Cuộc thi năm nay do báo VnExpress phối hợp cùng Cục Sở hữu trí tuệ và Cục Đổi mới sáng tạo tổ chức, dưới sự chỉ đạo của Bộ Khoa học và Công nghệ. Sự kiện đánh dấu bước phát triển mạnh mẽ khi quy tụ gần 700 hồ sơ từ các cá nhân, nhóm tác giả và doanh nghiệp, tăng gấp ba lần so với năm 2025.
Với tổng cơ cấu giải thưởng lên đến gần một tỷ đồng, ban tổ chức đã trao 4 giải cho nhóm nhà khoa học, 4 giải cho nhóm không chuyên, một giải Sáng kiến xanh, một giải Sáng kiến được yêu thích nhất và 5 sáng kiến doanh nghiệp.
Đáng chú ý, năm nay hội đồng chuyên môn quyết định không trao giải Nhất cho nhóm không chuyên do chưa có hồ sơ nào đáp ứng trọn vẹn các tiêu chí.
Tâm điểm của lễ trao giải chính là chiến thắng ở hạng mục Giải Nhất nhóm chuyên dành cho sản phẩm "C-HySI - Nền tảng quang học siêu phổ chi phí thấp, tích hợp điện toán biên và học máy". Theo giới chuyên môn, quang học siêu phổ vốn là kỹ thuật ghi hình ảnh tiên tiến, có khả năng phát hiện những khác biệt nhỏ nhất về thành phần vật chất hoặc trạng thái sinh lý mà các phương pháp ảnh truyền thống không thể ghi lại được. Tuy nhiên, công nghệ này thường đòi hỏi phần cứng phức tạp và phần mềm xử lý dữ liệu chuyên dụng, khiến giá thành bị đội lên rất cao.
Sáng kiến của tác giả Châu Khắc Bảo Chương đã giải quyết triệt để rào cản này bằng cách kết hợp camera siêu phổ và phần mềm phân tích tại biên trong cùng một thiết bị, đồng thời tối ưu hóa chi phí phần cứng quang học.
Nhờ đó, C-HySI đã biến một thiết bị vốn đắt đỏ trở nên dễ tiếp cận hơn với các doanh nghiệp và nhà nghiên cứu trong nước. C-HySI mở ra cơ hội để những đối tượng như nông dân, kỹ thuật viên hay các cơ sở sản xuất nhỏ có thể trực tiếp ứng dụng công nghệ này vào nông nghiệp chính xác, y sinh và vật liệu.
Cùng với C-HySI, bức tranh đổi mới sáng tạo năm nay còn được tô điểm bởi nhiều giải pháp xuất sắc trải dài trên các lĩnh vực công nghệ, môi trường, y tế, nông nghiệp và hỗ trợ người khuyết tật.
Ở nhóm chuyên, giải Nhì đã gọi tên "Két sắt khóa cơ điện tử" của hai tác giả Phạm Thành Long và Đoàn Xuân Trường (Trường Đại học Kỹ thuật Công nghiệp - Đại học Thái Nguyên). Giải Ba thuộc về giải pháp "Quy trình sản xuất sạch chuyển hóa vỏ trấu thành năng lượng tái tạo, nanosilica, than trấu và phân bón kali" của tác giả Lê Hồn Nhiên và Hà Thúc Chí Nhân (Trường Đại học Khoa học Tự nhiên TP Hồ Chí Minh).
Trong khi đó, ở nhóm không chuyên, hai giải Nhì được trao cho "BioPulse Insight" của nhóm nghiên cứu phòng thí nghiệm BKIC và SPARC Lab (Đại học Bách khoa Hà Nội), cùng dự án "SignSound - Hệ sinh thái AI & AR thời gian thực phá vỡ rào cản giao tiếp cho người khiếm thính" của sinh viên Võ Nguyễn Đại Hiếu (Khoa Công nghệ Số, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật). Giải Ba của nhóm này vinh danh "Màng sinh học NanoHusk – PVA bảo quản hoa quả thân thiện môi trường" từ nhóm sinh viên Tia chớp (Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội).
Một điểm nhấn nổi bật tại cuộc thi năm nay là sự hiện diện của nhiều dự án hướng tới giải quyết các vấn đề môi trường, y tế và đời sống. Giải Sáng kiến Xanh trị giá 30 triệu đồng, do Quỹ Hy vọng và hội đồng chuyên môn lựa chọn cho các ứng dụng tại vùng sâu vùng xa, đã thuộc về sản phẩm "Nước về thì mình ở chung" của Creative Architects (TP Hồ Chí Minh).
Ở hạng mục Sáng kiến yêu thích nhất do độc giả VnExpress bình chọn, chiến thắng thuộc về "Công cụ hỗ trợ kê đơn và giám sát sử dụng kháng sinh trên bệnh nhân điều trị nhiễm khuẩn bằng AI Agent (DEEPMEDSP-AI)" của nhóm tác giả Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn.
Hai giải Khuyến khích của cuộc thi được trao cho "Implant xương cá thể hóa ứng dụng công nghệ in 3D kim loại" của Viện Công nghệ 3D trong Y học Vinmec - VinUni (nhóm chuyên) và "Ứng dụng tro bã mía bổ sung khoáng chất trong nuôi tôm càng xanh mô hình công nghiệp" của nhóm GreenTech, THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm, Đồng Nai (nhóm không chuyên).
Khép lại danh sách vinh danh là 5 sáng kiến ấn tượng đến từ các doanh nghiệp, bao gồm: Sơn chống hà sử dụng hoạt chất hữu cơ thay thế oxit đồng truyền thống (Công ty Sơn Hải Âu); Robot cạo mủ cao su (Công ty TNHH Robot và Cao su Tân Ý); Giải pháp xe đưa đón học sinh đô thị (Công ty TNHH Công nghệ Liberal); LATOR - Novel Generation Smart-Flexible Bioreactor (Công ty TNHH Khoa học và Công nghệ LAB2LIFE); và SeaBoost 3S - giải pháp khử trùng tại chỗ thông minh, xanh hóa ngành thủy sản (Công ty TNHH Wesolife).
Theo đại diện Ban tổ chức, cuộc thi hướng tới tạo một sân chơi uy tín cho những người yêu khoa học công nghệ, từ giới nghiên cứu chuyên nghiệp đến các cá nhân, nhóm tác giả không chuyên. Thành công của sự kiện năm nay một lần nữa khẳng định sứ mệnh thúc đẩy các giải pháp và sản phẩm trí tuệ có khả năng ứng dụng mạnh mẽ vào thực tế, phục vụ sự phát triển của xã hội.
