Vượt qua áp lực bệnh tật
“Các ngài đã đánh cắp ước mơ và tuổi thơ của chúng cháu bằng những lời nói sáo rỗng… Mọi người đang đau khổ, mọi người đang chết, toàn bộ hệ sinh thái đang suy sụp. Chúng ta đang ở giai đoạn đầu của sự tuyệt chủng quy mô lớn mà tất cả những gì các ngài nói là về tiền và những câu chuyện cổ tích về tăng trưởng kinh tế vĩnh cửu… Làm sao các ngài dám tiếp tục làm ngơ và đến đây nói rằng đã làm đủ mọi việc khi mà chính trị và các giải pháp cần thiết vẫn chưa thấy”- Đó là một đoạn trong bài phát biểu mang tựa đề “How dare you? Sao các người dám làm thế?” gây sửng sốt và tranh cãi dữ dội tại phiên họp toàn thể Hội nghị Thượng đỉnh Hành động vì Biến đổi Khí hậu tại trụ sở LHQ tại New York (Mỹ) ngày 23/9/2019. Lần đầu tiên, một cô bé mới chỉ 16 tuổi đứng trên bục diễn giả một sự kiện quốc tế lớn, chỉ trích đanh thép và trực diện các nhà lãnh đạo thế giới. Lần đầu tiên, những lời nói của một cô bé 16 tuổi đã tạo ra nhiều luồng dư luận trái chiều đến thế. Nhưng có một điều không thể phủ nhận, từ sự xuất hiện và những phát ngôn của em đã có sự quan tâm hơn nữa, đã có những hành động thiết thực hơn nữa đến vấn đề môi trường.
Phong trào Fridays for Future được hưởng ứng ở khắp nơi trên thế giới. Ảnh: The Fox.
Và đó mới chính là mục tiêu lớn nhất mà chủ nhân của bài phát biểu ấy muốn đạt được và thực sự cô bé đó đã làm được. Cô bé đó là Greta Thunberg. Trước đó, ít người biết rằng chỉ 7 năm trước, cô bé sinh năm 2003 tại Stockholm này bị chẩn đoán mắc Asperger- hội chứng nằm trong rối loạn phổ tự kỷ (Autism Spectrum Disorder) khiến người mắc rất kém trong giao tiếp - căn bệnh được xem là bí ẩn nhất thế giới hiện tại với khoảng 0,06% dân số mắc hội chứng này. Với một cô bé mới lớn như Greta Thunberg, việc không thể kết nối mối quan hệ bình thường với bạn bè và những người xung quanh là nỗi buồn, sự hẫng hụt quá lớn. Buồn bã hơn là em gái của Greta Thunberg cũng mắc hội chứng này. Nỗi buồn, sự cô đơn và tuyệt vọng đã khiến Greta Thunberg rơi vào một giai đoạn trầm cảm dài.
Ngắm nhìn Greta Thunberg, bà Malena Ernman và ông Svante Thunberg- bố mẹ cô bé- nhận ra rằng không thể cùng nhau gặm nhấm mãi nỗi buồn. Cùng sát cánh bên nhau để vượt qua những áp lực bệnh tật là mục tiêu chung của cả gia đình Greta Thunberg. Để có nhiều thời gian hơn cho con gái, ông bà Svante Thunberg thậm chí còn xin nghỉ làm.
Và sau chưa đầy 2 năm, họ đã phần nào thành công. Greta Thunberg đã biết chấp nhận căn bệnh như một phần trong con người mình và biết tận dụng những ưu điểm riêng biệt mà những người mắc chứng Asperger có được: khả năng vượt trội về toán học, tư duy logic, tư duy ngôn ngữ, khả năng tập trung cao… “Căn bệnh ấy khiến em có khả năng thìn thấu mọi việc từ bên ngoài. Em không dễ dàng bị lừa dối, em có thể nhìn thấu mọi thứ”- Greta Thunberg chia sẻ. Và sự “nhìn thấu sự việc” ấy, với Greta Thunberg, thời gian qua chính là những nhìn nhận về câu chuyện bảo vệ môi trường, làm thế nào để chống biển đổi khí hậu, vì một hành tinh mãi xanh. Cả gia đình Greta Thunberg bắt đầu câu chuyện ấy từ chính mình, từ những hành động thực tế tưởng như đơn giản nhất trong cuộc sống thường ngày: ăn chay trường, đi xe đạp điện, không đi máy bay…
Nguồn cảm hứng cho hàng triệu người trên khắp hành tinh
Từ việc thay đổi chính mình, Greta Thunberg “siêu năng lực” đã hiểu rằng “một cây làm chẳng nên non”, bảo vệ môi trường sẽ chỉ thành công khi tất cả mọi người trên khắp hành tinh này phải cùng hành động và hành động quyết liệt hơn nữa và cô bé hiểu, mình sẽ phải truyền đi thông điệp ấy.
Ngày 20/8/2018, người dân Thụy Điển khi đi ngang qua tòa nhà Quốc hội thấy một cô bé ngồi đó với tấm biển có thông điệp “Skolstrejk för Klimatet” (“Bãi khóa vì khí hậu”). Cô bé đã quyết định không đến trường trong ngày diễn ra cuộc tổng tuyển cử Thụy Điển để kêu gọi sự chú ý của chính phủ đối với vấn đề biến đổi khí hậu và tác động mạnh mẽ đến nhận thức của mọi người, đặc biệt là giới trẻ, về sự cấp thiết của việc hành động vì môi trường. Cũng từ hành động “Bãi khóa vì khí hậu”, phong trào “Ngày thứ Sáu của Tương lai - Fridays for the Future” - cùng nhau nghỉ học để kêu gọi chính quyền có tác động quyết liệt hơn đến biến đổi khí hậu- đã phát triển mạnh mẽ. Ngày 15/3/2019, “Fridays for Future” cùng Greta Thunberg đã làm nên lịch sử khi có sự tham gia của khoảng 1,4 triệu người với hơn 2.000 cuộc biểu tình, trở thành phong trào lớn nhất trong lịch sử, phản đối sự thờ ơ của chính quyền trước những đe dọa của biến đổi khí hậu. Ngày 24/5/2019, cuộc biểu tình “Fridays for the Future” thu hút tới 1,8 triệu người tham gia ở hơn 1.400 địa điểm tại 110 quốc gia. Những hành động và lời kêu gọi mạnh mẽ của Greta, những cuộc biểu tình đã có sức lan tỏa rộng khắp tới nhiều quốc gia, khiến các nhà lãnh đạo phải nhóm họp, gặp gỡ khẩn cấp, khiến các Quốc hội phải mang ra thảo luận để xem xét nghiêm túc vấn đề khí hậu và môi trường.
Không dừng lại ở đó, cô bé 16 tuổi còn mang thông điệp bảo vệ hành tinh xanh đến với nhiều diễn đàn quan trọng: Quốc hội châu Âu tại Brussels, Quốc hội Anh, Quốc hội Mỹ, Hội nghị thượng đỉnh R20 thế giới tại Áo… và trước Hội nghị Thượng đỉnh Hành động vì Biến đổi Khí hậu tại trụ sở LHQ năm nay là Hội nghị LHQ về Biến đổi Khí hậu lần thứ 24 (COP24) diễn ra tháng 12/2018 tại Katowice (Ba Lan). “Hãy hành động thực sự”, “hành động bây giờ, hoặc không bao giờ”… là nội dung chính trong những thông điệp của Greta Thunberg.
Cô bé 16 tuổi giờ đây đã trở thành “người hùng môi trường trẻ tuổi” như công nhận của WWF (Quỹ Thiên nhiên thế giới), được Time vinh danh là một trong 25 thanh thiếu niên có ảnh hưởng nhất thế giới; được xem như phát ngôn viên không chính thức cho thế hệ của mình về mối đe dọa không thể xem thường của tình trạng nóng lên toàn cầu, là biểu tượng chống biến đổi khí hậu của thế hệ trẻ…
Đấu tranh đến cùng
Được ghi nhận, được tôn vinh nhưng không phải không có dèm pha, dị nghị, thậm chí là phản đối dữ dội hướng đến Greta Thunberg. Đơn cử như nhà triết học người Pháp Michel Onfray mô tả cô bé là một “người máy”, nhà bình luận bảo thủ người Mỹ Michael Knowles thì cáo buộc cô bé “bị bệnh tâm thần, cuồng loạn về khí hậu” còn nhiều ý kiến thì cho rằng cô bé đang bị “chính trị hóa”, rằng những thông điệp Greta Thunberg đưa ra thực chất là đang làm rối loạn thông điệp khoa học của cuộc chiến chống biến đổi khí hậu, gây tổn hại cho những sáng kiến công nghệ và che giấu những thách thức môi trường khác.
Nhưng không hổ danh với biệt danh “nữ chiến binh vì môi trường”, “thủ lĩnh của thế hệ tiếp theo” mà báo chí đã trao tặng, với cô bé 16 tuổi, dường như những phản ứng tiêu cực ấy không làm Greta Thunberg nản lòng. Như cái cách cô bé chọn lựa đi trên hải trình 15 ngày băng Đại Tây Dương trên chiếc thuyền không thải khí cacbon mang tên Malizia II, thay vì đi máy bay, đi dự hội nghị về biến đổi khí hậu của LHQ, đủ thấy sự quyết tâm đi đến cùng trên hành trình đã chọn của Greta Thunberg, đủ thấy “bản lĩnh” của nữ chiến binh lớn như thế nào.
Hà Anh
