Kinh tế thế giới đối mặt nhiều sức ép
Kinh tế thế giới đang đứng trước nhiều sức ép khi tăng trưởng có dấu hiệu chậm lại, trong khi các bất ổn địa chính trị, chiến tranh thương mại và giá năng lượng tiếp tục diễn biến khó lường.
Những biến động này không chỉ tác động đến các nền kinh tế lớn mà còn tạo ra sức ép đáng kể đối với các quốc gia có độ mở kinh tế cao như Việt Nam, từ lạm phát, tỷ giá đến hoạt động xuất nhập khẩu và tăng trưởng.
Phân tích rõ về tình hình kinh tế thế giới thời gian qua, TS Lê Xuân Sang, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới cho biết: Kinh tế Mỹ vẫn duy trì tăng trưởng tương đối ổn định. Trong giai đoạn từ năm 2020 đến quý II/2026, GDP của Mỹ đạt mức tăng trưởng trung bình khoảng 3,3%.
Tuy nhiên, nền kinh tế lớn nhất thế giới đang chịu tác động từ nhiều yếu tố bất định.
Theo TS Lê Xuân Sang, chính sách thuế của Mỹ cùng các xung đột tại Trung Đông và Đông Âu đang tạo áp lực thường trực lên chuỗi cung ứng toàn cầu, đồng thời làm gia tăng kỳ vọng về giá các yếu tố đầu vào, qua đó gây thêm sức ép đối với lạm phát đối với quốc gia này.
Đối với Trung Quốc, nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, tăng trưởng GDP nhìn chung có xu hướng giảm dần. Nguyên nhân chủ yếu đến từ sức cầu trong nước yếu, có phần liên quan đến sự trầm lắng của thị trường bất động sản.
Bên cạnh đó, quá trình phát triển kinh tế số, tự động hóa và kinh tế xanh đang làm thay đổi cơ cấu tăng trưởng của nền kinh tế này.
Trong khi xuất khẩu của Trung Quốc sang Mỹ có dấu hiệu yếu đi, dòng hàng hóa sang ASEAN, Australia và một số thị trường khác có xu hướng gia tăng. Điều này có thể làm sức ép cạnh tranh đối với hàng hóa Việt Nam tại các thị trường xuất khẩu ngày càng lớn.
Đối với kinh tế của một số quốc gia thuộc Liên minh châu Âu (EU), như Đức, Pháp và Anh, tăng trưởng nhìn chung rất thấp, thậm chí chưa rõ thoát khỏi suy thoái hay chưa.
Thị trường lao động dù có cải thiện nhưng tỷ lệ thất nghiệp tại EU vẫn ở mức tương đối cao.
Trong khi đó, giá năng lượng sau khi được kiềm chế trong giai đoạn 2023-2025 đang có dấu hiệu tăng trở lại. Diễn biến này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức mua của người tiêu dùng, chi phí sản xuất và nhu cầu nhập khẩu tại châu Âu, qua đó tác động gián tiếp đến hoạt động xuất khẩu của Việt Nam.
Theo dự báo của IMF công bố tháng 7/2026, triển vọng kinh tế thế giới vẫn tương đối nhiều thách thức.
TS Lê Xuân Sang cho biết, giá một số nhóm hàng hóa cơ bản như năng lượng, dầu thô, kim loại quý và phân bón được dự báo tăng trong năm 2026.
Điều này không chỉ gây áp lực lên lạm phát mà còn đặt ra vấn đề về an ninh năng lượng và an ninh lương thực, đồng thời có thể khiến tăng trưởng tại một số quốc gia và ngành kinh tế suy giảm.
Theo ông Sang, sản lượng kinh tế toàn cầu được dự báo giảm trong năm 2026 trước khi phục hồi trở lại vào năm 2027. Phần lớn các nền kinh tế phát triển có xu hướng giảm tốc, ngoại trừ Mỹ được dự báo vẫn tăng trưởng trong năm 2026 và chỉ giảm nhẹ vào năm sau.
Trong nhóm BRICS, nhiều nền kinh tế vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng, trong khi Trung Quốc được dự báo tiếp tục giảm tốc trong cả năm 2026 và 2027.
"Tuy nhiên, triển vọng kinh tế thế giới trong những tháng còn lại của năm vẫn phụ thuộc lớn vào diễn biến địa chính trị, đặc biệt là quan hệ giữa Nga và phương Tây, các xung đột quân sự và căng thẳng thương mại", TS Lê Xuân Sang nói.
Những sức ép bên ngoài tác động trực tiếp đến Việt Nam
Theo nhiều chuyên gia, các biến động về địa chính trị, địa kinh tế, xung đột quân sự và chiến tranh thương mại đều có thể tạo ra những tác động đáng kể đối với Việt Nam.
Đặc biệt, căng thẳng địa chính trị và các biện pháp thuế quan có thể khiến giá dầu và nhiều loại hàng hóa cơ bản tăng mạnh. Đơn cử, giá dầu có thời điểm tiến gần lại mặt bằng của năm 2022, trong khi giá lúa mì cũng tăng khoảng 50% so với đầu năm 2026.
Khi giá năng lượng và lương thực tăng, áp lực lạm phát toàn cầu sẽ gia tăng, đồng thời đe dọa an ninh năng lượng và an ninh lương thực.
Đối với Việt Nam, một nền kinh tế có độ mở cao và phụ thuộc đáng kể vào hoạt động xuất nhập khẩu, những biến động này có thể tác động đồng thời đến chi phí sản xuất, giá tiêu dùng, đầu tư và sức mua của người dân.
Bên cạnh đó, tăng trưởng kinh tế toàn cầu chậm lại có thể khiến nhu cầu hàng hóa xuất khẩu suy yếu. Trong khi đó, việc hàng hóa từ các nền kinh tế lớn chuyển hướng sang những thị trường khác cũng làm gia tăng sức ép cạnh tranh đối với doanh nghiệp Việt Nam.
Những yếu tố trên đặt ra thách thức đối với điều hành chính sách tiền tệ, kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá cũng như hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam.
Trong bối cảnh đó, việc theo dõi sát diễn biến giá năng lượng, hàng hóa cơ bản và các xung đột địa chính trị sẽ có ý nghĩa quan trọng đối với việc chủ động ứng phó với các cú sốc từ bên ngoài.
