Môn tích hợp sau 4 năm triển khai: ‘Vỏ bọc’ chung, ‘ruột’ riêng và những nỗi niềm bất cập

Kể từ năm học 2021-2022, Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đã chính thức đưa các môn tích hợp vào giảng dạy ở cấp trung học cơ sở với kỳ vọng tạo ra một cách tiếp cận kiến thức mới mẻ và toàn diện. Tuy nhiên, sau bốn năm nhìn lại, các môn học như Khoa học tự nhiên hay Lịch sử và Địa lí vẫn đang loay hoay tìm đường.

Từ sách giáo khoa, cách phân công giảng dạy cho đến kiểm tra đánh giá, tất cả đều đang thể hiện một thực trạng trớ trêu: môn học mang danh "tích hợp" nhưng thực tế lại đang được thực hiện một cách rời rạc và độc lập.

502849393_1033141992262831_7780967936104422517_n.jpg
Từ năm học 2021-2022, khi Chương trình giáo dục phổ thông 2018 được áp dụng ở bậc trung học cơ sở, các môn học tích hợp chính thức đi vào giảng dạy.

Trong hai năm học đầu tiên (dành cho lớp 6 và 7), việc phân công giảng dạy các môn Khoa học tự nhiên và Lịch sử và Địa lí đã trở thành một bài toán đau đầu. Ban giám hiệu và tổ trưởng chuyên môn phải liên tục tính toán, sắp xếp thời khóa biểu theo từng tuần, từng học kỳ để phù hợp với mạch kiến thức, chủ đề riêng biệt.

Một tuần giáo viên phân môn này có thể thảnh thơi với vài tiết, nhưng tuần sau lại phải dồn dập dạy mấy chục tiết. Học sinh cũng liên tục phải thích nghi với sự thay đổi này. Đang học dở một phân môn, các em lại phải tạm gác lại để chuyển sang học phân môn khác và chỉ học tiếp phần còn lại vào học kỳ sau. Điều này không chỉ gây khó khăn cho việc học mà còn làm gián đoạn mạch tư duy và tiếp thu kiến thức của các em.

Nhận thấy những bất cập đó, ngày 10/10/2023, Bộ GD&ĐT đã ban hành Công văn số 5636/BGDĐT-GDTrH, hướng dẫn cho phép các phân môn dạy song song, kiến thức của phân môn nào thì giáo viên đó dạy và kiểm tra. Ngay lập tức, việc sắp xếp thời khóa biểu trở nên đơn giản hơn, giáo viên được dạy liên tục phân môn của mình, học sinh cũng được học liền mạch.

503384881_1033360432240987_5929721040145746410_n.jpg
Với mục tiêu giảm tải, gắn kết kiến thức và tăng cường tư duy liên môn, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đưa vào chương trình các môn Khoa học tự nhiên (tích hợp Vật lí, Hóa học, Sinh học), Lịch sử và Địa lí, Nghệ thuật (Âm nhạc, Mĩ thuật), Công nghệ cùng một số nội dung giáo dục địa phương.

Tuy nhiên, mặt trái của sự "gỡ rối" này là mục tiêu "tích hợp" ban đầu đã gần như bị xóa bỏ. Mọi thứ bây giờ đều được thực hiện độc lập giữa các phân môn, chỉ còn duy nhất một điểm chung là cùng nhập điểm vào một môn học.

Một thực trạng khác là dù các địa phương vẫn đang tốn kém chi phí để bồi dưỡng giáo viên, cấp chứng chỉ dạy môn tích hợp, nhưng nhiều trường vẫn ưu tiên bố trí giáo viên dạy theo phân môn truyền thống. Lý do là việc dạy cả một môn học tích hợp không chỉ khó khăn cho giáo viên mà còn không mang lại hiệu quả cao cho học sinh.

Nhìn thẳng vào vấn đề, các môn tích hợp ở cấp THCS vẫn đang tồn tại nhiều mâu thuẫn từ nội dung rời rạc ngay từ khâu biên soạn, các phân môn trong sách giáo khoa đã được viết riêng biệt. Môn Lịch sử và Địa lí có hai phần độc lập, môn Khoa học tự nhiên dù xáo trộn các chủ đề nhưng vẫn là những phân môn riêng lẻ. Thậm chí, tài liệu giáo dục địa phương cũng được các Sở GD&ĐT bố trí riêng biệt từng chủ đề cho từng phân môn.

502941821_1033360295574334_9031992328923844326_n.jpg
“Tích hợp” không chỉ là đổi tên hay nhập điểm, mà phải giúp học sinh phát triển tư duy liên ngành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn.

Dạy và học riêng lẻ với Công văn 5636 của Bộ đã chính thức hóa việc giảng dạy và kiểm tra độc lập giữa các phân môn. Cách thực hiện này không khác nhiều so với chương trình cũ, làm mất đi ý nghĩa của việc tích hợp.

Ngoài ra, việc bồi dưỡng tốn kém, không hiệu quả, chương trình bồi dưỡng giáo viên cũng được xây dựng theo từng phân môn, không có sự tích hợp. Sau khi bồi dưỡng, đa phần giáo viên lại quay về dạy theo phân môn, khiến kinh phí bỏ ra trở nên lãng phí.

Cuối cùng là thi cử độc lập, học sinh giỏi cấp THCS vẫn thi riêng từng phân môn. Tuyển sinh lớp 10 chuyên cũng thi theo phân môn. Điều này cho thấy hệ thống thi cử vẫn chưa được đồng bộ hóa với mục tiêu của chương trình mới.

Nhìn lại 4 năm qua, rõ ràng các môn tích hợp vẫn chưa phải là… môn tích hợp đúng như mục tiêu ban đầu. Vấn đề không chỉ nằm ở khâu tổ chức thực hiện mà còn nằm ở chính cách thiết kế chương trình và sách giáo khoa. Ngay cả đội ngũ tác giả viết sách cũng là các tác giả riêng lẻ, không phải là một tập thể tích hợp.

502846915_1033142012262829_842532586942043411_n.jpg
Nếu không đạt được điều đó, những môn học tích hợp sẽ chỉ dừng lại ở hình thức, còn thực chất thì nhiều trăn trở vẫn chưa được tháo gỡ.

Trong Công văn số 4555/BGD&ĐT-GDPT, Bộ tiếp tục yêu cầu triển khai việc dạy học tích hợp theo hướng "phù hợp với tình hình thực tiễn, năng lực đội ngũ". Về cơ bản, điều này vẫn là sự thừa nhận rằng các phân môn vẫn sẽ được dạy riêng lẻ.

Thiết nghĩ, đã đến lúc ngành giáo dục cần có một đánh giá tổng thể, thẳng thắn và toàn diện về các môn tích hợp. Việc tìm ra giải pháp tối ưu, hiệu quả nhất không chỉ giúp tháo gỡ khó khăn cho giáo viên và học sinh mà còn đảm bảo chất lượng, hiệu quả của một chương trình giáo dục được kỳ vọng sẽ tạo nên một thế hệ công dân mới.

Xem thêm

Bộ đội đóng hơn 3.000 bao đất cát giúp dân gia cố hơn 2km đê chống ngập

Bộ đội đóng hơn 3.000 bao đất cát giúp dân gia cố hơn 2km đê chống ngập

(CLO) Mưa lớn kéo dài gây ngập úng tại nhiều khu vực ở Hà Nội. Ngày 17/9, 32 cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn 31, Lữ đoàn 28 đã khẩn trương phối hợp với lực lượng địa phương đóng hơn 3.000 bao đất cát, vận chuyển và gia cố hơn 2km bờ đê tại xã Trần Phú, góp phần ngăn nước tràn vào khu dân cư.

Bắc Ninh hoàn thành lấy mẫu ADN tại 2.758 phần mộ liệt sĩ

Bắc Ninh hoàn thành lấy mẫu ADN tại 2.758 phần mộ liệt sĩ

(CLO) Ngày 17/9, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Bắc Ninh cho biết, sau 2,5 tháng triển khai, địa phương đã hoàn thành lấy mẫu hài cốt tại 2.758 phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin, đạt 100% kế hoạch và vượt tiến độ 6,5 tháng so với dự kiến ban đầu.

Phía Tây Hà Nội ngập sâu, nhiều phương tiện chết máy

Phía Tây Hà Nội ngập sâu, nhiều phương tiện chết máy

(CLO) Mưa lớn kéo dài từ đêm 16 đến sáng ngày 17/9 đã khiến nhiều khu vực, tuyến đường trọng điểm khu vực phía Tây Hà Nội ngập sâu. Không ít phương tiện cố gắng đi qua điểm ngập đã chết máy và phải gọi cứu hộ.

Gia Lai: Tin lời “việc nhẹ, lương cao”, giấc mơ đổi đời hóa đắng cay nơi đất khách

Gia Lai: Tin lời “việc nhẹ, lương cao”, giấc mơ đổi đời hóa đắng cay nơi đất khách

(CLO) Những lời hứa về “việc nhẹ, lương cao”, cuộc sống sung túc hay cơ hội được định cư ở nước thứ 3 từng khiến vợ chồng ông Mêch (68 tuổi, trú xã Ia Băng, tỉnh Gia Lai) bán trâu bò, nương rẫy, gom tiền đưa cả gia đình sang Thái Lan. Đổi lại, họ phải trải qua những tháng ngày cơ cực, nhặt rác kiếm sống, sống chui lủi và cuối cùng bị bắt giữ, trục xuất về nước.

Thái Nguyên: Xả nước qua tràn hồ Núi Cốc từ 14h ngày 17/9

Thái Nguyên: Xả nước qua tràn hồ Núi Cốc từ 14h ngày 17/9

(CLO) Nhằm chủ động điều tiết mực nước hồ Núi Cốc trong điều kiện mực nước đang có xu hướng gia tăng, Công ty TNHH Một thành viên Khai thác thủy lợi Thái Nguyên sẽ điều tiết xả nước qua tràn hồ Núi Cốc từ 14h ngày 17/9, trong bối cảnh mực nước hồ đang có xu hướng gia tăng.

Cỡ chữ bài viết: