Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), năng lượng than đang trên đà đạt kỷ lục toàn cầu mới trong năm nay bởi phục hồi kinh tế có thể khiến nhu cầu than trên toàn thế giới đạt mức cao nhất mọi thời đại vào năm 2022.
Nhà máy điện Datteln 4 chạy bằng than tại Đức. (Nguồn: Friedemann Vogel / EPA).
Một báo cáo của cơ quan giám sát cho biết lượng điện sản xuất từ các nhà máy điện than đã tăng 9% trong năm nay sau khi nhu cầu nhiên liệu hóa thạch tăng vọt để cung cấp điện cho sự phục hồi sau thời gian ngưng trệ bởi Covid-19.
Điện than giảm 4% vào năm 2020 do đại dịch gây ra suy thoái kinh tế toàn cầu, nhưng IEA nhận thấy rằng nhu cầu điện trong năm nay đã vượt xa tốc độ tăng trưởng của các nguồn carbon thấp, khiến nhiều nền kinh tế giàu có phụ thuộc nhiều hơn vào các nhà máy điện than.
Báo cáo của IEA cho biết cuộc khủng hoảng nguồn cung khí đốt toàn cầu đẩy giá lên mức cao kỷ lục trên toàn thế giới cũng đã đẩy mạnh nhu cầu về than.
Cơ quan này nhận thấy rằng nhu cầu toàn cầu về than, bao gồm cả xi măng và luyện thép, đã tăng 6% trong năm nay. Mặc dù tổng nhu cầu về nhiên liệu không đạt mức kỷ lục trong năm 2013 và 2014, IEA cảnh báo rằng nếu không có sự can thiệp của chính sách, mức kỷ lục có thể bị vượt qua trong năm tới.
Fatih Birol, giám đốc điều hành IEA, cho biết: “Than đá là nguồn phát thải carbon lớn nhất toàn cầu, và mức độ sản xuất điện từ than cao lịch sử trong năm nay là một dấu hiệu đáng lo ngại về việc thế giới đang nỗ lực giảm phát thải dần về mức 0”.
“Nếu không có các hành động mạnh mẽ và ngay lập tức của các chính phủ để giải quyết lượng phát thải than theo cách công bằng, giá cả phải chăng và an toàn cho những người bị ảnh hưởng, chúng ta sẽ có rất ít cơ hội để hạn chế sự nóng lên toàn cầu xuống 1,5 độ C”, ông Birol nói thêm.
Báo cáo được đưa ra vài tuần sau khi kết thúc cuộc đàm phán về khí hậu Cop26, cuộc đàm phán kết thúc trong sự bất đồng gay gắt về cam kết từ bỏ than đá. Một sự can thiệp vào phút cuối của Ấn Độ đã thành công khi đưa ngôn ngữ của hiệp ước từ “loại bỏ” thành “giảm dần”.
Sau cuộc hội đàm được tổ chức tại Glasgow vào tháng trước, chủ tịch Cop26, ông Alok Sharma cho biết Ấn Độ và Trung Quốc sẽ “phải giải thích cho các quốc gia nghèo” sau khi hạ thấp hiệp ước khí hậu Glasgow, nói thêm rằng hành động của họ đã khiến ông “vô cùng thất vọng” .
Ông nói với tờ Guardian: “Chúng tôi đang trên hành trình đưa than vào dĩ vãng. Đây là một thỏa thuận mà chúng tôi có thể xây dựng. Nhưng trong trường hợp của Trung Quốc và Ấn Độ, họ sẽ phải giải thích cho các quốc gia dễ bị ảnh hưởng bởi khí hậu về những gì họ đã làm”.
Báo cáo của IEA cho thấy Ấn Độ đang trên đà tăng trưởng sản lượng điện từ than lên 12% trong năm nay, trong khi việc sử dụng các nhà máy than của Trung Quốc được dự báo sẽ tăng lên đến 9% bất chấp sự sụt giảm mạnh trong những tháng gần đây. Đây sẽ là mức cao nhất mọi thời đại ở cả hai quốc gia, bất chấp việc triển khai các dự án năng lượng mặt trời và điện gió rất “ấn tượng”, IEA cho biết.
Tại Hoa Kỳ và EU, sản lượng điện than dự kiến sẽ tăng 20% từ mức thấp vào năm 2020, có khả năng giữ cho việc sử dụng nhà máy điện dưới mức được ghi nhận vào năm 2019. Việc quay lại sử dụng các nhà máy điện than dự kiến sẽ giảm trong năm tới do nhu cầu điện chậm lại và việc mở rộng các giải pháp thay thế năng lượng tái tạo vẫn tiếp tục.
Tại Vương quốc Anh, nơi điện than liên tục sụt giảm trong những năm gần đây, các chủ sở hữu của các nhà máy điện than cuối cùng còn lại đã được trả những khoản tiền kỷ lục để giúp duy trì hoạt động trong năm nay khi giá điện đạt mức cao mới sau khi giá thị trường khí đốt cao kỷ lục và một trong những mùa hè ít gió nhất kể từ năm 1961.
Sơn Tùng (Theo The Guardian)
