Sau Kỳ họp thứ mười, Quốc hội khóa XV, sáng 15/12, tại trụ sở phường Bạch Mai (Hà Nội), Tổng Bí thư Tô Lâm cùng các đại biểu Quốc hội đã tiếp xúc cử tri, lắng nghe và trao đổi nhiều vấn đề lớn liên quan trực tiếp đến đời sống nhân dân.
Đáng chú ý, Tổng Bí thư thẳng thắn chỉ rõ một thực trạng đang gây bức xúc trong xã hội hiện nay: “Nhà nước miễn học phí, nhưng trường lại bày ra nhiều thứ khác thu tiền nhiều hơn”.
Theo Tổng Bí thư, khoản học phí Nhà nước miễn cho học sinh chỉ vào khoảng 1–2 triệu đồng mỗi năm, song ở không ít cơ sở giáo dục, nhà trường lại liên kết với các doanh nghiệp, trung tâm bên ngoài để tổ chức dạy ngoại ngữ, trí tuệ nhân tạo (AI), âm nhạc, thể dục, kỹ năng… và thu thêm vài triệu đồng mỗi học sinh.
“Không thể biến trường học thành nơi dịch vụ được. Thành phố Hà Nội phải kiểm tra vì hiện tượng này không đúng bản chất giáo dục”, Tổng Bí thư nhấn mạnh.
Ghi nhận thực tế cho thấy, ngay sau chỉ đạo của Tổng Bí thư, nhiều trường học trên địa bàn Hà Nội đã rà soát và dừng một số chương trình liên kết thu phí.
Phụ huynh nhẹ gánh, nhưng vẫn trăn trở
Trao đổi với phóng viên Báo Nhà báo và Công luận, chị Lê Thu Hải (Hà Nội) cho biết: “Ngay từ đầu học kỳ II, nhà trường đã dừng các chương trình iSmart, kỹ năng sống và STEM, hiện chỉ còn lại môn tiếng Anh liên kết”.
Theo chị Hải, việc dừng các chương trình này phần nào giúp phụ huynh giảm áp lực chi phí, tránh tình trạng “miễn học phí nhưng tổng tiền phải đóng lại tăng”.
Tuy nhiên, không ít phụ huynh bày tỏ sự băn khoăn khi một số hoạt động trải nghiệm bị cắt giảm. Chị Nguyễn Huyền Trang (Hà Nội) cho rằng học sinh tiểu học hiện học quá nhiều môn tiếng Anh liên kết cùng lúc khiến hiệu quả không cao: “Lớp 1–3 học cả tiếng Anh liên kết, tiếng Anh iSmart Toán, iSmart Khoa học, học như cưỡi ngựa xem hoa. Dừng bớt là hợp lý”.
Dù vậy, chị Trang cũng tiếc nuối khi các môn STEM, kỹ năng sống bị dừng: “Các con được thực hành, mang sản phẩm về rất hào hứng. Giờ các cháu như gà công nghiệp, thiếu kỹ năng sống trầm trọng”.
Trong khi đó, anh Nguyễn Quang Dương (phường Hà Đông) cho biết nhà trường nơi con anh học đã dừng chương trình liên kết và chuyển sang hình thức câu lạc bộ, trông ngoài giờ với mức thu thấp: “Thực chất là tăng cường Toán – Tiếng Việt, thu khoảng 12.000 đồng/giờ, mỗi tháng hơn 100.000 đồng, phụ huynh dễ chấp nhận hơn”.
Ngành giáo dục thừa nhận nhiều bất cập
Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội Phạm Quốc Toản thẳng thắn nhìn nhận, việc tổ chức các hoạt động giáo dục kỹ năng, STEM, ngoại ngữ liên kết thời gian qua còn nhiều hạn chế.
Theo ông Toản, một số UBND phường, xã chưa thực hiện nghiêm việc phê duyệt kế hoạch tổ chức hoạt động giáo dục kỹ năng. Nhiều chương trình STEM, kỹ năng số chưa được Bộ Giáo dục và Đào tạo thẩm định, giáo viên chưa được bồi dưỡng, cấp chứng chỉ theo quy định.
Bên cạnh đó, vẫn tồn tại tình trạng mức thu không thống nhất giữa các trường, thậm chí trên cùng một địa bàn. Có cơ sở giáo dục cộng gộp chi phí học liệu với chi phí đầu tư ban đầu, đẩy mức thu lên cao. Cá biệt, có đơn vị chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế.
Công tác quản lý, giám sát cũng chưa chặt chẽ: hồ sơ pháp lý chưa đầy đủ, giáo viên của trung tâm liên kết chưa tham gia sinh hoạt chuyên môn với nhà trường, việc công khai chương trình, thời lượng, mức thu còn thiếu minh bạch.
Từ thực tế trên, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội yêu cầu các cơ sở giáo dục phổ thông công lập rà soát toàn bộ hoạt động giáo dục ngoài giờ chính khóa, đảm bảo đúng nguyên tắc tự nguyện, công khai, minh bạch và không làm phát sinh gánh nặng chi phí cho phụ huynh.
Ngành giáo dục cũng định hướng các trường tận dụng tối đa đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất sẵn có để tổ chức câu lạc bộ thể thao, nghệ thuật, STEM, trải nghiệm AI, chuyển đổi số… thay vì phụ thuộc vào các đơn vị liên kết thu phí cao.
Các hoạt động bổ trợ chỉ được triển khai khi có kế hoạch được phê duyệt, mức thu phù hợp, không trùng lặp chương trình giáo dục phổ thông và không biến giờ học chính khóa thành “dịch vụ giáo dục”.
Chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm được xem là thông điệp mạnh mẽ, yêu cầu đưa trường học trở lại đúng vai trò là môi trường giáo dục, không phải nơi kinh doanh.
Việc nhiều trường dừng chương trình liên kết thu phí cho thấy sự chuyển động bước đầu, song để chấn chỉnh triệt để, vẫn cần sự giám sát chặt chẽ, đồng bộ từ quản lý nhà nước đến từng cơ sở giáo dục.
Trước đó, Báo Nhà báo và Công luận đã đăng tải bài viết “Trường học xa dần bản chất giáo dục vì các khoản thu liên kết ‘biến tướng’”, phản ánh nhiều ý kiến băn khoăn, lo ngại của phụ huynh xoay quanh tình trạng liên kết môn học trong nhà trường.
Chị Phương Trúc, một phụ huynh tại TP Hồ Chí Minh cho rằng, chủ trương miễn học phí, tiến tới miễn phí sách giáo khoa cho học sinh là chính sách mang tính nhân văn sâu sắc, thể hiện rõ sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với tương lai giáo dục và sự phát triển con người.
Tuy nhiên, nếu nhìn thẳng vào thực tế, gánh nặng tài chính mà nhiều gia đình đang phải gánh chịu không những không giảm, mà còn có xu hướng gia tăng thông qua các khoản thu “biến tướng” trong nhà trường.
Theo chị Trúc, ở nhiều trường học hiện nay, song song với chương trình chính khóa, nhà trường tổ chức hàng loạt môn học liên kết với các trung tâm bên ngoài và thu phí.
Số tiền phụ huynh phải đóng cho các chương trình này thậm chí còn cao hơn mức học phí được miễn. Điều này khiến không ít gia đình đặt câu hỏi: Chính sách miễn học phí liệu đã thực sự đến được với người dân, hay mới chỉ dừng lại ở hình thức?
