Gần 6h sáng, người dân sống quanh khu Bảy Hiền (TP. HCM) dễ dàng được đánh thức bởi tiếng động quen thuộc – tiếng dập của máy dệt đều đặn, đánh thức ngày mới suốt hàng chục năm nay.
Làng dệt Bảy Hiền (Phường 11, quận Tân Bình, TP. HCM) từng là nơi những người dân huyện Duy Xuyên, Điện Bàn (Quảng Nam) di cư vào lập nghiệp trong những năm chiến tranh và tiếp tục mưu sinh bằng nghề dệt mang từ quê hương.
Bài liên quan
Làng nghề ươm tơ Cổ Chất thấp thỏm nỗi lo thất truyền
Làng nghề bánh ú nước tro ở TP.HCM rộn ràng ngày cận Tết Đoan Ngọ
Sản phẩm khẩu trang từ tơ tằm tại làng nghề Nam Cao đắt hàng mùa dịch
Mãn nhãn với những sản phẩm tinh xảo của làng nghề Việt
Vào những năm 80 - 90 thế kỷ trước, làng dệt nức tiếng này có tới 1.700 hộ theo nghề, lượng vải làm ra cung cấp khắp miền Nam. Ngày nay, số hộ dân trụ với nghề chỉ đếm trên đầu ngón tay.
Trước đây, mỗi khi giáp Tết, các xưởng hoạt động hết công suất để kịp giao vải đi các nơi nhưng giờ những người thợ chỉ làm để giữ nghề là chính. Khung dệt vải thủ công bằng gỗ giờ đây cũng được thay thế bằng hệ thống máy kim tự động.
Thời hoàng kim, vải Bảy Hiền rất có tiếng, giá từ 15.000 - 20.000 đồng/mét, giờ giảm chỉ còn phân nửa, thậm chí 1/3 giá, ế ẩm nhiều người bỏ nghề. Các xưởng còn sót lại chủ yếu là do những người thợ muốn giữ nghề cha ông để lại.
Theo gia đình vào TP. HCM lập nghiệp bằng nghề dệt vải từ năm 1972, ông Trương Tâm (70 tuổi, ngụ quận Tân Bình) cho biết, công việc này đã tồn tại và lưu truyền được 3 đời trong gia đình ông
Tuy nhiên, hiện tại chỉ còn ông và 2 người em theo nghề, còn lại đã đi làm nghề khác. Con cháu cũng không có “biểu hiện” muốn theo nghề. “Thôi thì tùy con, cháu. Chúng tôi được ông, cha chỉ dạy từ khi còn là thiếu niên, nên đam mê chảy trong máu. Trước đây khu này hầu như nhà nào cũng làm nghề dệt, nay nghỉ nhiều rồi”, ông Tâm nói.
Em của ông Trương Tâm, ông Trương Mậu Đông cho biết nghề dệt là cách anh lưu giữ truyền thống của ông cha để lại. Ông gắn bó với nghề lúc 17 tuổi, đến nay đã hơn 30 năm.
Hiện tại, ông Đông cùng người em trai phụ trách chính việc duy trì hoạt động tại xưởng dệt của gia đình, hàng ngày hai anh em làm việc liên tục từ 6h sáng đến 19h tối. Trong khi ông Mậu Đông phụ trách 4 máy dệt thì anh Thanh (em trai anh Đông) kiểm tra máy se chỉ.
Những chiếc máy dệt luôn cần có người để quan sát, khi máy bị rối chỉ sẽ kịp thời xử lý, không ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm.
Máy dệt khung gỗ chạy khá nặng và dệt chậm, cần có người trông coi để lỡ rối chỉ thì gỡ còn kịp, 1 máy chạy từ sáng tới chiều cũng chỉ được 35m vải.
Mỗi mét vải phi bóng từ gia đình anh Đông sản xuất có giá gần 1.500 đồng, nếu chạy hết 4 máy thì thu về gần 200.000 một ngày, đơn hàng ít nên hầu như chỉ dùng đến phân nửa số máy.
Bà Trương Thị Hồng (57 tuổi, chị gái anh Đông) phụ kiểm tra máy móc, cũng như chất lượng vải mỗi khi rảnh rỗi.
Sau khi máy se xong, người thợ sẽ lấy cuộn chỉ ra và tiếp tục đặt vào máy một ống gỗ để se những cuộn chỉ tiếp theo. Quá trình này yêu cầu người làm phải khéo tay để chỉ không bị bung khỏi ống gỗ.
Phần quan trọng nhất của máy dệt chính là đầu máy. Nó điều khiển mọi hoạt động để từng thước vải làm ra được mềm mại và chất lượng nhất.
Những cuộn vải thô mộc được dệt ra khó cạnh tranh với vải được sản xuất hàng loạt, điều khiến làng Bảy Hiền giờ đây chỉ còn vài chiếc máy dệt hoạt động.
Mỗi tháng, thu nhập trung bình của gia đình ông Đông khoảng 350.000-450.000 đồng từ việc bán vải.
Số lượng vải sản xuất ra dao động từ 30-40 m/ngày, giá vải khoảng 8.000 đồng/m, mỗi mét bán ra thị trường anh Đông lãi từ 300-400 đồng. Trừ hết mọi chi phí, mỗi ngày gia đình ông lãi chỉ khoảng 10.000-15.000 đồng.
Theo những người thợ dệt Bảy Hiền, nghề dệt vải tại đây có thương hiệu từ năm 1960, đến khoảng năm 1993 thì bắt đầu chững lại bởi sự cạnh tranh của hàng hoá Trung Quốc và Hàn Quốc.
Năm 2001, các gia đình có điều kiện chuyển đổi từ máy dệt khung gỗ sang máy nước, máy kim với hy vọng nghề dệt sẽ hồi sinh.
