Từng là những mặt hàng có nhu cầu tiêu dùng tương đối ổn định, cá hồi nhập khẩu và trứng gà sạch hiện lại phản ánh khá rõ sự thay đổi trong hành vi mua sắm của người dân.
Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng thận trọng với các khoản chi tiêu, nhiều doanh nghiệp không còn dễ dàng duy trì cách bán hàng như trước. Thay vào đó, họ buộc phải liên tục điều chỉnh chiến lược kinh doanh, từ thay đổi quy cách đóng gói, mở rộng kênh phân phối cho đến chấp nhận thu hẹp lợi nhuận để giữ khách hàng.
Cá hồi nhập khẩu "xé nhỏ" sản phẩm để giữ sức mua
Không chỉ các doanh nghiệp xuất khẩu, nhiều đơn vị kinh doanh thực phẩm nhập khẩu cũng đang chịu áp lực lớn từ chi phí vận hành và sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng.
Ông Phạm Năng Toàn, Giám đốc Công ty TNHH Toàn Farm, cho biết sức mua đối với nhóm thực phẩm nhập khẩu cao cấp đã giảm đáng kể so với giai đoạn trước. Bên cạnh đó, những biến động tại khu vực Trung Đông thời gian qua cũng khiến chi phí logistics tăng lên, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Dù vậy, nhu cầu đối với các sản phẩm thực phẩm chất lượng cao và tốt cho sức khỏe như cá hồi vẫn duy trì tương đối ổn định. Điều thay đổi lớn nhất nằm ở cách người tiêu dùng chi tiêu.
"Nếu trước đây khách hàng thường mua nguyên phi lê lớn hoặc mua theo kiểu ăn sang cuối tuần thì hiện nay đa số chuyển sang các phần nhỏ, combo vừa túi tiền hơn", ông Toàn cho biết.
Theo doanh nghiệp này, cá hồi là mặt hàng phụ thuộc lớn vào chuỗi logistics lạnh nên chỉ cần chi phí vận chuyển hoặc tỷ giá biến động là giá thành đã bị ảnh hưởng ngay lập tức.
"Có thời điểm doanh nghiệp gần như phải tự gồng một phần chi phí để giữ giá bán ổn định cho khách. Cá hồi là sản phẩm tươi sống, nếu giá tăng quá cao khiến sức mua giảm thì hàng hóa rất dễ hư hỏng, buộc phải tiêu hủy", đại diện doanh nghiệp chia sẻ.
Trước bối cảnh người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu, doanh nghiệp cũng phải thay đổi gần như toàn bộ cách bán hàng.
Bên cạnh chợ truyền thống, nhiều đơn vị đang đẩy mạnh bán hàng qua ứng dụng giao đồ ăn, mạng xã hội và livestream nhằm tiếp cận nhóm khách hàng trẻ.
Theo ông Toàn, livestream hiện là một trong những kênh tăng trưởng nhanh nhất nhờ khả năng cho khách hàng quan sát trực tiếp sản phẩm, quy trình sơ chế và tương tác tức thời với người bán.
"Khó khăn lớn nhất khi bán livestream là đảm bảo chất lượng sản phẩm đồng nhất từ khâu chế biến, đóng gói đến giao nhận. Đối với thực phẩm tươi sống, khách hàng đặt kỳ vọng rất cao. Vì vậy doanh nghiệp cần đầu tư bài bản vào quy trình vận hành và kiểm soát chất lượng thay vì chỉ tập trung bán hàng".
Về thay đổi cách kinh doanh, ông Toàn cho biết, các dòng sản phẩm tiện lợi như cá hồi cắt lát, combo lẩu, combo nướng hay thực phẩm sơ chế sẵn ngày càng được ưa chuộng. Việc chia nhỏ khẩu phần không chỉ giúp khách hàng dễ tiếp cận hơn mà còn giúp doanh nghiệp tăng tốc độ xoay vòng hàng hóa trong bối cảnh sức mua suy giảm.
Cũng theo ông Toàn, thách thức lớn nhất không dừng ở chi phí hay cạnh tranh, mà là làm sao tạo ra giá trị khác biệt cho khách hàng.
"Thị trường luôn có cơ hội cho những doanh nghiệp đầu tư nghiêm túc vào chất lượng sản phẩm, trải nghiệm khách hàng và năng lực vận hành. Đây cũng là hướng đi mà Toàn Farm đang theo đuổi để phát triển bền vững trong dài hạn" ông Toàn chia sẻ.
Trứng sạch lao đao trước cuộc đua giá rẻ
Ở lĩnh vực chăn nuôi, tình hình thậm chí còn khó khăn hơn khi nhiều doanh nghiệp đang phải bán sản phẩm dưới giá thành.
Bà Lâm Thúy Ái, Tổng giám đốc Công ty CP Mebi Farm, đồng thời là thành viên Hiệp hội trứng gia cầm, cho biết giá thành một quả trứng sạch hiện dao động khoảng 2.200-2.400 đồng nhưng ngoài thị trường lại xuất hiện phổ biến các loại trứng được bán với giá chỉ khoảng 1.000 đồng mỗi quả.
Theo bà Ái, trong những năm gần đây nhiều doanh nghiệp đã đầu tư hàng trăm đến hàng nghìn tỷ đồng để xây dựng hệ thống trang trại quy mô lớn, đáp ứng các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm, môi trường và chăn nuôi hiện đại.
Tuy nhiên, chi phí đầu vào hiện đã tăng khoảng 35% so với trước đây, từ thức ăn chăn nuôi, vaccine, thuốc thú y đến logistics và nhân công.
"Một con gà đẻ mỗi ngày tiêu thụ khoảng 110-115 gram cám. Với giá cám hiện nay hơn 11.000 đồng/kg thì riêng chi phí thức ăn đã khoảng 1.300-1.400 đồng mỗi ngày cho một con gà", bà Ái phân tích.
Trong khi đó, tỷ lệ đẻ trứng bình quân của đàn gà chỉ khoảng 80%, khiến giá thành một quả trứng ngay tại đầu chuồng đã dao động từ 1.700-1.800 đồng.
Sau khi cộng thêm chi phí vận chuyển, sơ chế và đóng gói, giá thành thực tế của một quả trứng sạch tăng lên khoảng 2.200-2.400 đồng mỗi quả. Tuy nhiên, giá thu mua hiện chỉ dao động khoảng 1.100-1.300 đồng, đồng nghĩa doanh nghiệp lỗ từ 800-1.000 đồng cho mỗi quả trứng bán ra.
Theo bà Ái, một phần nguyên nhân đến từ việc thị trường xuất hiện nhiều loại trứng siêu rẻ, chủ yếu là hàng cận hạn hoặc quá hạn sử dụng được bán tháo để cắt lỗ.
"Những sản phẩm này vô tình tạo ra sự cạnh tranh thiếu công bằng với các doanh nghiệp làm hàng đạt chuẩn", bà Ái nhận định.
Theo doanh nghiệp, người tiêu dùng, đặc biệt là nhóm lao động có thu nhập thấp, thường khó nhận biết sự khác biệt giữa trứng sạch đạt chuẩn và các loại trứng giá rẻ bán trôi nổi trên thị trường.
Trong khi đó, các doanh nghiệp sản xuất bài bản lại phải gánh thêm nhiều chi phí như kiểm nghiệm, kho lạnh, tiêu hủy hàng cận hạn và vận hành chuỗi phân phối.
"Nếu một trang trại có khoảng 1 triệu con gà thì mức lỗ có thể lên tới 800 triệu đến 1 tỷ đồng mỗi ngày. Không doanh nghiệp nào có thể chịu nổi tình trạng này quá lâu", bà Ái cho biết.
Theo Thạc sĩ Lê Minh Nam, chuyên gia kinh tế thuộc Đại học Quốc gia TP.HCM, điểm chung dễ thấy ở nhiều doanh nghiệp hiện nay là áp lực cạnh tranh không còn chỉ nằm ở giá bán mà còn đến từ khả năng thích nghi với thị trường biến động, kiểm soát chi phí và xây dựng niềm tin về chất lượng sản phẩm.
Từ doanh nghiệp nhập khẩu cá hồi đến các trang trại trứng sạch, bài toán sống còn hiện nay không còn là mở rộng bằng mọi giá mà là tìm cách tồn tại và giữ thị trường trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt.
