Từ ngày 1/1, Luật Nhà giáo chính thức có hiệu lực với một quy định mang tính bước ngoặt: Lương nhà giáo được xếp cao nhất trong hệ thống thang bảng lương hành chính sự nghiệp.
Đây không chỉ là điều chỉnh về chế độ đãi ngộ, mà còn là sự khẳng định mạnh mẽ vị thế của nghề dạy học trong hệ thống chính sách công, thể hiện quan điểm nhất quán coi giáo dục là quốc sách hàng đầu.
Theo quy định mới, nhà giáo được ưu tiên trong xếp lương, đồng thời được xem xét tăng các khoản phụ cấp phù hợp với đặc thù nghề nghiệp.
Đặc biệt, giáo viên mầm non và giáo viên công tác tại vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn sẽ được quan tâm nhiều hơn nhằm bảo đảm thu nhập tương xứng với trách nhiệm và áp lực nghề nghiệp.
Tạo lực hút mới cho ngành sư phạm
Thực tế cho thấy, ngành sư phạm từng trải qua giai đoạn suy giảm sức hút. Có thời điểm, điểm chuẩn nhiều trường đào tạo giáo viên xuống thấp; số lượng thí sinh đăng ký vào các ngành sư phạm giảm đáng kể so với các khối ngành khác. Nguyên nhân không chỉ nằm ở áp lực nghề nghiệp, mà còn ở thu nhập chưa thực sự tương xứng với công sức và kỳ vọng xã hội.
Trong bối cảnh đó, việc Luật Nhà giáo quy định xếp lương giáo viên ở mức cao nhất trong khối hành chính sự nghiệp được xem là “đòn bẩy” quan trọng. Khi đầu ra được bảo đảm bằng chính sách đãi ngộ ổn định, minh bạch và có tính cạnh tranh, người học sẽ có thêm niềm tin để lựa chọn con đường sư phạm, đồng thời yên tâm gắn bó lâu dài với nghề.
Nhà giáo Bùi Ngọc Lương, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Tây Tựu A (Hà Nội) nhận định: “Đối với giáo viên trẻ, đây là điều kiện rất thuận lợi. Ngoài lương và phụ cấp theo chính sách, các nhà trường hiện có cơ chế tự chủ nhất định để khích lệ, thu hút giáo viên giỏi. Chúng tôi có thể bổ sung các chính sách hỗ trợ, động viên phù hợp để giữ chân người có năng lực”.
Theo bà Lương, khi chính sách vĩ mô được thiết kế hợp lý, kết hợp với sự chủ động của từng cơ sở giáo dục, môi trường làm việc của giáo viên sẽ ngày càng hấp dẫn hơn.
Khẳng định vị thế nhà giáo trong phát triển quốc gia
Ở góc độ đào tạo, các trường sư phạm đánh giá cao ý nghĩa của Luật Nhà giáo. PGS.TS Nguyễn Văn Trào, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội cho rằng, đây là sự thể hiện rõ ràng quan điểm của Đảng và Nhà nước về vai trò trung tâm của giáo dục trong phát triển đất nước.
“Việc khẳng định vị thế nhà giáo bằng chính sách cụ thể là nền tảng quan trọng để các trường sư phạm nâng cao vai trò dẫn dắt trong đào tạo giáo viên”, ông Trào nói thêm.
Theo PGS.TS Trần Thành Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội), Luật Nhà giáo không chỉ xác lập rõ quyền và trách nhiệm của đội ngũ, mà còn vạch ra lộ trình nghề nghiệp, cơ chế đãi ngộ và chính sách ưu đãi tương xứng.
“Đây là điểm tựa vững chắc để thầy cô yên tâm cống hiến. Chính sách lương không đơn thuần là câu chuyện thu nhập, mà là thông điệp xã hội về sự trân trọng đối với nghề giáo”, ông Nam nhấn mạnh.
Tuy nhiên, để chính sách thực sự đi vào cuộc sống, theo các chuyên gia, cần sớm cụ thể hóa bằng các nghị định, thông tư hướng dẫn chi tiết, bảo đảm tính khả thi và đồng bộ. Bên cạnh đó, công tác truyền thông, tôn vinh nhà giáo cũng cần được đẩy mạnh nhằm thay đổi nhận thức xã hội, nâng cao hình ảnh nghề dạy học trong bối cảnh mới.
Song song với chính sách lương, đổi mới đào tạo sư phạm là yêu cầu cấp thiết. PGS.TS Trần Thành Nam cho rằng người thầy trong thời đại số không chỉ giỏi chuyên môn mà còn phải có năng lực dẫn dắt, khơi dậy cảm hứng học tập và đồng hành cùng học sinh.
Vì vậy, chương trình đào tạo cần tích hợp các năng lực cốt lõi của thế kỷ XXI như TPACK, năng lực cảm xúc – xã hội (SEL), tư duy sáng tạo và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong dạy học.
Tại Trường Đại học Giáo dục, mô hình đào tạo đang được đổi mới theo hướng hiện đại, tăng cường trải nghiệm thực tế, cá thể hóa lộ trình học tập và định hướng đa vai trò cho sinh viên sư phạm từ giảng dạy, thiết kế học liệu đến tư vấn, quản lý giáo dục.
Triết lý đào tạo hướng tới xây dựng thế hệ nhà giáo có tri thức vững vàng, nhân cách mẫu mực và năng lực thích ứng cao với bối cảnh chuyển đổi số.
Theo ông Nam, tuyển sinh sư phạm trong giai đoạn tới cũng cần thay đổi cách tiếp cận. Điểm số là yếu tố quan trọng nhưng chưa đủ để phản ánh toàn diện phẩm chất và động lực nghề nghiệp của thí sinh. Cần có cơ chế đánh giá năng lực, phẩm chất sư phạm một cách đa chiều hơn để lựa chọn đúng những người thực sự có đam mê và cam kết với nghề.
Đầu tư trọng điểm cho hệ thống sư phạm
Ở tầm chiến lược, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn khẳng định trong 5 năm tới, ngành giáo dục sẽ tiếp tục ưu tiên đầu tư, phát triển các trường sư phạm, coi đội ngũ nhà giáo là “đột phá của mọi đột phá”.
Theo Bộ trưởng, phát triển giáo dục bền vững phải bắt đầu từ việc chăm lo, bồi dưỡng và nâng cao chất lượng lực lượng nhà giáo.
Trong quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục đại học, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội và Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh được xác định là hai trường trọng điểm quốc gia.
Mục tiêu không chỉ là nâng cao năng lực từng cơ sở, mà xây dựng mô hình đại học sư phạm toàn diện, có cơ cấu đa dạng, linh hoạt và đủ tầm vóc để đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục.
Bộ trưởng nhấn mạnh, hệ thống các trường sư phạm không chỉ đào tạo giáo viên mà còn giữ vai trò phát triển khoa học giáo dục, phương pháp giảng dạy và nhiều lĩnh vực chuyên môn then chốt.
Trước kỳ vọng lớn của xã hội, mỗi cơ sở đào tạo cần phát huy nội lực, nâng cao năng lực quản trị, kiện toàn đội ngũ lãnh đạo và nhân sự chủ chốt, sẵn sàng đảm đương khối lượng công việc ngày càng lớn.
Luật Nhà giáo với quy định xếp lương cao nhất cho giáo viên vì thế không chỉ là thay đổi về chế độ tiền lương. Đó là bước chuyển trong tư duy chính sách, đặt người thầy ở vị trí trung tâm của tiến trình đổi mới giáo dục.
Khi vị thế và đời sống của nhà giáo được bảo đảm, niềm tin xã hội sẽ được củng cố, nhân tài sẽ tìm về với nghề, và ngành sư phạm có thêm nền tảng để phát triển bền vững trong dài hạn.
