Nghiên cứu: Băng tan khiến các vụ phun trào núi lửa dữ dội hơn

Sự tan chảy của các sông băng và chỏm băng do nhiệt độ toàn cầu tăng cao có thể dẫn đến một loạt vụ phun trào núi lửa dữ dội, theo một nghiên cứu mới. Khi băng tan, áp lực lên các khoang magma dưới lòng đất giảm xuống, khiến hoạt động núi lửa trở nên dễ xảy ra hơn.

Hiện tượng này từng được quan sát tại Iceland, nằm trên ranh giới mảng kiến tạo giữa đại dương, nhưng nghiên cứu ở Chile là một trong những bằng chứng đầu tiên cho thấy hoạt động núi lửa tăng mạnh ở lục địa sau Kỷ Băng Hà cuối cùng.

Việc đốt nhiên liệu hóa thạch đang làm nóng hành tinh và góp phần làm tan các chỏm băng trên toàn thế giới. Các nhà nghiên cứu cảnh báo rằng khu vực tây Nam Cực, nơi có ít nhất 100 ngọn núi lửa dưới lớp băng, là khu vực có nguy cơ cao nhất nếu băng tiếp tục tan trong vài thập kỷ hoặc thế kỷ tới.

Screenshot 2025-07-08 165513
Núi lửa Erebus ở Nam Cực. (Ảnh: US Arctic Program)

Dù các vụ phun trào có thể tạm thời làm mát Trái Đất bằng cách đưa các hạt phản chiếu ánh sáng mặt trời lên khí quyển, các đợt phun trào liên tiếp lại thải ra lượng lớn khí nhà kính như CO₂ và methane, làm trái đất ấm lên thêm. Điều này có thể dẫn đến vòng luẩn quẩn nguy hiểm: băng tan gây phun trào – phun trào lại làm khí hậu nóng hơn.

Người đứng đầu nghiên cứu Pablo Moreno-Yaeger cho biết: “Khi sông băng rút vì biến đổi khí hậu, chúng tôi thấy núi lửa có xu hướng phun trào thường xuyên và dữ dội hơn”.

Nhóm nghiên cứu đã tập trung vào núi lửa Mocho-Choshuenco và sử dụng phương pháp xác định năm bằng đồng vị phóng xạ để phân tích các lớp đá hình thành trước, trong và sau Kỷ Băng Hà cuối cùng. Vào thời điểm đó, khu vực này bị bao phủ bởi lớp băng dày tới 1.500 mét.

Dữ liệu cho thấy lớp băng dày từng kìm hãm các vụ phun trào từ 26.000 đến 18.000 năm trước, khiến một hồ magma tích tụ ở độ sâu 10–15km. Khi băng tan khoảng 13.000 năm trước, áp lực giảm, khí trong magma giãn nở và gây ra các vụ phun trào bùng nổ.

“Chúng tôi phát hiện sau khi băng tan, núi lửa không chỉ phun trào nhiều hơn mà còn thay đổi thành phần” Moreno-Yaeger nói. Khi bị kìm nén, magma có thời gian hòa tan thêm vật chất từ lớp vỏ trái đất, khiến nó trở nên đặc hơn và dễ phát nổ hơn khi thoát ra ngoài.

Ông nhấn mạnh hiện tượng này không chỉ ở Iceland mà cũng có khả năng xảy ra tại Nam Cực và nhiều khu vực khác như Bắc Mỹ, New Zealand hay Nga cũng cần được giám sát kỹ hơn.

Trước đây, một số nghiên cứu cho thấy hoạt động núi lửa toàn cầu tăng từ 2 đến 6 lần sau Kỷ Băng Hà cuối cùng, nhưng nghiên cứu tại Chile là một trong những công trình đầu tiên làm rõ cơ chế của hiện tượng này. Một nghiên cứu tương tự từng được ghi nhận qua phân tích đá vào năm 2004.

Xem thêm

Dự báo thời tiết ngày 18/11: Miền Bắc chuyển mưa rét từ chiều tối

Dự báo thời tiết ngày 18/11: Miền Bắc chuyển mưa rét từ chiều tối

(CLO) Khoảng sáng 18/11, không khí lạnh sẽ ảnh hưởng đến vùng núi Bắc Bộ, từ trưa và chiều ảnh hưởng đến các nơi khác ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ. Từ chiều tối và đêm, Bắc Bộ sẽ chuyển rét với nhiệt độ thấp nhất từ 16-19 độ C, vùng núi có nơi rét đậm dưới 13 độ kèm theo mưa, mưa vừa và rải rác có dông, cục bộ có nơi mưa to.

Dự báo thiên tai đúng nhưng người dân không nhận được tin thì cũng không có giá trị

Dự báo thiên tai đúng nhưng người dân không nhận được tin thì cũng không có giá trị

(CLO) Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp nhấn mạnh, bên cạnh nâng cao độ chính xác của dự báo, công tác phòng, chống thiên tai cần đặc biệt chú trọng truyền tải thông tin cảnh báo đến đúng đối tượng, giúp người dân kịp thời chủ động ứng phó, giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản.

Dự báo thời tiết ngày 17/11: Trung Bộ nắng mạnh trước khi chuyển mưa rét

Dự báo thời tiết ngày 17/11: Trung Bộ nắng mạnh trước khi chuyển mưa rét

(CLO) Ngày 17/11, thời tiết Trung Bộ nắng ráo với nhiệt độ cao nhất từ 29–32 độ C, có nơi trên 32 độ; riêng khu vực từ Thanh Hóa đến TP. Huế sáng sớm có sương mù nhẹ. Theo cơ quan khí tượng, từ ngày 18/11, một đợt không khí lạnh mới sẽ tràn xuống gây mưa tại khu vực Thanh Hóa - Nghệ An; Bắc Trung Bộ chuyển rét (15–18 độ C), khu vực Quảng Trị đến TP. Huế trời chuyển lạnh.

Dự báo thời tiết ngày 16/11: Hà Nội sáng sớm sương mù, ngày nắng ấm

Dự báo thời tiết ngày 16/11: Hà Nội sáng sớm sương mù, ngày nắng ấm

(CLO) Ngày 16/11, thời tiết Hà Nội và toàn vùng Bắc Bộ tiếp tục khô ráo. Sáng sớm trời có sương mù nhẹ rải rác, sau đó giảm mây và hửng nắng với mức nhiệt cao nhất 28-31 độ C; về đêm trời chuyển lạnh, nền nhiệt giảm sâu xuống dưới 20 độ C tại các khu vực vùng núi.

Dự báo thời tiết ngày 15/11: Trung Bộ giảm mưa, ban ngày hửng nắng

Dự báo thời tiết ngày 15/11: Trung Bộ giảm mưa, ban ngày hửng nắng

(CLO) Ngày 15/11, thời tiết khu vực Trung Bộ duy trì ngày nắng, mưa chỉ xuất hiện vài nơi. Khu vực Bắc Trung Bộ (Thanh Hóa – TP. Huế) sáng sớm xuất hiện sương mù rải rác, đêm và sáng trời lạnh; khu vực Nam Trung Bộ có nền nhiệt cao hơn, chạm ngưỡng 30–33 độ C; cao nguyên Trung Bộ nhiệt độ dao động từ 19–32 độ, có mưa dông cục bộ về chiều tối và đêm.

Dự báo thời tiết ngày 14/11: TP.HCM ngày nắng, tối mưa dông

Dự báo thời tiết ngày 14/11: TP.HCM ngày nắng, tối mưa dông

(CLO) Ngày 14/11, TP.HCM và khu vực Nam Bộ duy trì nền nhiệt ở mức 24–33 độ C, trời có nắng gián đoạn. Từ chiều và tối, mưa rào cùng dông rải rác tiếp tục xuất hiện trên diện rộng do ảnh hưởng của nhiễu động gió Đông trên cao. Dự báo mưa dông còn duy trì trong những ngày tới, trước khi giảm rõ rệt và chuyển sang trạng thái oi nóng từ khoảng ngày 17/11.

Dự báo thời tiết ngày 13/11: Bắc Bộ mưa dông, có nơi dưới 13 độ

Dự báo thời tiết ngày 13/11: Bắc Bộ mưa dông, có nơi dưới 13 độ

(CLO) Ngày 13/11, thời tiết tại khu vực Bắc Bộ nhiều mây, trời rét với nhiệt độ thấp nhất phổ biến từ 14–18 độ C, vùng núi cao có nơi xuống dưới 13 độ C. Tại khu vực Hà Nội và Đông Bắc Bộ, đêm và sáng xuất hiện mưa rào và dông rải rác, riêng Đông Bắc Bộ cục bộ có nơi mưa rất to.

Dự báo thời tiết ngày 12/11: Nam Bộ gia tăng mưa dông

Dự báo thời tiết ngày 12/11: Nam Bộ gia tăng mưa dông

(CLO) Từ ngày 12/11, mưa dông tại Nam Bộ có xu hướng gia tăng trở lại. Nguyên nhân do không khí lạnh di chuyển về phía Đông và suy yếu, tạo điều kiện cho rãnh áp thấp xích đạo kết hợp với nhiễu động gió Đông trên cao hoạt động mạnh trở lại. Dự báo trong hai ngày tới, mưa sẽ xuất hiện cục bộ, tập trung chủ yếu vào chiều tối và đêm.

Cỡ chữ bài viết: