cơ chế linh hoạt hơn về thời gian hoạt động để khai thác tốt hơn nhu cầu ban đêm đang tăng cao. Anh Trần Minh Hoàng, chủ một quán cà phê tại quận 1 chia sẻ: “Khách về đêm ở TP.HCM rất đông, nhất là cuối tuần. Nhưng nhiều nơi vẫn e ngại về giới hạn thời gian hoạt động nên chưa thể đẩy mạnh hoạt động kinh doanh”.
TPHCM cần hình thành các đặc khu kinh tế đêm riêng biệt để khai thác mỏ vàng này (Ảnh minh họa từ internet)
Theo các chuyên gia, TP.HCM cần mạnh dạn thí điểm cơ chế hoạt động 24/7 và hình thành các đặc khu kinh tế đêm riêng biệt ở một số khu vực phù hợp (như dải đô thị ven sông Sài Gòn, các tuyến phố sầm uất tại Quận 1). Tại đây, cần áp dụng các chính sách ưu đãi đặc thù về thuế, nới lỏng khung giờ hoạt động đi kèm với cơ chế quản lý chặt chẽ về an ninh, tiếng ồn và phòng cháy chữa cháy. Đây được xem là bước đi cần thiết để hình thành một mạng lưới kinh tế đêm đồng bộ thay vì phân mảnh như hiện nay.
Song, để giải bài toán quản lý trật tự mà không tạo ra rào cản hành chính, chìa khóa chính là tối ưu hóa công nghệ. Chính quyền TPHCM có thể ứng dụng dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo (AI) để giám sát an ninh, đo lường tiếng ồn và điều phối giao thông thông minh. Từ đó góp phần giảm bớt gánh nặng cho bộ máy hành chính trực tiếp và tạo môi trường kinh doanh đêm an toàn, văn minh.
Ngoài ra, thành phố cũng cần đầu tư mạnh hơn cho các sản phẩm văn hóa – giải trí ban đêm đặc thù như lễ hội ánh sáng, biểu diễn nghệ thuật đường phố, chợ đêm theo chủ đề hay các tour trải nghiệm văn hóa Sài Gòn về đêm. Đây mới là yếu tố giúp giữ chân du khách và gia tăng mức chi tiêu thay vì chỉ tập trung vào ăn uống.
Không thể chậm chân trong cuộc đua mới
Trong bối cảnh nhiều quốc gia xem kinh tế đêm là “đòn bẩy” tăng trưởng du lịch thì TP.HCM lại đang đứng trước nguy cơ bỏ lỡ một nguồn thu lớn từ lĩnh vực này.
Là một trong những đô thị năng động nhất cả nước, TP.HCM không nên chỉ sôi động đến 22 giờ rồi chìm vào giấc ngủ. Với tiềm năng sẵn có, điều mà các cơ sở kinh doanh tại TPHCM cần lúc này là một cú hích đủ mạnh về cơ chế, quy hoạch và tư duy quản lý để biến tiềm năng thành giá trị thực tế.
Khi đó, kinh tế đêm không chỉ đóng góp cho tăng trưởng du lịch mà còn giúp định hình một TP.HCM hiện đại, năng động và thực sự “không ngủ”.
