Kênh Bắc dài hơn 4,6 km, lòng kênh rộng khoảng 15 m, là tuyến kênh thoát lũ cho khu vực phía bắc thành phố Vinh cũ (Nghệ An). Nhưng nhiều năm qua, công trình gánh thêm nhiệm vụ thoát nước sinh hoạt cho hàng nghìn hộ dân.
Năm 2016, dự án cải tạo Kênh Bắc hoàn thành bằng việc xây dựng bờ kè hai bên, hệ thống thoát nước thải riêng biệt. Dự án được kỳ vọng sẽ chấm dứt nạn ô nhiễm trầm trọng kéo dài trên dòng kênh này. Thế nhưng, tình trạng ô nhiễm vẫn hiện hữu.
Tình trạng chỉ được cải thiện ở hơn 1,2 km đầu tuyến khi đã được ngầm hóa bằng cống hộp. Còn khoảng 3,4 km còn lại nước kênh vẫn thường xuyên đen kịt, bốc mùi hôi, nhất là những ngày nắng nóng. Dòng kênh ô nhiễm trở thành nỗi ám ảnh của người dân sống hai bên kênh.
Nguyên nhân một phần do các cửa xả tự động của hệ thống thu gom nước thải chạy song song với kênh bị hư hỏng. Theo thiết kế, nước thải được thu gom riêng, chỉ xả ra kênh khi mưa lớn thông qua các cửa van tự động.
Phía cuối kênh, một hồ điều hòa rộng hơn 40 ha mặt nước được xây dựng để tiếp nhận toàn bộ nước từ kênh Bắc. Thế nhưng, sau thời gian vận hành, các cửa xả hỏng khiến nước thải chảy trực tiếp xuống kênh ngay cả khi trời không mưa, đọng lại, chuyển màu đen và nổi bọt.
Quan sát bằng mắt thường có thể thấy, nước trong kênh luôn có màu đen, mặt nước nổi váng. Thỉnh thoảng 2 bên bờ kênh, dòng nước thải trắng đục đổ từ ống thoát nước, hòa vào lòng kênh trước khi chảy xuống khu vực hồ điều hòa. Bên cạnh đó, lòng kênh bị bùn đất, rác thải bồi lấp, cỏ cây mọc dày khiến dòng chảy bị thu hẹp.
Chị Phạm Thu Hiền, người dân sống gần Kênh Bắc kêu trời vì mức độ ô nhiễm, mùi hôi thối đến ngộp thở. Vào những ngày nắng nóng, oi bức, mùi bốc lên càng nặng. Nhiều người dân mỗi khi đi qua Cầu Kênh Bắc cũng cảm nhận được mùi hôi thối bốc lên từ dưới kênh.
Đáng ngại hơn, khu vực hai bên bờ kênh là nơi tập trung mật độ dân cư vô cùng đông đúc, trường học và bệnh viện lớn ngày đêm hoạt động. Mỗi ngày, có hàng nghìn lượt học sinh, bệnh nhân và người dân phải qua lại, sinh hoạt trong bầu không khí bị bủa vây bởi mùi hôi thối nồng nặc.
Mới đây, Sở Xây dựng tỉnh Nghệ An đang lấy ý kiến về Đồ án điều chỉnh cục bộ Quy hoạch chung thành phố Vinh (cũ). Trong đó, đoạn Kênh Bắc nằm trong phạm vi nghiên cứu sẽ được đề xuất ngầm hóa.
Theo quy hoạch điều chỉnh, toàn bộ tuyến Kênh Bắc trong phạm vi quy hoạch (dài 3,2km) sẽ được ngầm hóa, kết hợp đầu tư xây dựng, mở rộng tuyến đường Nguyễn Sỹ Sách với quy mô mặt cắt ngang khoảng 60m, gồm mặt đường chính 10 làn xe...Dự án cũng đầu tư đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật ngầm bao gồm cấp điện, thoát nước, viễn thông, chiếu sáng và cây xanh.
Việc ngầm hóa Kênh Bắc sẽ góp phần hoàn thiện hệ thống hạ tầng kỹ thuật, cải thiện vệ sinh môi trường, chỉnh trang cảnh quan đô thị, tối ưu hóa không gian quỹ đất để phát triển giao thông.
Theo ông Nguyễn Huy Hoàng, Chủ tịch UBND phường Vinh Lộc, quá trình lấy ý kiến góp ý điều chỉnh cục bộ quy hoạch đường Nguyễn Sỹ Sách bằng cách ngầm hóa kênh Bắc đã được đa số người dân đồng tình ủng hộ. Dự án này được thực hiện không chỉ hoàn thiện hệ thống hạ tầng giao thông, mà còn giải quyết dứt điểm tình trạng ô nhiễm trên tuyến kênh này.
