Môn tích hợp sau 4 năm triển khai: ‘Vỏ bọc’ chung, ‘ruột’ riêng và những nỗi niềm bất cập

(CLO) Câu chuyện về các môn tích hợp tại cấp THCS vẫn luôn là một chủ đề nóng, gây ra nhiều khó khăn và bất cập từ ban chỉ đạo đến giáo viên và học sinh.

Kể từ năm học 2021-2022, Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đã chính thức đưa các môn tích hợp vào giảng dạy ở cấp trung học cơ sở với kỳ vọng tạo ra một cách tiếp cận kiến thức mới mẻ và toàn diện. Tuy nhiên, sau bốn năm nhìn lại, các môn học như Khoa học tự nhiên hay Lịch sử và Địa lí vẫn đang loay hoay tìm đường.

Từ sách giáo khoa, cách phân công giảng dạy cho đến kiểm tra đánh giá, tất cả đều đang thể hiện một thực trạng trớ trêu: môn học mang danh "tích hợp" nhưng thực tế lại đang được thực hiện một cách rời rạc và độc lập.

502849393_1033141992262831_7780967936104422517_n.jpg
Từ năm học 2021-2022, khi Chương trình giáo dục phổ thông 2018 được áp dụng ở bậc trung học cơ sở, các môn học tích hợp chính thức đi vào giảng dạy.

Trong hai năm học đầu tiên (dành cho lớp 6 và 7), việc phân công giảng dạy các môn Khoa học tự nhiên và Lịch sử và Địa lí đã trở thành một bài toán đau đầu. Ban giám hiệu và tổ trưởng chuyên môn phải liên tục tính toán, sắp xếp thời khóa biểu theo từng tuần, từng học kỳ để phù hợp với mạch kiến thức, chủ đề riêng biệt.

Một tuần giáo viên phân môn này có thể thảnh thơi với vài tiết, nhưng tuần sau lại phải dồn dập dạy mấy chục tiết. Học sinh cũng liên tục phải thích nghi với sự thay đổi này. Đang học dở một phân môn, các em lại phải tạm gác lại để chuyển sang học phân môn khác và chỉ học tiếp phần còn lại vào học kỳ sau. Điều này không chỉ gây khó khăn cho việc học mà còn làm gián đoạn mạch tư duy và tiếp thu kiến thức của các em.

Nhận thấy những bất cập đó, ngày 10/10/2023, Bộ GD&ĐT đã ban hành Công văn số 5636/BGDĐT-GDTrH, hướng dẫn cho phép các phân môn dạy song song, kiến thức của phân môn nào thì giáo viên đó dạy và kiểm tra. Ngay lập tức, việc sắp xếp thời khóa biểu trở nên đơn giản hơn, giáo viên được dạy liên tục phân môn của mình, học sinh cũng được học liền mạch.

503384881_1033360432240987_5929721040145746410_n.jpg
Với mục tiêu giảm tải, gắn kết kiến thức và tăng cường tư duy liên môn, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đưa vào chương trình các môn Khoa học tự nhiên (tích hợp Vật lí, Hóa học, Sinh học), Lịch sử và Địa lí, Nghệ thuật (Âm nhạc, Mĩ thuật), Công nghệ cùng một số nội dung giáo dục địa phương.

Tuy nhiên, mặt trái của sự "gỡ rối" này là mục tiêu "tích hợp" ban đầu đã gần như bị xóa bỏ. Mọi thứ bây giờ đều được thực hiện độc lập giữa các phân môn, chỉ còn duy nhất một điểm chung là cùng nhập điểm vào một môn học.

Một thực trạng khác là dù các địa phương vẫn đang tốn kém chi phí để bồi dưỡng giáo viên, cấp chứng chỉ dạy môn tích hợp, nhưng nhiều trường vẫn ưu tiên bố trí giáo viên dạy theo phân môn truyền thống. Lý do là việc dạy cả một môn học tích hợp không chỉ khó khăn cho giáo viên mà còn không mang lại hiệu quả cao cho học sinh.

Nhìn thẳng vào vấn đề, các môn tích hợp ở cấp THCS vẫn đang tồn tại nhiều mâu thuẫn từ nội dung rời rạc ngay từ khâu biên soạn, các phân môn trong sách giáo khoa đã được viết riêng biệt. Môn Lịch sử và Địa lí có hai phần độc lập, môn Khoa học tự nhiên dù xáo trộn các chủ đề nhưng vẫn là những phân môn riêng lẻ. Thậm chí, tài liệu giáo dục địa phương cũng được các Sở GD&ĐT bố trí riêng biệt từng chủ đề cho từng phân môn.

502941821_1033360295574334_9031992328923844326_n.jpg
“Tích hợp” không chỉ là đổi tên hay nhập điểm, mà phải giúp học sinh phát triển tư duy liên ngành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn.

Dạy và học riêng lẻ với Công văn 5636 của Bộ đã chính thức hóa việc giảng dạy và kiểm tra độc lập giữa các phân môn. Cách thực hiện này không khác nhiều so với chương trình cũ, làm mất đi ý nghĩa của việc tích hợp.

Ngoài ra, việc bồi dưỡng tốn kém, không hiệu quả, chương trình bồi dưỡng giáo viên cũng được xây dựng theo từng phân môn, không có sự tích hợp. Sau khi bồi dưỡng, đa phần giáo viên lại quay về dạy theo phân môn, khiến kinh phí bỏ ra trở nên lãng phí.

Cuối cùng là thi cử độc lập, học sinh giỏi cấp THCS vẫn thi riêng từng phân môn. Tuyển sinh lớp 10 chuyên cũng thi theo phân môn. Điều này cho thấy hệ thống thi cử vẫn chưa được đồng bộ hóa với mục tiêu của chương trình mới.

Nhìn lại 4 năm qua, rõ ràng các môn tích hợp vẫn chưa phải là… môn tích hợp đúng như mục tiêu ban đầu. Vấn đề không chỉ nằm ở khâu tổ chức thực hiện mà còn nằm ở chính cách thiết kế chương trình và sách giáo khoa. Ngay cả đội ngũ tác giả viết sách cũng là các tác giả riêng lẻ, không phải là một tập thể tích hợp.

502846915_1033142012262829_842532586942043411_n.jpg
Nếu không đạt được điều đó, những môn học tích hợp sẽ chỉ dừng lại ở hình thức, còn thực chất thì nhiều trăn trở vẫn chưa được tháo gỡ.

Trong Công văn số 4555/BGD&ĐT-GDPT, Bộ tiếp tục yêu cầu triển khai việc dạy học tích hợp theo hướng "phù hợp với tình hình thực tiễn, năng lực đội ngũ". Về cơ bản, điều này vẫn là sự thừa nhận rằng các phân môn vẫn sẽ được dạy riêng lẻ.

Thiết nghĩ, đã đến lúc ngành giáo dục cần có một đánh giá tổng thể, thẳng thắn và toàn diện về các môn tích hợp. Việc tìm ra giải pháp tối ưu, hiệu quả nhất không chỉ giúp tháo gỡ khó khăn cho giáo viên và học sinh mà còn đảm bảo chất lượng, hiệu quả của một chương trình giáo dục được kỳ vọng sẽ tạo nên một thế hệ công dân mới.

Xem thêm

Nghệ An: Tạm giữ 2 tàu hút cát không phép trên sông Lam

Nghệ An: Tạm giữ 2 tàu hút cát không phép trên sông Lam

(CLO) Trong quá trình tuần tra trên tuyến sông Lam qua địa bàn xã Đại Đồng (Nghệ An), lực lượng Cảnh sát đường thủy đã phát hiện, bắt quả tang 2 phương tiện không gắn biển số đang khai thác cát trái phép. 

Ninh Bình: Khởi công xây dựng tuyến đường kết nối liên vùng trọng điểm hơn 32 km với tổng vốn gần 7.000 tỷ đồng

Ninh Bình: Khởi công xây dựng tuyến đường kết nối liên vùng trọng điểm hơn 32 km với tổng vốn gần 7.000 tỷ đồng

(CLO) Ngày 18/6, tại phường Trung Sơn, tỉnh Ninh Bình, Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng số 1 tỉnh Ninh Bình phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức lễ khởi công dự án xây dựng tuyến đường kết nối liên vùng giữa Nam Đồng bằng sông Hồng với vùng núi Tây Bắc và vùng duyên hải Bắc Trung bộ (Giai đoạn 1).

Thành công từ ca phẫu thuật đặc biệt cho bệnh nhi ung thư xương

Thành công từ ca phẫu thuật đặc biệt cho bệnh nhi ung thư xương

(CLO) Một bệnh nhi mới 6 tuổi mắc ung thư xương ác tính vừa được các bác sĩ Bệnh viện K thực hiện thành công ca phẫu thuật cắt đoạn xương đùi kết hợp thay khớp tăng trưởng nhân tạo. Đây là bệnh nhi nhỏ tuổi nhất được áp dụng kỹ thuật này tại bệnh viện, mở ra cơ hội bảo tồn chi thể và duy trì khả năng phát triển bình thường của đôi chân trong tương lai.

Đại học Huế mở rộng đào tạo, đón đầu nhu cầu nhân lực trong nền kinh tế số

Đại học Huế mở rộng đào tạo, đón đầu nhu cầu nhân lực trong nền kinh tế số

(NB&CL) Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội, nhu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao, có năng lực công nghệ và khả năng thích ứng với môi trường làm việc toàn cầu ngày càng trở nên cấp thiết. Nắm bắt xu thế đó, Đại học Huế tiếp tục mở rộng quy mô và ngành nghề đào tạo, bổ sung nhiều chương trình mới nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực cho giai đoạn mới.

Yên Dũng - Cực tăng trưởng mới phía Tây Bắc Ninh sau sáp nhập

Yên Dũng - Cực tăng trưởng mới phía Tây Bắc Ninh sau sáp nhập

(NB&CL) Sau gần một năm thực hiện chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính, phường Yên Dũng, tỉnh Bắc Ninh đang cho thấy những chuyển động tích cực trên nhiều lĩnh vực. Từ việc nhanh chóng ổn định bộ máy, đẩy mạnh cải cách hành chính đến phát huy lợi thế công nghiệp, đô thị và dịch vụ, địa phương đang từng bước khẳng định vai trò là cực tăng trưởng mới ở khu vực phía Tây của tỉnh Bắc Ninh.

Từ đối thoại đến đồng thuận: Xã Thiên Lộc (Hà Nội) tạo chuyển biến trong công tác giải phóng mặt bằng

Từ đối thoại đến đồng thuận: Xã Thiên Lộc (Hà Nội) tạo chuyển biến trong công tác giải phóng mặt bằng

(NB&CL) Xã Thiên Lộc, thành phố Hà Nội được thành lập trên cơ sở sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của xã Võng La, phần lớn diện tích tự nhiên, toàn bộ quy mô dân số của các xã Kim Chung, Đại Mạch, Kim Nỗ (huyện Đông Anh), một phần diện tích tự nhiên của xã Tiền Phong (huyện Mê Linh) và xã Hải Bối theo Nghị quyết số 1656/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội khoá XV, có diện tích khoảng 28,17 km², quy mô dân số trên 91.800 người.

Nghịch lý tại nhiều cơ sở y học cổ truyền 'điều trị Đông y nhưng dùng chủ yếu thuốc Tây'

Kỳ cuối: Gỡ điểm nghẽn thể chế, mở vận hội mới cho y học cổ truyền

(CLO) Từ hoàn thiện cơ chế bảo hiểm y tế, cập nhật danh mục thuốc cổ truyền sau hơn một thập kỷ, đưa thuốc về tận tuyến cơ sở đến thúc đẩy chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, ngành Y tế đang từng bước tháo gỡ những điểm nghẽn tồn tại nhiều năm qua, tạo nền tảng để y học cổ truyền phát triển trên cơ sở khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, trở thành một trụ cột quan trọng trong chăm sóc sức khỏe nhân dân thời kỳ mới.

Bộ Giáo dục và Đào tạo chính thức lên tiếng về việc bổ nhiệm, chuyển xếp chức danh nghề nghiệp giáo viên ở Hưng Yên sau phản ánh của Báo Nhà báo và Công luận

Bộ Giáo dục và Đào tạo chính thức lên tiếng về việc bổ nhiệm, chuyển xếp chức danh nghề nghiệp giáo viên ở Hưng Yên sau phản ánh của Báo Nhà báo và Công luận

(CLO) Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định: "Đây không phải là việc áp dụng thêm một chính sách mới mà là địa phương thực hiện trách nhiệm khắc phục những bất cập trong quá trình thực thi chính sách, đảm bảo việc bổ nhiệm chức danh nghề nghiệp, xếp lương đối với giáo viên thống nhất, đúng tiêu chuẩn và điều kiện theo quy định của pháp luật về viên chức".

Kiến Hưng quyết liệt xử lý điểm nghẽn ô nhiễm môi trường

Kiến Hưng quyết liệt xử lý điểm nghẽn ô nhiễm môi trường

(CLO) Xác định ô nhiễm môi trường là một trong những điểm nghẽn cần tập trung giải quyết, phường Kiến Hưng (Hà Nội) đang đồng loạt kiểm soát nguồn thải, chấn chỉnh vệ sinh đô thị, xử lý vi phạm và huy động người dân tham gia giữ gìn môi trường sống.

Cỡ chữ bài viết: