Khác với hiện tượng nấm mốc hữu cơ có thể làm mục gỗ hoặc các vật liệu tự nhiên, lốp bị lão hóa khô là một dạng thoái hóa hóa học. Tình trạng này thường xuất hiện dưới dạng các vết nứt, bạc màu và những đường rạn nhỏ trên bề mặt hông lốp và gai lốp.
Khi còn mới, lốp xe có độ đàn hồi tốt và màu đen đậm, nhưng theo thời gian, cộng với tác động từ thời tiết nóng lạnh khắc nghiệt, tia cực tím, việc để xe lâu không sử dụng hoặc cách bảo quản không phù hợp, lốp sẽ dần xuất hiện dấu hiệu lão hóa khô.
Hiện tượng này thường gặp ở những mẫu lốp cũ, đặc biệt là lốp đã sử dụng từ sáu đến mười năm tính từ thời điểm sản xuất. Đây là khoảng thời gian mà nhiều nhà sản xuất lốp đánh giá là không còn bảo đảm an toàn để vận hành.
Mặc dù các hãng thường cho rằng đa số người dùng sẽ thay lốp mới trước mốc sáu đến mười năm, việc kiểm tra ngày sản xuất hay mã DOT trên lốp khi mua vẫn là một cách đơn giản để tránh rủi ro lốp bị lão hóa khô. Thực tế cho thấy lốp hoàn toàn có thể xuống cấp trước khi mòn hết gai.
Cách nhận biết lốp bị lão hóa khô
Ngay cả khi chưa cần xem mã DOT hay ngày sản xuất, người dùng vẫn có thể dễ dàng nhận ra lốp bị lão hóa khô nếu quan sát kỹ.
Những dấu hiệu rõ ràng gồm có các vết nứt hoặc rạn trên hông lốp và gai lốp, bề mặt cao su trở nên giòn, lốp đổi sang màu xám, rò rỉ hơi liên tục hoặc không thể giữ áp suất khí ổn định.
Trong nhiều trường hợp, lão hóa khô bắt đầu bằng những vết nứt rất nhỏ và khó nhận thấy. Khi đó, lốp vẫn có thể giữ hơi, nhưng nếu bỏ qua, các vết nứt này sẽ lan rộng và nghiêm trọng hơn.
Khi lan vào cấu trúc bên trong, các sợi thép có thể bị tách lớp, khiến lốp xì hơi. Ở mức độ nặng nhất, lốp có thể nổ khi xe đang di chuyển.
Những chiếc lốp có hông bị nứt không còn đủ an toàn để tiếp tục sử dụng. Một báo cáo của Edmunds cho biết trong năm 2012 đã ghi nhận khoảng 250 vụ tai nạn do mất lái hoặc lật xe liên quan đến việc dùng lốp có tuổi đời trên sáu năm và đều xuất hiện tình trạng tách lớp giữa các sợi đai và mặt gai.
Vì lốp xe là bộ phận duy nhất tiếp xúc trực tiếp với mặt đường, người dùng không nên tiếp tục sử dụng lốp đã bị lão hóa khô, ngay cả khi tuổi lốp chưa quá sáu năm hoặc độ sâu gai vẫn còn đủ.
Có thể ngăn chặn lốp bị lão hóa khô hay không
Bất kỳ loại lốp nào cũng sẽ lão hóa theo thời gian dưới tác động của ánh nắng, thời tiết và môi trường, và không có cách nào ngăn chặn hoàn toàn quá trình này.
Tuy vậy, người dùng vẫn có thể làm chậm quá trình thoái hóa bằng một số biện pháp đơn giản. Việc đỗ xe ở những nơi có bóng râm là một trong những cách dễ nhất để giảm tác động của tia cực tím lên bề mặt cao su.
Nếu có sẵn áo che lốp, hãy sử dụng để hạn chế sự suy giảm chất lượng lốp theo thời gian. Duy trì áp suất lốp chuẩn và sử dụng xe thường xuyên cũng giúp lốp luôn giữ được độ mềm cần thiết.
Thực tế, người dùng hằng ngày gần như không cần lo lắng quá nhiều về hiện tượng lão hóa khô vì họ thường thay lốp trước khi tình trạng này xuất hiện.
Điều đáng quan ngại hơn là việc lưu trữ lốp trong thời gian dài, bởi nếu làm không đúng cách, lốp sẽ rất dễ xuống cấp và xuất hiện rạn nứt.
Cách tốt nhất là vệ sinh sạch lốp trước khi cất, bọc từng chiếc bằng túi kín khí và xếp chúng tại nơi khô ráo, thoáng mát trong nhà hoặc gara.
Trong trường hợp nhận thấy hông lốp hoặc gai lốp bắt đầu xuất hiện các vết nứt, hoặc một số khu vực bị bạc màu, đó là những dấu hiệu cho thấy đã đến lúc cần thay lốp mới.
Ngoài ra, tình trạng gai mòn trọc hoặc xuất hiện vết phồng cũng là những cảnh báo không thể bỏ qua.
Người dùng nên duy trì thói quen đảo lốp sau mỗi khoảng năm nghìn dặm di chuyển và quan sát lốp thường xuyên để phát hiện các dấu hiệu bất thường như nứt, phồng hoặc mòn không đều.
