Đục hàu trên đá để kiếm tiền
Những ngày hè nóng bức, bãi biển là nơi được nhiều người dân lựa chọn đến giải nhiệt, du lịch. Nhưng cũng tại các bãi biển nhộn nhịp ấy, không thiếu hình ảnh những người phụ nữ đang lặng lẽ mưu sinh bằng nghề đục hàu trên đá.
Tại vùng ven biển Cửa Hiền (Nghệ An) khi thủy triều rút, những bãi đá lởm nhởm, trơn trượt dần lộ ra. Trên các mỏm đá sắc lạnh ấy là những con hàu tự nhiên dù nhỏ nhưng được nhiều người phụ nữ yêu thích. Vì đó là nguồn sinh kế giúp họ có thể kiếm tiền mỗi ngày để lo cho gia đình, con cái.
Theo người dân nơi đây, hàu bám đá là hàu tự nhiên, con nhỏ nhưng có vị ngọt, ngon, chắc thịt nên được người tiêu dùng ưa chuộng. Số lượng hàu mà những người phụ nữ kiếm ra được các nhà hàng hoặc người dân mua hết. Do đó, dù vất vả nhưng những người phụ nữ miền biển nơi đây hàng ngày vẫn lặng lẽ ra biển đục đá…
Do đặc thù công việc hoàn toàn phụ thuộc vào thời gian thủy triều rút nên những người phụ nữ đục hàu làm việc không có giờ giấc cố định. Tất cả phụ thuộc vào sự lên xuống của biển cả. Nước rút đến đâu, họ theo đến đó; khi biển dâng trở lại, toàn bộ khu vực lại bị nhấn chìm dưới sóng, khép lại một vòng mưu sinh lặng lẽ, lặp đi lặp lại qua từng ngày, từng mùa.
Dụng cụ lao động của họ chỉ là những thanh sắt tự chế thô sơ: một đầu nhọn để cạy hàu bám chặt vào đá, một đầu dẹt để tách phần ruột bên trong. Đơn giản là vậy, nhưng để lấy được những con hàu nhỏ nhoi nằm sâu trong lớp vỏ cứng, bám chặt vào từng kẽ đá đòi hỏi sự kiên trì, khéo léo và kinh nghiệm. Mỗi nhát đục của những người phụ nữ lớn tuổi đều phải dứt khoát nhưng chuẩn xác. Chỉ cần trật tay, những mảnh vỏ hàu sắc như dao có thể cứa rách bàn tay.
Làm việc trong môi trường nắng gió miền biển khiến mồ hôi họ thấm đẫm lưng áo. Nhất là mỗi khi mặt trời lên cao, công việc càng vất vả hơn. Cái nóng rát dọi thẳng xuống lưng, cùng với vị mặn chát của gió biển càng khiến cho người ta khó chịu. Nhưng, giữa sự khắc nghiệt ấy, những dáng người vẫn lặng lẽ cúi mình, lần theo từng mảng đá, tìm những con hàu nhỏ để kiếm sống.
Bà Nguyễn Thị Luyến (73 tuổi), trú xóm Bắc Châu, xã Hải Lộc đã gắn bó với nghề đục hàu hơn nửa đời người. Dáng người gầy gò, lưng còng, làn da sạm đen vì gió biển, bà tâm sự: “Biết là tuổi cao nhưng nếu ở nhà thì không có tiền. Do đó, tôi thường cùng với mấy người phụ nữ trong xóm rủ nhau ra bãi đá đục hàu kiếm thêm đồng ra đồng vào”. Theo bà, đây là công việc cần sự khéo tay nhiều hơn sức. Đá thì trơn, hàu thì sắc, nếu không cẩn thận thì việc cứa vào tay là chuyện thường.
Không riêng bà Luyến, nhiều phụ nữ vùng biển Cửa Hiền cũng coi việc bám đá, đục hàu như một phần không thể thiếu của cuộc sống. Dù biết vất vả, hiểm nguy luôn rình rập, nhưng đây vẫn là sinh kế chính trong những ngày con nước lên xuống thất thường, khi biển cả vừa hào phóng vừa khắc nghiệt.
Mỗi buổi lao động, tùy theo con nước và độ dày hàu bám đá, một người có thể thu được khoảng 0,5 - 1 kg ruột hàu (giá dao động khoảng 150 nghìn đồng/kg); Có ngày thuận lợi, thu nhập khá hơn nhưng cũng có ngày, cả buổi chỉ được vài chén nhỏ hàu nhỏ.
Thầm lặng mưu sinh nơi cửa biển
Hàu ở Cửa Hiền là loại hàu tự nhiên, thường có kích thước nhỏ hơn so với hàu nuôi nhưng lại có thịt chắc, vị đậm và thơm. Chính điều này khiến chúng được thương lái và du khách ưa chuộng. Nhưng để có được những mẻ hàu ấy, người lao động phải đánh đổi bằng rất nhiều công sức, thậm chí là nguy hiểm.
Những đôi bàn tay của họ là minh chứng rõ nhất cho sự vất vả. Làn da sạm đi vì nắng, những vết chai sần, vết cắt chằng chịt theo năm tháng. Nhưng ẩn sau đó là sự kiên cường và bền bỉ của những người phụ nữ lam lũ. Họ không than vãn, không phàn nàn, chỉ lặng lẽ làm việc như một thói quen, như một trách nhiệm đối với gia đình.
Chị Trần Thị Thanh (31 tuổi) tâm sự, vì hoàn cảnh và nhiều lý do nên chị không đi làm công nhân như nhiều bạn bè được. Thay vào đó, tranh thủ thời gian rảnh, chị lại cùng một số chị em ra biển đục hàu. Công vật vất vả nhưng thu nhập bấp bênh, ngày nhiều ngày ít. Nhưng dù sao sau mỗi buổi làm việc chị có thêm ít tiền để mua sữa cho con, có chi tiêu trong gia đình.
Vì công việc phụ thuộc vào sự lên xuống của thủy triều nên khi con nước bắt đầu dâng trở lại, những người phụ nữ cũng dần rời khỏi bãi đá. Trên tay họ là những chiếc hũ nhựa chứa đầy ruột hàu, thành quả của một ngày lao động vất vả. Lúc này, bước chân của họ có phần chậm rãi vì mệt nhọc nhưng trên gương mặt là niềm vui giản dị. Đó là niềm vui của những người đã kiếm tiền bằng đôi tay của mình dù công việc có khắc nghiệt đến đâu.
Ở Cửa Hiền, con nước vẫn ngày ngày lên xuống theo chu kỳ. Và theo vòng quay ấy, những người phụ nữ lại tiếp tục hành trình quen thuộc của mình. Họ ra bãi đá khi thủy triều rút và vào bờ khi nước dâng cao. Dù hôm được nhiều, ngày được ít nhưng họ vẫn chọn bám biển, bám đá như một cách để giữ lấy sinh kế. Và dù đây là công việc vất vả, nhưng họ vẫn không ngừng nỗ lực, chắt chiu từng thành quả nhỏ bé để kiếm sống bằng sức lao động của mình.
