Dự báo thiên tai đúng nhưng người dân không nhận được tin thì cũng không có giá trị

(CLO) Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp nhấn mạnh, bên cạnh nâng cao độ chính xác của dự báo, công tác phòng, chống thiên tai cần đặc biệt chú trọng truyền tải thông tin cảnh báo đến đúng đối tượng, giúp người dân kịp thời chủ động ứng phó, giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản.

Chiều 16/11, tại Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Hội thảo “Công nghệ mới ứng dụng trong dự báo, cảnh báo và phòng, chống thiên tai” được tổ chức nhằm chia sẻ các nghiên cứu thí điểm về khoa học, công nghệ và giải pháp đổi mới sáng tạo, góp phần nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm và quản lý rủi ro thiên tai.

clo_br_6r4a5449.jpg
Quang cảnh Hội thảo “Công nghệ mới ứng dụng trong dự báo, cảnh báo và phòng, chống thiên tai”.

Hội thảo diễn ra trong bối cảnh biến đổi khí hậu khiến các hiện tượng thiên tai ngày càng bất thường, cực đoan và khó dự báo. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết về ứng dụng công nghệ mới, tăng cường năng lực quan trắc, dự báo và cảnh báo sớm, góp phần bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Hai năm 2024-2025, thiên tai ở nước ta diễn biến đặc biệt khốc liệt. Năm 2024, bão số 3 (Yagi) cơn bão mạnh nhất đổ bộ vào Bắc Bộ trong nhiều thập kỷ, cùng hoàn lưu sau bão gây lũ quét, sạt lở nghiêm trọng ở các tỉnh miền núi phía Bắc. Năm 2025, cả nước chịu ảnh hưởng của 15 cơn bão và 6 áp thấp nhiệt đới, nhiều nhất từ trước tới nay. Lũ vượt mức lịch sử trên 18 tuyến sông ở Bắc Bộ và Trung Bộ, gây thiệt hại kinh tế gần 100.000 tỷ đồng.

Những con số này cho thấy yêu cầu ngày càng cao đối với công tác dự báo, cảnh báo sớm, nhất là các loại hình thiên tai diễn biến nhanh, phạm vi tác động lớn như mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất và ngập lụt đô thị.

Dự báo phải chuyển từ nhận diện hiện tượng sang dự báo tác động

Tại Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp đã nhận định, thiên tai hiện nay diễn biến rất dị thường, bất thường, đặt ra yêu cầu phải thay đổi cách tiếp cận trong công tác phòng, chống thiên tai.

clo_br_6r4a5493.jpg
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp phát biểu tại hội thảo.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp, trong ba giai đoạn của công tác phòng, chống thiên tai, giai đoạn phòng ngừa có vai trò đặc biệt quan trọng. Muốn chủ động phòng ngừa thì công tác dự báo phải chính xác. Nếu dự báo không đúng, các phương án ứng phó sẽ khó phát huy hiệu quả.

Thông tin về tình hình thiên tai năm 2026, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, đến thời điểm hiện tại, khả năng cao sẽ không còn cơn bão nào đổ bộ vào nước ta trong năm nay.

Để nâng cao hiệu quả dự báo, cảnh báo thiên tai, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp nhấn mạnh 5 nhóm vấn đề cần tập trung triển khai. Trước hết, cần đổi mới tư duy và phương pháp dự báo theo hướng hiện đại, chủ động, dựa trên nền tảng dữ liệu lớn. Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng của 21/22 loại hình thiên tai. Trong đó, những hình thái thường xuyên diễn biến cực đoan, gây hậu quả nghiêm trọng như mưa lũ, sạt lở đất cần được ưu tiên ứng dụng công nghệ.

Đặc biệt, công tác dự báo cần chuyển từ dự báo hiện tượng sang dự báo tác động. Điều này có nghĩa, không chỉ xác định nguy cơ xảy ra mưa lớn, lũ lụt mà còn phải làm rõ mức độ ảnh hưởng, phạm vi tác động và những rủi ro có thể xảy ra đối với người dân, cơ sở hạ tầng và các hoạt động kinh tế - xã hội.

Vấn đề thứ hai là xây dựng hệ thống kết nối, khai thác hiệu quả dữ liệu phục vụ dự báo thiên tai và công tác điều hành. Theo Thứ trưởng, hiện nay dữ liệu phục vụ dự báo tương đối đầy đủ nhưng đang phân tán tại nhiều cơ quan, tổ chức khác nhau, cả khu vực nhà nước và tư nhân. Ngay trong các cơ quan nhà nước, mỗi đơn vị cũng có kho dữ liệu riêng, chưa được tích hợp đồng bộ.

Do đó, yêu cầu đặt ra là phải sớm xây dựng hệ thống dữ liệu thống nhất, tích hợp các dữ liệu về bão và các loại hình thiên tai. Cùng với đó là xây dựng bản đồ số, nền tảng giám sát phục vụ công tác hỗ trợ ra quyết định.

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp cho rằng, dữ liệu hiện có phần lớn mới được cung cấp dưới dạng các đường link để truy cập riêng lẻ. Muốn hình thành dữ liệu lớn có giá trị, cần tập hợp, kết nối và khai thác đồng bộ các nguồn thông tin. Đây cũng là cơ sở để nâng cao độ tin cậy, giúp cơ quan chức năng có đủ thông tin và sự tự tin khi đưa ra quyết định ứng phó.

nuoc-song-dang-cao.jpg
Đợt lũ do bão Yagi năm 2024 khiến nước sông ở nhiều nơi dâng cao. Ảnh: Quang Hùng

Dẫn chứng thực tế trong đợt lũ do bão Yagi năm 2024, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhắc lại việc cân nhắc phương án có phá đập Thác Bà hay không. Thời điểm đó, các cơ quan chức năng rất cân nhắc trước những dự báo của ngành khí tượng thủy văn, nhưng quyết định cuối cùng vẫn phụ thuộc nhiều vào cảm nhận của con người.

“Cái cảm nhận chiếm 70%, còn dự báo cơ bản có 30%”, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp chia sẻ, đồng thời cho rằng thực tế này cho thấy sự cần thiết phải nâng cao chất lượng dữ liệu và các công cụ hỗ trợ ra quyết định.

Công nghệ phải giúp thông tin cảnh báo đến đúng người dân

Vấn đề thứ ba được Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp đề cập là nâng cao hiệu quả dự báo, cảnh báo và đặc biệt là truyền tải thông tin đến người dân.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp, dự báo và cảnh báo sớm dù chính xác nhưng nếu người dân không tiếp nhận được thông tin thì hiệu quả cũng không đạt được như mong muốn. Điều quan trọng là những đối tượng cần được cảnh báo phải nhận được thông tin kịp thời.

Trong bối cảnh công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ, cần nghiên cứu các giải pháp để thông tin dự báo thiên tai được truyền đi nhanh nhất, đến đúng những người cần tiếp nhận, qua đó giúp người dân chủ động phòng tránh và giảm thiểu thiệt hại.

clo_br_6r4a5483.jpg
Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp "Dự báo thiên tai đúng nhưng người dân không nhận được tin thì cũng không có giá trị".

Vấn đề thứ tư là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, tăng cường phối hợp giữa Nhà nước và doanh nghiệp. Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, cơ quan quản lý nhà nước đang rất cần sự tham gia của doanh nghiệp và các viện nghiên cứu trong phát triển, hoàn thiện những giải pháp công nghệ phục vụ phòng, chống thiên tai. Tuy nhiên, các nghiên cứu không thể chỉ dừng lại ở kết quả khoa học mà cần được đưa vào thực tiễn.

“Có rất nhiều thứ mà Nhà nước đặt hàng đang cần các doanh nghiệp làm, cần các viện nghiên cứu làm. Nhưng nếu chỉ nghiên cứu và dừng lại ở nghiên cứu, không bao giờ được ứng dụng thì sẽ không đạt yêu cầu. Trong lĩnh vực thiên tai lại càng như thế”, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh.

Vấn đề cuối cùng là gắn ứng dụng công nghệ với nâng cao năng lực quản lý, đặc biệt trong tổ chức thực hiện công tác phòng, chống thiên tai tại cơ sở. Theo Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp, trong bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, không còn cấp huyện, địa bàn quản lý của cấp xã rộng hơn, kéo theo yêu cầu lớn hơn đối với lực lượng xung kích phòng, chống thiên tai.

Một trong những khó khăn là cán bộ mới luân chuyển có thể chưa nắm rõ các điểm nguy cơ, khu vực thường xuyên xảy ra thiên tai trên địa bàn. Nếu không được trang bị thông tin và xác định trước các điểm xung yếu, việc chủ động ứng phó sẽ gặp nhiều hạn chế.

Bên cạnh đó, việc tổ chức lực lượng xung kích cũng cần được tính toán phù hợp với đặc điểm địa bàn. Khi một xã có diện tích rộng, xảy ra thiên tai gây chia cắt, cô lập, việc điều động lực lượng từ nơi khác đến hỗ trợ có thể gặp khó khăn. Vì vậy, cần xây dựng lực lượng tại chỗ, bảo đảm có thể triển khai ứng phó ngay khi xảy ra tình huống khẩn cấp.

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp cho rằng, ứng dụng công nghệ trong dự báo, cảnh báo thiên tai cần đi đôi với việc nâng cao năng lực của lực lượng cơ sở. Đây là yếu tố quan trọng để các kết quả nghiên cứu, giải pháp công nghệ thực sự phát huy hiệu quả, góp phần giảm thiểu thiệt hại do thiên tai gây ra.

Xem thêm

8 năm ngất bí ẩn, phát hiện 5 lần tim ngừng đập trong nửa giờ

8 năm ngất bí ẩn, phát hiện 5 lần tim ngừng đập trong nửa giờ

(CLO) Holter điện tâm đồ ghi nhận 5 khoảng ngừng tim, mỗi lần kéo dài 5-6 giây, ở người đàn ông 39 tuổi thường xuyên ngất không rõ nguyên nhân suốt gần 8 năm. Chỉ 3 giờ sau khi phát hiện bất thường, bác sĩ hoàn tất ca cấy máy tạo nhịp tim cấp cứu.

Vinh danh 335 nhà giáo tiêu biểu năm 2026

Vinh danh 335 nhà giáo tiêu biểu năm 2026

(CLO) Năm 2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) xét chọn, tôn vinh 335 nhà giáo tiêu biểu, gồm 207 nữ, 128 nam; trong đó có 21 nhà giáo là người dân tộc thiểu số.

Hà Nội: Học sinh được trang bị kỹ năng tiêu dùng an toàn trên không gian số

Hà Nội: Học sinh được trang bị kỹ năng tiêu dùng an toàn trên không gian số

(CLO) Ngày 16/11, tại Hà Nội, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương) phối hợp với Báo VnExpress tổ chức chương trình “Check 360 - Tập huấn kỹ năng tiêu dùng an toàn” dành cho học sinh Trường THPT Phan Đình Phùng, nhằm nâng cao khả năng nhận diện rủi ro và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong môi trường số.

Trường THPT Bắc Kiến Xương kỷ niệm 60 năm thành lập: Từ lán tre lợp rạ đến 21.874 học sinh tốt nghiệp

Trường THPT Bắc Kiến Xương kỷ niệm 60 năm thành lập: Từ lán tre lợp rạ đến 21.874 học sinh tốt nghiệp

(CLO) Sáng 15/11, tại xã Lê Lợi (tỉnh Hưng Yên), Trường THPT Bắc Kiến Xương tổ chức Lễ kỷ niệm 60 năm thành lập (1966 – 2026) và 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 – 20/11/2026). Ra đời giữa thời chiến trong những gian lán tre lợp rạ, sau sáu thập kỷ, ngôi trường đã có 21.874 học sinh tốt nghiệp; nhiều người trong số đó trở thành tướng lĩnh, nhà khoa học, nhà giáo.

Gala Sao Mai 2026: Kết nối những giọng ca, quảng bá sắc màu xứ Thanh

Gala Sao Mai 2026: Kết nối những giọng ca, quảng bá sắc màu xứ Thanh

(CLO) Tối 15/11, tại Quảng trường biển Sầm Sơn, Đài Truyền hình Việt Nam phối hợp với UBND tỉnh Thanh Hóa tổ chức chương trình nghệ thuật Gala Sao Mai 2026. Sự kiện quy tụ nhiều ca sĩ thành danh từ cuộc thi Sao Mai qua các mùa giải cùng 16 thí sinh tham gia vòng chung kết năm nay.

Chính sách giáo dục đi vào thực tiễn từ đổi mới của giáo viên

Chính sách giáo dục đi vào thực tiễn từ đổi mới của giáo viên

(CLO) Những chính sách giáo dục mới đang mở rộng cơ hội học tập, tăng cường hỗ trợ học sinh vùng khó khăn, đồng thời trao quyền chủ động chuyên môn rộng hơn cho giáo viên. Tuy nhiên, để chính sách thực sự đi vào cuộc sống, đội ngũ nhà giáo cũng cần thay đổi tư duy, không thể tiếp tục triển khai theo cách làm cũ hoặc phụ thuộc máy móc vào sách giáo khoa.

Cỡ chữ bài viết: