Phát biểu tại cuộc họp của Viện Hàn lâm Khoa học Nga, ông Mikhail Kovalchuk, Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu Quốc gia Viện Kurchatov, cho biết trạm năng lượng này sẽ được chế tạo bằng vật liệu chống bức xạ mới và có thể sẵn sàng đưa lên Mặt trăng vào đầu thập niên 2030.
Trước đó, ông Alexey Likhachev, người đứng đầu Tập đoàn Năng lượng hạt nhân Nga (Rosatom), cho biết việc vận chuyển các bộ phận của nhà máy có thể bắt đầu trong những năm 2030. Hệ thống dự kiến có công suất tối thiểu khoảng 5 kW và có thể hoạt động tới 10 năm.
Dù công suất không lớn so với các nhà máy trên Trái đất, mức năng lượng này được đánh giá là đủ để vận hành thiết bị khoa học, hệ thống liên lạc, robot và các mô-đun sinh hoạt quy mô nhỏ trên Mặt trăng.
Một trong những thách thức lớn nhất của thám hiểm Mặt trăng là nguồn điện ổn định. Chu kỳ ngày - đêm tại đây kéo dài khoảng 29,5 ngày theo thời gian Trái đất, đồng nghĩa với việc có tới hai tuần liên tục không có ánh sáng Mặt trời. Điều này khiến năng lượng mặt trời trở nên kém hiệu quả nếu không có hệ thống lưu trữ lớn và tốn kém.
Trong bối cảnh đó, năng lượng hạt nhân được xem là giải pháp phù hợp nhờ khả năng cung cấp điện liên tục, không phụ thuộc vào điều kiện ánh sáng. Đây là yếu tố quan trọng để duy trì sự sống, vận hành thiết bị và đảm bảo liên lạc trong môi trường khắc nghiệt ngoài không gian.
Dự án cũng gắn liền với các nghiên cứu công nghệ khác của Nga, bao gồm phát triển động cơ plasma không điện cực cho tàu vũ trụ. Theo ông Kovalchuk, những công nghệ này có thể hỗ trợ việc vận chuyển thiết bị nặng như lò phản ứng hạt nhân lên Mặt trăng.
Kế hoạch của Nga diễn ra trong bối cảnh nhiều quốc gia đang tăng cường tham vọng xây dựng sự hiện diện lâu dài trên Mặt trăng, không chỉ phục vụ nghiên cứu mà còn hướng tới khai thác tài nguyên và làm bàn đạp cho các sứ mệnh xa hơn, như tới sao Hỏa.
Nếu thành công, nhà máy điện hạt nhân này có thể trở thành nền tảng cho các hoạt động dài hạn trên Mặt trăng, giúp biến vệ tinh tự nhiên của Trái đất từ một điểm đến thám hiểm thành một tiền đồn hoạt động bền vững trong không gian.
