Cục Đường bộ Việt Nam vừa báo cáo Bộ Xây dựng những ảnh hưởng của biến động giá xăng dầu đối với các dự án đầu tư xây dựng và công tác bảo trì đường bộ năm 2026.
Giá nhiên liệu biến động kéo theo nhiều khó khăn
Từ đầu tháng 3/2026 đến nay, giá dầu thô thế giới tăng cao đã khiến giá nhiên liệu trong nước liên tục điều chỉnh. Giá xăng tăng khoảng 15%, trong khi dầu diesel tăng mạnh khoảng 70%.
Đáng chú ý, giá nhựa đường là vật liệu quan trọng trong thi công bê tông nhựa mặt đường đã tăng khoảng 31,77% so với cuối tháng 2/2026.
Trong trường hợp xung đột tiếp tục kéo dài, giá dầu thô có thể duy trì ở mức 100 - 120 USD/thùng, kéo theo nguy cơ giá nhiên, vật liệu tiếp tục neo ở mức cao.
Nguồn cung nhựa đường có dấu hiệu gián đoạn do phụ thuộc vào nhập khẩu, các đơn vị cung cấp thông báo hạn chế về sản lượng cung ứng ra thị trường.
Điều này gây khó khăn lớn cho các nhà thầu trong việc đảm bảo vật liệu phục vụ thi công, đặc biệt là các hạng mục bê tông nhựa vốn chiếm tỷ trọng lớn trong giá trị xây dựng công trình đường bộ.
Với các dự án đầu tư công do Cục Đường bộ Việt Nam làm chủ đầu tư, việc biến động giá nhiên, vật liệu đã làm gia tăng đáng kể chi phí thực hiện.
Tại dự án cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 14E, các gói thầu đang triển khai áp dụng hình thức hợp đồng trọn gói, theo quy định không được điều chỉnh giá.
Tuy nhiên thực tế cho thấy chi phí gói thầu thi công bê tông nhựa mặt đường tăng khoảng 25% do tác động của giá nhiên, vật liệu.
Dự án cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 28B có tổng chi phí dự kiến tăng khoảng 56,422 tỷ đồng. Phần tăng cho các khối lượng thực hiện từ ngày 1/3/2026 đến khi hoàn thành công trình khoảng 47,8 tỷ đồng.
Nhưng do các gói thầu áp dụng hợp đồng theo đơn giá điều chỉnh và chi phí dự phòng của dự án còn khoảng 65,6 tỷ đồng nên vẫn bảo đảm không vượt tổng mức đầu tư.
Nguy cơ ảnh hưởng đến tiến độ công tác bảo trì đường bộ
Các dự án bảo trì đường bộ thuộc Kế hoạch bảo trì năm 2026, tác động của biến động giá xăng dầu càng thể hiện rõ nét hơn.
Hiện các Khu quản lý đường bộ đã hoàn thành lựa chọn nhà thầu đối với 89/119 gói thầu và đang tiến hành ký kết hợp đồng với tất cả các gói thầu đều áp dụng đơn giá cố định.
Bối cảnh giá nhiên liệu và nhựa đường tăng cao, các nhà thầu đối mặt với nhiều khó khăn, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến tiến độ thi công.
Qua rà soát sơ bộ, nếu cập nhật theo mặt bằng giá đầu tháng 4/2026, tổng chi phí các gói thầu bảo trì đường bộ ước tính tăng khoảng 946 tỷ đồng, tương đương mức tăng 28,7% (từ 3.294 tỷ đồng lên 4.240 tỷ đồng).
Đặc biệt đối với các gói thầu đã ký hợp đồng nếu tiếp tục triển khai thi công, các nhà thầu sẽ chịu thiệt hại lớn do chi phí tăng cao.
Thực tế đã xuất hiện tình trạng một số nhà thầu trì hoãn triển khai, dẫn đến nguy cơ kéo dài thời gian thi công, ảnh hưởng đến an toàn giao thông và an toàn công trình, không bảo đảm tiến độ giải ngân vốn được giao trong năm 2026.
Sớm hoàn thiện, bổ sung hệ thống văn bản quy phạm pháp luật
Trước tình hình đó, Cục Đường bộ Việt Nam đã triển khai một số giải pháp nhằm giảm thiểu tác động.
Đối với các gói thầu đã ký hợp đồng, các chủ đầu tư tổ chức làm việc với nhà thầu để chia sẻ khó khăn.
Điều chỉnh kế hoạch thi công theo hướng ưu tiên các hạng mục ít chịu ảnh hưởng của biến động giá nhiên liệu như hệ thống an toàn giao thông, thoát nước.
Bên cạnh đó, với các gói thầu đã lựa chọn nhà thầu nhưng chưa ký hợp đồng, thực hiện xử lý theo quy định như thu bảo lãnh dự thầu, đàm phán với nhà thầu tiếp theo hoặc tổ chức đấu thầu lại.
Các gói thầu chưa đấu thầu, tiến hành cập nhật lại giá gói thầu và chuyển sang áp dụng hợp đồng theo đơn giá điều chỉnh.
Tuy nhiên quá trình triển khai đang gặp vướng mắc lớn về mặt pháp lý, nhất là đối với việc điều chỉnh hợp đồng đơn giá cố định.
Quy định hiện hành giữa Luật Xây dựng, Luật Đấu thầu và các nghị định liên quan còn thiếu thống nhất, chưa có hướng dẫn cụ thể trong trường hợp biến động giá nhiên, vật liệu.
Việc xác định đây có phải là trường hợp bất khả kháng hoặc hoàn cảnh thay đổi cơ bản để làm căn cứ điều chỉnh hợp đồng vẫn chưa có cơ sở rõ ràng.
Do vậy Cục Đường bộ Việt Nam kiến nghị Bộ Xây dựng xem xét, báo cáo Chính phủ và Quốc hội nghiên cứu tác động của biến động giá xăng dầu đối với lĩnh vực xây dựng và bảo trì đường bộ.
Đồng thời sớm hoàn thiện, bổ sung hệ thống văn bản quy phạm pháp luật để tạo cơ sở cho việc điều chỉnh hợp đồng đối với các hợp đồng trọn gói và hợp đồng đơn giá cố định.
Từ đó góp phần bảo đảm tiến độ, chất lượng và hiệu quả các dự án giao thông trong bối cảnh nhiều biến động hiện nay.
