Sông Lừ dài khoảng 10km, lòng sông rộng từ 10-20m. Đây là một trong những con sông đang “gánh trách nhiệm” tiêu thoát nước thải cho Thủ đô Hà Nội.
Mỗi ngày, sông Lừ phải gánh một lượng lớn rác, nước thải chưa qua xử lý từ sinh hoạt của các hộ gia đình và cơ sở sản xuất, kinh doanh. Cộng thêm tác động từ biến đổi khí hậu với thời tiết cực đoan nắng nhiều mưa ít khiến con sông gần như không có dòng chảy, mùa khô chỉ còn vài chục cm nước. Màu đen vì thế càng thêm quánh đặc và mùi hôi thối cũng trở nên nồng nặc hơn.
Có lẽ vì vậy, nhiều năm nay, sông Lừ được gọi với cái tên “dòng sông chết”, bởi đứng xa dòng sông hàng trăm mét nhưng mùi hôi thối vẫn đặc sánh bốc lên. Hầu hết người dân sống ở khu vực cho biết họ thường xuyên phải đóng cửa, đặc biệt là vào mùa hè, mùa trở gió.
Anh Đào Văn Điến, người dân sống gần khu vực sông Lừ cho biết: “Mùa đông còn đỡ chứ mùa hè nắng nóng, nước sông Lừ bốc hơi lên khiến cho chúng tôi không chịu nổi. Bên cạnh nguy cơ mắc các bệnh hô hấp, dân gần bờ sông cũng rất dễ bị sốt xuất huyết hoặc các bệnh truyền nhiễm khác do ruồi, muỗi gây ra”.
Chị Minh Nguyệt, người dân sống gần khu vực này cũng cho biết: “Mùi kinh khủng lắm bất kể ngày đêm, ai đi qua cũng phải nín thở vì quá hôi thối, không thể chịu nổi. Những ngày trở trời thì dù có đóng kín cửa, mùi hôi vẫn len lỏi vào tận mâm cơm, giấc ngủ. Một phần do nước thải từ nhà máy, xí nghiệp nhiều nơi quanh Hà Nội đều đổ về đây, phần khác cũng do thói quen đổ rác bừa bãi của nhiều người đã tạo nên cảnh tượng này”.
Thực hiện công việc vớt rác thải trên sông Lừ đoạn cầu Định Công, anh Văn Hùng cho biết mỗi ngày lượng rác vớt lên phần lớn là ni lông, rác thải sinh hoạt.
“Tôi bắt đầu làm việc từ 7h sáng. Chỉ sau hơn 2 giờ, lượng rác vớt được đã đầy thuyền. Nhiều người tiện tay ném thẳng rác xuống sông, thậm chí thú cưng chết cũng bị vứt xuống đây. Chúng tôi chỉ mong ý thức người dân được nâng lên để lòng sông bớt ô nhiễm”, anh Hùng nói.
Từ quê lên Hà Nội lập nghiệp từ năm 1970, gia đình ông Nguyễn Văn Quy chứng kiến rõ nhất sự thay đổi của con sông từ thuở còn xanh tươi, mặt nước phủ bèo lục bình, đến khi bị tác động bởi quá trình đô thị hóa và trở nên ô nhiễm như hiện nay.
“Nước lúc nào cũng đen, mùi thum thủm bốc lên cả ngày lẫn đêm. Trước đây người dân quanh đây còn ra ven sông chơi, hóng gió nhưng nhiều năm nay họ chỉ mong đi qua thật nhanh vì không thể chịu nổi mùi hôi”, ông Quy nói.
Tận mắt chứng kiến sự đổi thay của sông Tô Lịch, từ một con sông ô nhiễm nhưng nay đã trong xanh trở lại, ông Quy và nhiều người dân khác không khỏi hy vọng một ngày đoạn sông chảy qua nhà mình cũng sẽ được “hồi sinh”.
“Xem báo đài, thấy nước sông Tô Lịch xanh trở lại, cảnh quan cũng được cải tạo khang trang hơn, chúng tôi cũng mong lắm, hy vọng lắm. Hy vọng một ngày nào đó dòng sông xanh như xưa, không còn mùi hôi thối, trả lại không gian sống thoáng mát, sạch sẽ”, ông Quy nói.
Trước đó, ngày 7/10/2025, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình hạ tầng kỹ thuật và nông nghiệp thành phố Hà Nội phối hợp với Công ty TNHH Đầu tư xây dựng DACINCO tổ chức khởi công dự án hệ thống cống bao sông Lừ.
Tuyến cống bao cho sông Lừ là hệ thống cống kích ngầm đặt dưới lòng sông, lòng đất, được thi công từ điểm đầu tại hồ Xã Đàn đến khu vực đường Trương Đình Cửu với tổng chiều dài hơn 3.900m bao gồm các hố ga và giếng tách.
Tuyến cống có nhiệm vụ thu gom và dẫn nước thải sinh hoạt từ các phường Định Công, Phương Liệt và Kim Liên về Nhà máy xử lý nước thải Yên Xá để xử lý đạt chuẩn trước khi xả ra môi trường.
Mục tiêu của dự án là thu gom 75.000m3 mỗi ngày hiện đang xả trực tiếp ra môi trường sông Lừ, điều này không chỉ góp phần cải thiện chất lượng nước của sông Lừ, mà còn giảm đáng kể lượng nước thải đổ về hệ thống sông thoát nước nội đô, đặc biệt là sông Tô Lịch.
Qua đó, người dân hy vọng dự án sớm hoàn thành đóng vai trò quan trọng trong việc phục hồi môi trường nước, giảm ô nhiễm và từng bước cải thiện cảnh quan sinh thái cho các tuyến sông nội thành Hà Nội, trong đó có dòng sông Lừ.
