Theo số liệu của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), sản lượng điện thương phẩm năm 2025 toàn tập đoàn ước đạt 287,9 tỉ kWh, tăng 4,9% so với năm 2024, thấp hơn nhiều so với mức tăng 9,24% trong năm 2024 (so với năm 2023). Đồng thời đi ngược với quy luật tăng trưởng thường thấy khi đặt trong tương quan với tốc độ tăng trưởng GDP năm 2025 đạt 8,02%.
Trong điều kiện bình thường, tăng trưởng điện thương phẩm có mối tương quan chặt chẽ với tăng trưởng kinh tế. Khi GDP tăng cao, nhu cầu điện cho sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng thường tăng tương ứng, thậm chí có xu hướng tăng nhanh hơn do quá trình mở rộng quy mô sản xuất và gia tăng mức sống.
Trong điều kiện bình thường, tăng trưởng điện thương phẩm có mối tương quan chặt chẽ với tăng trưởng kinh tế. Khi GDP tăng cao, nhu cầu điện cho sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng thường tăng tương ứng, thậm chí có xu hướng tăng nhanh hơn do quá trình mở rộng quy mô sản xuất và gia tăng mức sống.
Tuy nhiên, bức tranh năm 2025 cho thấy sự lệch pha khi nền kinh tế tăng trưởng ở mức cao, nhưng tổng sản lượng điện thương phẩm chỉ tăng 4,9%, phản ánh những thay đổi đáng chú ý trong cơ cấu tiêu dùng điện và mô hình tăng trưởng kinh tế.
Lí giải về sự lệch pha này bà Phí Thị Hương Nga - Vụ trưởng Vụ Thống kê công nghiệp và xây dựng (Cục Thống kê, Bộ Tài chính) cho biết có 3 nguyên nhân.
Thứ nhất, trong năm 2025, mặc dù Chính phủ đã rất quyết liệt trong chỉ đạo, thúc đẩy giải ngân đầu tư công, nhiều công trình hạ tầng lớn đã được triển khai, song tiến độ thực hiện trên thực tế vẫn chưa thật sự mạnh mẽ. Đồng thời, lượng tiêu thụ điện cho các công trình đầu tư xây dựng hạ tầng không lớn so với lượng điện phục vụ cho sản xuất công nghiệp (hiện chiếm trên 50% tổng sản lượng điện thương phẩm tiêu thụ).
Thứ hai, trong năm 2025, do diễn biến thời tiết bất thường, thiên tai, bão, lũ, mưa lớn với cường độ và tần suất cao liên tục xảy ra và kéo dài tại nhiều địa phương, từ miền Bắc đến khu vực duyên hải miền Trung, đã ảnh hưởng đáng kể đến nhu cầu và sản lượng điện tiêu thụ. Bên cạnh đó, thời tiết năm 2025 nhìn chung mát hơn so với năm 2023 và 2024.
Thứ ba, theo số liệu từ Bộ Công Thương, Cục Thống kê thu thập được, điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu được lắp đặt ngày càng nhiều và tỉ trọng ngày càng lớn trong cơ cấu điện tiêu dùng. Trong cơ cấu tiêu dùng điện năm 2025, chúng tôi ước tính điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu chiếm khoảng hơn 10 tỉ kWh tương đương gần 4% tổng sản lượng điện thương phẩm cả năm. Điều này cũng góp phần làm giảm áp lực lên hệ thống điện.
Xét về cơ cấu tiêu dùng điện cả năm 2025, tổng mức tăng sản lượng điện thương phẩm đạt 4,9%. Trong đó, điện cho khu vực nông, lâm, thủy sản tăng 1,1%, chiếm 3,5% tổng sản lượng điện tiêu thụ. Điện cho ngành công nghiệp và xây dựng chiếm khoảng 53% tổng sản lượng điện tiêu thụ, tăng tới 7,22%.
Theo quan sát, mức tăng này tương đối phù hợp với chỉ số sản xuất công nghiệp. Điện cho lĩnh vực thương mại, khách sạn, nhà hàng chiếm khoảng 5,4% và tăng 4,8% so với cùng kỳ năm 2024. Điện cho tiêu dùng dân cư chiếm khoảng 33,7% tổng sản lượng điện tiêu thụ, chỉ tăng khoảng 1,1%. Chính việc điện cho khu vực dân cư chỉ tăng 1,1% trong khi chiếm tỉ trọng lớn 33,7% đã giúp mức tăng chung của toàn hệ thống điện cả nước xuống mức 4,9%.
Theo Phó Cục trưởng Cục Thống kê Lê Trung Hiếu, về mối quan hệ giữa tăng trưởng điện và tăng trưởng kinh tế, cần phân tách rõ điện cho sản xuất và điện cho tiêu dùng dân cư. Qua số liệu cho thấy, điện cho công nghiệp - xây dựng vẫn có mức tăng khá cao. Trong thời gian tới các dự án đầu tư mới ở những ngành tiêu thụ nhiều điện như xi măng, sắt thép, hóa chất, khi các doanh nghiệp này đi vào hoạt động sẽ làm gia tăng mạnh mức tiêu thụ điện, qua đó làm rõ hơn mối quan hệ giữa điện, sản xuất và tăng trưởng kinh tế.
