Người thắp lửa đổi mới trên sóng cả Hải Phòng

​Trong dòng chảy của lịch sử đổi mới tại Việt Nam, Hải Phòng luôn được nhắc đến như một “phòng thí nghiệm” đầy quả cảm, nơi những tư duy bứt phá được thử nghiệm trước khi trở thành chính sách chung của cả nước. Đứng ở trung tâm của những cơn sóng dữ và những bước ngoặt lịch sử đó là ông Đoàn Duy Thành – nguyên Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, nguyên Bí thư Thành ủy Hải Phòng. Cuộc đời ông không chỉ là bản anh hùng ca về sự kiên trung của một người cộng sản, mà còn là minh chứng cho tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích của nhân dân.

​Bản lĩnh từ trong bão táp chiến tranh và tư duy quản lý

​Sinh ra và lớn lên trên mảnh đất giàu truyền thống cách mạng, cuộc đời của ông Đoàn Duy Thành sớm gắn liền với vận mệnh của dân tộc. Trưởng thành từ phong trào thanh niên, kinh qua những năm tháng kháng chiến gian khổ, ông đã tôi luyện được một bản lĩnh chính trị vững vàng và một sự nhạy cảm đặc biệt với thực tiễn đời sống. Tuy nhiên, dấu ấn đậm nét nhất mang tên Đoàn Duy Thành lại nằm ở giai đoạn ông giữ những cương vị chủ chốt tại Hải Phòng trong những năm cuối thập kỷ 70 và đầu thập kỷ 80 của thế kỷ trước – thời điểm nền kinh tế đất nước đang đứng trước ngưỡng cửa của sự khủng hoảng trầm trọng do cơ chế tập trung quan liêu bao cấp.

​Vào giai đoạn đó, Hải Phòng cũng như nhiều địa phương khác đối mặt với tình trạng thiếu hụt lương thực, sản xuất đình đốn. Với tư duy của một nhà lãnh đạo sát dân, ông Thành hiểu rằng nếu không thay đổi cách làm, không cởi trói cho sức sản xuất thì người dân sẽ mãi nghèo đói. Từ những quan sát thực tế tại các vùng nông thôn như Kiến Thụy, ông đã cùng tập thể lãnh đạo thành phố nhen nhóm những đốm lửa đầu tiên của mô hình "khoán sản phẩm". Đây là một quyết định cực kỳ mạo hiểm vào thời điểm bấy giờ, khi mà rào cản về tư duy cũ còn rất nặng nề. Nhưng với ông, mệnh lệnh từ cái bụng đói của nhân dân và sự đình trệ của nhà máy quan trọng hơn những khuôn mẫu xơ cứng.

​"Khoán Hải Phòng" và cú hích cho công cuộc đổi mới

​Lịch sử sẽ mãi ghi nhớ dấu mốc "Khoán sản phẩm đến nhóm và người lao động" trong nông nghiệp tại Hải Phòng, mà ông Đoàn Duy Thành chính là người trực tiếp chỉ đạo và bảo vệ. Sự thành công của mô hình khoán tại Đồ Sơn, Kiến Thụy đã tạo ra một luồng sinh khí mới, biến những cánh đồng cằn cỗi thành vựa lúa, giúp người nông dân thực sự làm chủ mảnh đất của mình. Đây chính là tiền đề thực tiễn quan trọng để Trung ương ban hành Chỉ thị 100 và sau này là Nghị quyết 10, mở ra bước ngoặt vĩ đại cho nông nghiệp Việt Nam.

​Không dừng lại ở nông nghiệp, ông Đoàn Duy Thành còn để lại dấu ấn sâu đậm trong việc cải cách quản lý công nghiệp và ngoại thương. Ông là người đề xướng việc cho phép Hải Phòng được quyền "xuất nhập khẩu trực tiếp", phá vỡ thế độc quyền trong lưu thông phân phối. Nhờ những bước đi táo bạo này, cảng biển Hải Phòng bắt đầu nhộn nhịp trở lại, hàng hóa lưu thông, và vị thế của "Thành phố Cảng" được khẳng định lại trên bản đồ kinh tế khu vực. Ông không chỉ làm chính trị, ông làm kinh tế với cái nhìn của một nhà chiến lược, biết tận dụng lợi thế cửa ngõ ra biển của miền Bắc để tạo động lực tăng trưởng.

​Sự kiên định của ông trong giai đoạn này thường được ví như việc "vượt rào". Nhưng đó không phải là sự phá phách vô lối, mà là sự vượt rào có tổ chức, có sự nghiên cứu kỹ lưỡng và xuất phát từ tình yêu mãnh liệt với mảnh đất quê hương. Những bài học về quản lý kinh tế, về việc huy động sức dân mà ông để lại cho Hải Phòng đến nay vẫn còn nguyên giá trị thời sự.

​Tâm thế một nhà lãnh đạo vì dân và tầm nhìn vĩ mô

​Khi rời Hải Phòng lên giữ các trọng trách tại Trung ương như Bộ trưởng Bộ Kinh tế đối ngoại, Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, rồi Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), ông Đoàn Duy Thành vẫn giữ nguyên phong cách làm việc quyết đoán và thực tiễn. Ông là một trong những người đặt nền móng cho việc mở cửa kinh tế, thúc đẩy hội nhập và xây dựng đội ngũ doanh nhân Việt Nam hiện đại.

​Dù ở cương vị nào, trong lòng ông vẫn luôn đau đáu về sự phát triển của Hải Phòng. Ông thường xuyên đóng góp ý kiến cho các thế hệ lãnh đạo kế cận, tâm niệm rằng Hải Phòng phải là đầu tàu, phải luôn giữ được tinh thần sáng tạo và bản sắc của người dân miền biển: ăn sóng nói gió nhưng trung thực và quyết liệt. Cuộc đời ông là một minh chứng cho thấy: một nhà lãnh đạo thực thụ không chỉ là người thực thi chính sách, mà phải là người kiến tạo ra những giá trị mới từ hơi thở của đời sống.

​Sự nghiệp của ông Đoàn Duy Thành gắn liền với những thăng trầm của lịch sử kinh tế Việt Nam. Những đóng góp của ông đã được Đảng và Nhà nước ghi nhận bằng nhiều huân huy chương cao quý, nhưng có lẽ phần thưởng lớn nhất chính là sự kính trọng của nhân dân Hải Phòng và sự thừa nhận của lịch sử đối với những tư duy đổi mới đi trước thời đại.

​Khát vọng Hải Phòng trong góc nhìn đương đại

​Nhìn về hành trình của ông Đoàn Duy Thành, chúng ta thấy một sợi dây xuyên suốt: đó là khát vọng đưa Hải Phòng trở thành một cực tăng trưởng năng động. Tinh thần ấy đang được các thế hệ lãnh đạo Hải Phòng hôm nay kế thừa và phát triển mạnh mẽ.

“

Cùng với cả nước, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân thành phố Hải Phòng tiếc thương tiễn biệt đồng chí Đoàn Duy Thành, người chiến sĩ cộng sản kiên trung, nhà lãnh đạo xuất sắc, người con ưu tú của quê hương Đất Cảng, nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, nguyên Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ), nguyên Bí thư Thành ủy, nguyên Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng. Trái tim của người “thuyền trưởng” từng chèo lái con thuyền Hải Phòng một thời vượt qua giai đoạn khó khăn nhất của cơ chế tập trung bao cấp để vươn ra biển lớn đã ngừng đập. Nhưng những di sản về tư duy đổi mới, tinh thần “dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm” và những công trình mang tầm nhìn thế kỷ mà đồng chí để lại vẫn hiện hữu, sống động trong từng nhịp thở của thành phố hôm nay.

Ông Lê Tiến Châu - Ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy Hải Phòng, Trưởng Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng

​Nói về những đóng góp của nguyên Bí thư Thành ủy Hải Phòng Đoàn Duy Thành với sự phát triển hiện nay của thành phố, ông Lê Tiến Châu - Ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy Hải Phòng khẳng định:

​"Cuộc đời và sự nghiệp của đồng chí Đoàn Duy Thành là biểu tượng của tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm của người cán bộ cách mạng. Những dấu ấn mà đồng chí để lại tại Hải Phòng, đặc biệt là tư duy bứt phá trong quản lý kinh tế và mô hình khoán, đã trở thành tài sản quý báu, thành bài học thực tiễn sâu sắc cho chúng tôi ngày hôm nay. Trong bối cảnh Hải Phòng đang quyết liệt triển khai Nghị quyết 45 của Bộ Chính trị, xây dựng thành phố trở thành trung tâm kinh tế - xã hội lớn của cả nước và khu vực, tinh thần Đoàn Duy Thành vẫn luôn là nguồn cảm hứng mạnh mẽ. Chúng tôi học ở ông sự sát sao với thực tiễn, sự dũng cảm khi đối mặt với khó khăn và trên hết là tấm lòng luôn hướng về nhân dân. Hải Phòng hôm nay phát triển dựa trên nền tảng của những viên gạch đổi mới mà các thế hệ đi trước như đồng chí Đoàn Duy Thành đã dày công đặt xuống."

​Bí thư Lê Tiến Châu cũng nhấn mạnh rằng, việc tri ân những đóng góp của các bậc tiền bối tốt nhất chính là việc hiện thực hóa khát vọng phát triển thành phố, giữ vững vị thế là "ngọn đuốc sáng" trong cải cách hành chính và thu hút đầu tư. Tinh thần "vượt rào" năm xưa nay được chuyển hóa thành sự "đột phá" trong chuyển đổi số, phát triển kinh tế xanh và xây dựng hạ tầng cảng biển hiện đại.

​Vĩ thanh cho một nhân cách lớn

​Bài viết này không thể tóm gọn toàn bộ sự nghiệp đồ sộ của ông Đoàn Duy Thành, nhưng cũng đủ để khắc họa chân dung một con người đã sống và cống hiến trọn vẹn cho lý tưởng. Ông là người đã viết nên những trang sử sống động nhất của Hải Phòng trong thời kỳ tiền đổi mới. Khi nhìn lại những cánh đồng mẫu lớn, những khu công nghiệp hiện đại và cảng nước sâu vươn tầm quốc tế của Hải Phòng hôm nay, chúng ta thấy thấp thoáng bóng dáng của những quyết sách táo bạo từ những năm tháng gian khó ấy.

​Ông Đoàn Duy Thành không chỉ là một nhà lãnh đạo, ông là người đồng hành cùng nhân dân trong những thời khắc lịch sử cam go nhất. Dấu ấn của ông tại Hải Phòng không chỉ nằm ở những con số tăng trưởng hay các công trình, mà nằm ở một "tinh thần Hải Phòng" – tinh thần của sự dấn thân, không chùn bước trước nghịch cảnh.

​Với Hải Phòng, Đoàn Duy Thành là một phần của linh hồn thành phố. Với đất nước, ông là một trong những kiến trúc sư thực tiễn của công cuộc đổi mới. Cuộc đời ông nhắc nhở chúng ta rằng: Khi tư duy được giải phóng bằng cái tâm trong sáng và bản lĩnh kiên cường, mọi rào cản đều có thể được phá bỏ để mở ra con đường đi tới phồn vinh.