Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long vừa báo cáo lãnh đạo tỉnh về tiến độ nghiên cứu, xây dựng Đề án Ngân hàng Giống nông nghiệp tỉnh Vĩnh Long. Theo đó, đề án hướng tới hình thành một trung tâm chuyên sâu về nghiên cứu, bảo tồn, thu thập, lưu giữ, đánh giá, chọn tạo, phát triển và cung ứng nguồn gen, giống cây trồng, vật nuôi, thủy sản và hoa kiểng phục vụ nhu cầu phát triển bền vững của địa phương.
Đặc biệt, đề án chú trọng xây dựng cơ sở dữ liệu số về nguồn gen; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ sinh học, công nghệ nuôi cấy mô, trí tuệ nhân tạo (AI) và chuyển đổi số trong quản lý, khai thác, phát triển giống. Qua đó, tỉnh kỳ vọng bảo tồn hiệu quả các giống đặc sản, giống bản địa quý hiếm, gắn liền với phát triển các ngành hàng chủ lực như dừa, cây ăn trái, hoa kiểng, lúa và thủy sản.
(Ảnh: Trí Trần)
Vĩnh Long sở hữu bề dày phát triển trong lĩnh vực sản xuất cây giống và hoa kiểng – ngành hàng có lợi thế cạnh tranh và giá trị kinh tế cao, đóng góp quan trọng vào tiến trình cơ cấu lại ngành nông nghiệp. Các vùng sản xuất tập trung như Chợ Lách, Vĩnh Thành, Hưng Khánh Trung, Phú Phụng, Long Đức... đặc biệt là trung tâm Cái Mơn lâu nay đã cung ứng sản phẩm cho nhiều tỉnh thành trong nước và từng bước mở rộng sang thị trường xuất khẩu.
Tính đến năm 2025, diện tích sản xuất cây giống lâu năm và hoa kiểng của tỉnh đạt khoảng 3.497,3 ha, thu hút khoảng 8.155 hộ tham gia. Nhiều giống cây trồng chất lượng cao như sầu riêng, dừa, mít, bưởi, nhãn, chôm chôm, mận, ổi, cam sành, xoài cùng các giống lúa đã được sản xuất, cung ứng ổn định cho thị trường địa phương cũng như khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL).
Song song với việc nâng cao chất lượng sản xuất, công tác quản lý nhà nước về giống nông nghiệp trên địa bàn tỉnh ngày càng được siết chặt và đi vào nếp. Tính riêng trong năm 2025, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành 30 quyết định công nhận tiêu chuẩn cơ sở đối với các cây đầu dòng, vườn cây đầu dòng và cây mẹ.
Đến nay, toàn tỉnh đã chính thức công nhận 190 cây đầu dòng cùng hệ thống vườn giống quy mô lớn, bao gồm 1.021 vườn cây đầu dòng (với 136.756 cây), 110 vườn dừa mẹ (10.171 cây), 14 vườn măng cụt mẹ (1.003 cây) và 3 vườn cóc mẹ (472 cây). Đây chính là nền tảng quan trọng giúp Vĩnh Long chủ động kiểm soát nguồn gốc, bảo đảm chất lượng cây giống cung ứng ra thị trường.
Nhấn mạnh tầm quan trọng của nguồn giống đối với kinh tế nông nghiệp vùng ĐBSCL, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Châu Văn Hòa khẳng định, muốn phát triển nông nghiệp theo chiều sâu và bền vững thì địa phương bắt buộc phải chủ động nguồn giống. Việc xây dựng Ngân hàng giống có ý nghĩa chiến lược trong bảo tồn, lưu giữ và phát triển các nguồn giống đặc sản; qua đó giảm dần sự phụ thuộc vào nguồn giống bên ngoài, đặc biệt ở các lĩnh vực còn nhiều dư địa như lúa gạo và thủy sản.
Trên tinh thần đó, lãnh đạo tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường tiếp thu toàn diện các ý kiến đóng góp, khẩn trương hoàn thiện tờ trình cùng đề cương đề án theo hướng súc tích, rõ việc, bảo đảm tính khả thi cao nhất khi triển khai.
Lãnh đạo UBND tỉnh yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường tiếp thu ý kiến các đại biểu để hoàn thiện tờ trình và đề cương đề án ngân hàng giống theo hướng ngắn gọn, khả thi. Cụ thể, Sở cần rà soát mục tiêu, phạm vi, tiến độ bám sát quy hoạch tỉnh; bổ sung chỉ tiêu định lượng về khả năng chủ động nguồn giống và làm rõ chức năng cốt lõi trong bảo tồn, lưu giữ, nghiên cứu, sản xuất.
Đồng thời, đề án phải tích hợp ứng dụng công nghệ mới, chuyển đổi số (sàn giao dịch, truy xuất nguồn gốc, mã số vùng trồng), liên kết viện - trường để đào tạo nhân lực và nghiên cứu khoa học; đồng thời rà soát lại cơ sở vật chất, kinh phí, đơn vị thực hiện và tiến độ để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.
