Ngày 6/2, tại xã Hồng Lộc (Hà Tĩnh), người dân bàng hoàng phát hiện ba người trong một gia đình đã tử vong trong phòng ngủ đóng kín.
Các nạn nhân gồm chị N.T.H. (26 tuổi), bé gái sơ sinh mới 2 ngày tuổi là con chị H. và N.T.V. (24 tuổi, em gái chị H.). Tại hiện trường, lực lượng chức năng ghi nhận có nồi than dùng để sưởi ấm.
Vụ việc đang được cơ quan chức năng điều tra, song những dấu hiệu ban đầu cho thấy nhiều khả năng các nạn nhân đã tử vong do ngộ độc khí CO – loại khí cực độc sinh ra từ quá trình đốt than trong không gian kín.
Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học Dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, ngộ độc khí CO đặc biệt nguy hiểm bởi diễn biến nhanh, âm thầm và gần như không có “tín hiệu cảnh báo” đối với cơ thể con người.
Khí CO không màu, không mùi, không gây cay mắt hay khó chịu tức thì. Khi hít phải, CO nhanh chóng gắn chặt vào hemoglobin trong máu phân tử có nhiệm vụ vận chuyển oxy khiến oxy bị “đẩy ra ngoài”, máu không còn khả năng nuôi não và tim.
“Nạn nhân thường chỉ thấy nhức đầu, choáng váng, buồn nôn – những triệu chứng rất dễ nhầm với mệt mỏi thông thường. Khi tình trạng thiếu oxy tăng lên, họ nhanh chóng lú lẫn rồi bất tỉnh. Một khi đã mất ý thức, nạn nhân không còn khả năng tự mở cửa hay gọi trợ giúp”, bác sĩ Hoàng phân tích.
Nguy hiểm hơn, các trường hợp sưởi than trong phòng kín thường xảy ra vào ban đêm. Khi mọi người ngủ say, não gần như không kịp nhận ra mối đe dọa đang bao trùm. Không ít gia đình đi ngủ trong trạng thái bình thường và không bao giờ tỉnh dậy nữa.
Trong bi kịch tại Hà Tĩnh, hình ảnh bé gái sơ sinh mới chào đời được hai ngày tuổi tử vong cùng mẹ và dì khiến nhiều người không cầm được nước mắt.
Theo các chuyên gia, trẻ sơ sinh là nhóm đặc biệt nhạy cảm với thiếu oxy. Trẻ thở nhanh, hít nhiều không khí hơn so với trọng lượng cơ thể; trong khi não đang ở giai đoạn phát triển mạnh, chỉ cần thiếu oxy trong thời gian ngắn cũng có thể gây tổn thương nặng nề, thậm chí tử vong.
Không chỉ trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người có bệnh tim mạch, bệnh phổi, thiếu máu… đều là những nhóm nguy cơ cao khi tiếp xúc với khí CO. Với họ, thời gian từ lúc xuất hiện triệu chứng nhẹ đến khi bất tỉnh có thể rất ngắn, nhanh hơn nhiều so với người khỏe mạnh.
Vụ việc ở Hồng Lộc không phải là trường hợp cá biệt. Mỗi mùa đông, tại nhiều địa phương miền Bắc và Bắc Trung Bộ, các bệnh viện vẫn tiếp nhận rải rác những ca ngộ độc khí CO do sưởi than trong phòng kín. Có gia đình may mắn được phát hiện kịp thời, nhưng cũng không ít trường hợp tử vong hoặc để lại di chứng thần kinh kéo dài.
Điểm chung của các vụ việc là thói quen giữ ấm “tiện và rẻ” bằng than, củi trong không gian kém thông gió. Nhiều người vẫn tin rằng chỉ cần “đốt ít than”, “mở hé cửa” là an toàn.
Thực tế, trong phòng kín, chỉ cần than cháy âm ỉ, khí CO đã có thể tích tụ dần trong nhiều giờ, đủ gây tử vong cho cả người lớn và trẻ nhỏ.
Từ góc độ cộng đồng, đây không còn là những tai nạn đơn lẻ, mà là một nguy cơ lặp lại theo mùa, gắn với thói quen sinh hoạt chưa được thay đổi và sự thiếu hiểu biết về khí CO – một “sát thủ vô hình”.
Theo bác sĩ Hoàng, nếu được phát hiện kịp thời, nạn nhân ngộ độc CO hoàn toàn có cơ hội sống sót. Oxy là “thuốc giải” quan trọng nhất.
Thở oxy 100% giúp đẩy CO ra khỏi hemoglobin nhanh hơn nhiều so với hít thở không khí bình thường. Với các trường hợp nặng, liệu pháp oxy cao áp được xem là phương pháp điều trị hiệu quả, giúp rút ngắn đáng kể thời gian đào thải CO và giảm nguy cơ di chứng thần kinh.
Tại Việt Nam, nhiều bệnh nhân ngộ độc CO nặng sau khi được cấp cứu ban đầu đã được chuyển đến các trung tâm chuyên sâu như Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai, kết hợp điều trị oxy cao áp tại các cơ sở chuyên môn. Thực tế điều trị cho thấy, những ca được can thiệp sớm có khả năng hồi phục tốt hơn rõ rệt.
Tuy nhiên, trong những vụ việc xảy ra vào ban đêm, đặc biệt là khi cả gia đình cùng ngủ trong phòng kín, khả năng phát hiện sớm gần như bằng không nếu không có thiết bị cảnh báo.
Các chuyên gia khuyến cáo, tuyệt đối không đốt than, củi, than tổ ong để sưởi trong phòng kín, nhất là phòng ngủ và qua đêm. Không sử dụng bếp than, bếp củi, máy phát điện, động cơ chạy xăng trong nhà hoặc gara dù cửa có mở hé. Gia đình có điều kiện nên lắp đặt máy dò khí CO “giác quan thứ sáu” giúp phát hiện mối nguy mà con người không tự cảm nhận được.
Khi nghi ngờ có người bị ngộ độc CO, cần nhanh chóng đưa nạn nhân ra nơi thoáng khí, gọi cấp cứu ngay và tuyệt đối không mạo hiểm lao vào phòng kín khi chưa đảm bảo an toàn cho người cứu.
