Trao đổi với phóng viên, Đại biểu Quốc hội, Thiếu tướng, Anh hùng LLVTND Vũ Hùng Vương cho rằng, đây là yêu cầu có ý nghĩa rất thiết thực trong bối cảnh các nguy cơ an ninh ngày càng đan xen, tác động trực tiếp đến đời sống và quá trình phát triển của đất nước.
+ Thưa Thiếu tướng, Nghị quyết 22-NQ/TW được đánh giá là có bước phát triển mới trong tư duy về an ninh quốc gia. Theo ông, điểm đáng chú ý nhất của Nghị quyết lần này là gì?
- Tôi cho rằng điểm rất đáng chú ý là Nghị quyết đã nhìn nhận vấn đề an ninh trong một không gian rộng hơn, toàn diện hơn và chủ động hơn. Bảo vệ an ninh quốc gia trước hết vẫn là bảo vệ Đảng, Nhà nước, Nhân dân, chế độ, độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và lợi ích quốc gia - dân tộc. Nhưng trong điều kiện mới, nếu chỉ nhìn an ninh ở những vấn đề truyền thống thì chưa đủ.
An ninh ngày nay gắn với kinh tế, xã hội, lương thực, công nghệ, dữ liệu, năng lượng, nguồn nước, môi trường, không gian mạng và cả an ninh con người. Những vấn đề tưởng như thuộc lĩnh vực kinh tế hay công nghệ nhưng nếu không được nhận diện, quản lý tốt thì đều có thể trở thành vấn đề an ninh.
Giữ vững an ninh không phải để đóng lại những cánh cửa phát triển, mà để đất nước có đủ môi trường an toàn, ổn định và sức chống chịu để mở rộng không gian phát triển. Đó cũng chính là ý nghĩa rất thiết thực của tư duy “an ninh để phát triển, phát triển để củng cố an ninh” mà Nghị quyết 22-NQ/TW đặt ra.
Điều quan trọng hơn là Nghị quyết đặt bảo đảm an ninh trong mối quan hệ chặt chẽ với phát triển. Giữ vững an ninh là điều kiện để đất nước phát triển nhanh, bền vững; ngược lại, phát triển tạo thêm nguồn lực và sức mạnh cho bảo đảm an ninh. Hai nhiệm vụ này không tách rời nhau.
Tôi cho rằng cách nhìn này rất sát với thực tiễn. Một đất nước muốn phát triển thì trước hết phải có môi trường ổn định, an toàn. Nhưng ổn định không có nghĩa là chỉ xử lý khi vấn đề đã xảy ra. Phải nhìn trước, thấy trước, chuẩn bị trước để hạn chế nguy cơ ngay từ khi còn tiềm ẩn.
+ Một nội dung được Nghị quyết 22 đặc biệt nhấn mạnh là nâng cao năng lực dự báo, bảo vệ an ninh từ sớm, từ xa, chủ động nhận diện và xử lý nguy cơ ngay từ cơ sở. Theo ông, đâu là yêu cầu quan trọng để thực hiện tốt điều này?
- Muốn phòng ngừa tốt thì trước hết phải nắm chắc tình hình. Đây là công việc rất cơ bản nhưng trong điều kiện hiện nay đòi hỏi phương pháp phải thay đổi.
Nguy cơ an ninh không phải lúc nào cũng xuất hiện dưới dạng một vụ việc rõ ràng. Có những vấn đề bắt đầu từ một thông tin sai lệch, một lỗ hổng dữ liệu, một sự phụ thuộc công nghệ, một khó khăn kinh tế - xã hội hoặc một mâu thuẫn nhỏ ở cơ sở. Nếu không phát hiện sớm, những yếu tố đó có thể tích tụ và trở nên phức tạp.
Vì vậy, công tác dự báo phải thực chất hơn, phải kết hợp thông tin từ nhiều ngành, nhiều lĩnh vực và nhiều cấp. Đặc biệt, phải coi trọng cơ sở, bởi cơ sở là nơi gần dân nhất, sát dân nhất và cũng là nơi có thể nhận biết sớm nhiều vấn đề phát sinh trong đời sống.
Cùng với đó là nâng cao năng lực của đội ngũ làm công tác an ninh. Tình hình thay đổi rất nhanh, công nghệ thay đổi nhanh, phương thức phạm tội và các hình thức xâm phạm an ninh cũng thay đổi. Nếu cán bộ không được đào tạo, cập nhật kiến thức thường xuyên thì rất khó đáp ứng yêu cầu.
+ Nghị quyết cũng xác định xây dựng nền an ninh nhân dân, thế trận an ninh nhân dân hiện đại, đa tầng, liên hoàn, toàn diện; phát huy sức mạnh của toàn xã hội. Ông nhìn nhận thế nào về vai trò của Nhân dân trong Chiến lược An ninh quốc gia?
- Đây là vấn đề tôi rất quan tâm. Bảo vệ an ninh quốc gia không thể chỉ là việc của Công an hay lực lượng vũ trang. Nghị quyết đã xác định rõ đây là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân.
Sức mạnh của nền an ninh nhân dân trước hết nằm ở lòng dân, ở sự đồng thuận và ý thức trách nhiệm của mỗi người dân. Khi người dân hiểu rằng bảo vệ an ninh cũng chính là bảo vệ cuộc sống bình yên của mình, bảo vệ gia đình mình, bảo vệ môi trường phát triển của địa phương và đất nước thì sức mạnh đó sẽ rất lớn.
Tôi cho rằng cần tiếp tục làm tốt công tác tuyên truyền, giáo dục để người dân nhận diện được những nguy cơ mới, nhất là trên không gian mạng. Đồng thời, phải phát huy vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội, của các lực lượng ở cơ sở và những người có uy tín trong cộng đồng.
Thực tế cho thấy, khi lòng dân đồng thuận, khi chính quyền gần dân, hiểu dân và giải quyết kịp thời những vấn đề chính đáng của người dân thì đó chính là một “lá chắn” rất quan trọng. Xây dựng thế trận an ninh nhân dân vì thế phải gắn với chăm lo đời sống nhân dân, củng cố niềm tin và giải quyết tốt những vấn đề từ cơ sở.
+ Nghị quyết 22 mở rộng không gian bảo vệ an ninh sang những lĩnh vực mới như không gian mạng, dữ liệu, công nghệ, năng lượng, môi trường... Theo ông, điều này đặt ra yêu cầu gì đối với công tác bảo đảm an ninh hiện nay?
- Yêu cầu trước hết là phải thay đổi nhận thức. Không gian bảo vệ an ninh quốc gia đã rộng hơn rất nhiều. Một cuộc tấn công mạng, một vụ lộ lọt dữ liệu hay sự cố đối với một hệ thống hạ tầng quan trọng có thể gây tác động rất lớn đến kinh tế và đời sống xã hội.
Vì thế, phải chủ động xây dựng năng lực tự bảo vệ, nâng cao khả năng phát hiện và cảnh báo sớm. Đặc biệt, với dữ liệu và hạ tầng số, cần bảo đảm an toàn ngay từ khâu thiết kế, xây dựng và vận hành.
Nhưng công nghệ dù hiện đại đến đâu cũng vẫn cần con người. Chúng ta phải có đội ngũ cán bộ đủ trình độ, có khả năng làm chủ công nghệ và xử lý những tình huống mới. Đồng thời, phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, lực lượng, giữa Nhà nước và doanh nghiệp, giữa Trung ương với địa phương.
Nghị quyết 22 đặt ra một yêu cầu rất rõ: phải đủ năng lực bảo vệ đất nước trước cả những thách thức truyền thống và phi truyền thống. Muốn vậy, phải chuẩn bị từ hôm nay, không chờ đến khi nguy cơ trở thành sự cố mới xử lý.
+ Từ yêu cầu đó, theo ông, để Nghị quyết 22-NQ/TW đi vào cuộc sống, điều cần thiết nhất là gì?
- Tôi nghĩ điều quan trọng nhất vẫn là phải biến nhận thức thành hành động cụ thể. Nghị quyết rất đúng và toàn diện, nhưng hiệu quả cuối cùng phải được thể hiện ở từng địa bàn, từng lĩnh vực, từng cơ quan, đơn vị và trong cuộc sống của người dân.
Mỗi cấp, mỗi ngành phải xác định rõ trách nhiệm của mình đối với nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia; chủ động nhận diện những vấn đề thuộc lĩnh vực mình phụ trách, không đùn đẩy cho lực lượng chuyên trách. Người đứng đầu càng phải đề cao trách nhiệm, bởi nếu người đứng đầu không quan tâm đúng mức thì rất khó tạo được chuyển biến đồng bộ.
Tôi cũng cho rằng phải tiếp tục hoàn thiện pháp luật, cơ chế phối hợp và nguồn lực cho công tác bảo đảm an ninh, nhất là ở những lĩnh vực mới. Đồng thời, phải xây dựng lực lượng chuyên trách thật sự tinh nhuệ, hiện đại, có khả năng làm chủ khoa học, công nghệ và các phương thức bảo vệ an ninh mới.
Sau cùng vẫn là sức mạnh của cả hệ thống chính trị và Nhân dân. Khi mỗi người đều có ý thức bảo vệ an ninh, mỗi cơ quan đều chủ động phòng ngừa rủi ro và các lực lượng phối hợp chặt chẽ với nhau thì chúng ta sẽ tạo được thế chủ động vững chắc hơn.
Giữ vững an ninh không phải để đóng lại những cánh cửa phát triển, mà để đất nước có đủ môi trường an toàn, ổn định và sức chống chịu để mở rộng không gian phát triển. Đó cũng chính là ý nghĩa rất thiết thực của tư duy “an ninh để phát triển, phát triển để củng cố an ninh” mà Nghị quyết 22-NQ/TW đặt ra.
+ Xin trân trọng cảm ơn Thiếu tướng!
