Phong bao lì xì - bài học về yêu thương và sẻ chia
Nhắc đến câu chuyện giáo dục con trẻ từ phong bao lì xì, bà Nguyễn Thị Ngọc Anh (phường Xã Đàn, Hà Nội) không giấu được niềm tự hào khi kể về cô cháu gái đang học tại Trường Tiểu học Thành Công A.
Theo bà Ngọc Anh, năm nay gia đình có một bất ngờ đặc biệt: Thay vì chỉ háo hức chờ nhận lì xì như mọi năm, cháu gái chị đã tự tay làm những chiếc bao lì xì để tặng lại cho cụ ngoại.
“Cháu bảo ở lớp trong giờ học STEAM, cô giáo hướng dẫn các con thiết kế phong bao lì xì bằng giấy mỹ thuật, tự đo kích thước, cắt dán, trang trí họa tiết rồi viết lời chúc. Về nhà, cháu cặm cụi làm thêm vài chiếc, cẩn thận ghi ‘Cháu chúc bà mạnh khỏe’ rồi bỏ vào đó một khoản tiền tiết kiệm của mình để mừng tuổi bà. Cả nhà thực sự xúc động”, bà Ngọc Anh chia sẻ.
Theo bà Ngọc Anh, điều khiến ấn tượng không chỉ là sự khéo léo của cháu, mà là cách nhà trường lồng ghép giáo dục truyền thống vào các tiết học STEAM.
Các con không chỉ học cách cắt dán, thiết kế, mà còn được tìm hiểu ý nghĩa văn hóa của phong bao lì xì, màu đỏ tượng trưng cho điều gì, vì sao lại trao phong bao vào dịp đầu năm.
“Tôi thấy đây là cách dạy rất hay. Các con vừa được rèn tư duy sáng tạo, kỹ năng thực hành, lại vừa hiểu thêm về phong tục Tết. Khi tự tay làm bao lì xì, cháu trân trọng hơn nhiều so với việc chỉ nhận tiền”, bà Ngọc Anh nói thêm.
Bà Ngọc Anh cho biết, qua hoạt động này, cháu gái không còn chỉ chờ “được bao nhiêu tiền”, mà bắt đầu suy nghĩ về việc mình có thể trao đi điều gì cho người thân. Phong bao lì xì hoàn toàn có thể trở thành một “lớp học kỹ năng sống” đầu năm nếu cha mẹ biết đồng hành cùng con.
Theo đó, từ một phong bao nhỏ bé, trẻ có thể học được rất nhiều điều: Học cách chúc Tết, nói lời cảm ơn lễ phép; học cách quản lý tiền mừng tuổi, biết tiết kiệm và chi tiêu hợp lý; học cách sẻ chia khi trích một phần tiền để làm việc tốt; học cách trân trọng giá trị tinh thần thay vì so bì vật chất.
Khi Tết trở thành “khởi đầu” cho một hành trình giáo dục
Không chỉ phụ huynh ở Hà Nội, nhiều gia đình tại các địa phương cũng nhìn nhận tục lì xì dưới góc độ giáo dục kỹ năng sống.
Anh Phan Phú (Nghệ An) cho rằng, trong bối cảnh nhiều phụ huynh sẵn sàng đầu tư cho con các khóa học kỹ năng, ngoại ngữ, tư duy…, thì đôi khi lại quên mất rằng chính những phong tục truyền thống là môi trường học tập tự nhiên và gần gũi nhất.
“Giáo dục kỹ năng sống không phải lúc nào cũng cần những khóa học cầu kỳ. Tết là dịp gia đình sum vầy. Nếu cha mẹ chịu khó trò chuyện, giải thích cho con hiểu vì sao có phong bao đỏ, vì sao phải chúc Tết, vì sao nên biết chia sẻ… thì đó đã là một bài học lớn rồi”, anh Phú chia sẻ.
Theo anh, điều quan trọng không nằm ở giá trị tiền trong phong bao, mà ở cách người lớn dẫn dắt câu chuyện phía sau nó. Một lời giải thích về màu đỏ tượng trưng cho may mắn, một câu hỏi gợi mở như “Con thấy thế nào khi được mừng tuổi?” hay “Con muốn làm gì với số tiền này?”… đều có thể khơi gợi tư duy và cảm xúc tích cực nơi trẻ.
Anh Phú cũng cho rằng, nếu người lớn chỉ tập trung hỏi “được bao nhiêu tiền”, vô hình trung sẽ tạo áp lực so bì. Ngược lại, nếu đặt trọng tâm vào lời chúc, vào niềm vui sum họp, trẻ sẽ dần hiểu rằng giá trị tinh thần mới là điều cốt lõi.
Nhà trường đồng hành: Từ văn hóa nhận đến bài học quản lý và sẻ chia
Nếu gia đình là “trường học đầu tiên”, thì nhà trường chính là nơi giúp những bài học từ phong bao lì xì được hệ thống hóa và lan tỏa rộng hơn.
Bên cạnh việc giáo dục học sinh hiểu đúng ý nghĩa văn hóa của tục mừng tuổi, nhiều cơ sở giáo dục hiện nay còn chú trọng hướng dẫn học sinh cách quản lý và sử dụng tiền lì xì một cách có trách nhiệm.
Tại Trường Phổ thông Liên cấp Phenikaa, các dự án học tập gắn với kỹ năng sống và hoạt động thiện nguyện thường được triển khai ngay trước kỳ nghỉ Tết. Nhà trường không chỉ nhắc nhở học sinh về cách ứng xử khi nhận lì xì, mà còn định hướng cách sử dụng khoản tiền này sao cho ý nghĩa.
Cô Nguyễn Hồng Ngọc, giáo viên chủ nhiệm Khối 4 song ngữ của trường cho biết: “Chúng tôi khuyến khích học sinh dùng tiền lì xì vào những việc có ích như mua sách vở, đồ dùng học tập hoặc tham gia quyên góp. Điều quan trọng không phải số tiền nhiều hay ít, mà là cách các con suy nghĩ và lựa chọn".
Theo cô Ngọc, thông qua các giờ sinh hoạt và dự án lớp học, học sinh được thảo luận về giá trị của sự sẻ chia, về tinh thần “lá lành đùm lá rách”.
“Chúng tôi muốn các con hiểu rằng mình may mắn khi được nhận lì xì và từ đó biết san sẻ với những bạn kém may mắn hơn. Nhiều bạn đã tự nguyện trích một phần tiền mừng tuổi để ủng hộ các chương trình hỗ trợ trẻ em vùng khó khăn", cô Ngọc nói thêm.
Hiệu quả của những bài học này thể hiện rõ qua suy nghĩ và hành động của học sinh.
Em Đặng Ngọc Như Ý (lớp 3A3) hào hứng chia sẻ kế hoạch dùng tiền lì xì để biếu ông bà một món quà nhỏ, đồng thời dành một phần gửi tặng các bạn miền núi còn thiếu thốn.
Trong khi đó, những học sinh lớn hơn lại có lựa chọn mang tính tự lập rõ ràng. Em Như Quỳnh, học sinh cuối cấp cho biết sẽ bỏ tiền lì xì vào heo đất để tiết kiệm, chủ động chi trả một phần tiền học thêm và mua sắm đồ dùng thiết yếu cho năm học mới.
Sự chủ động ấy cho thấy các em không còn xem lì xì đơn thuần là “khoản thu đầu năm”, mà đã biết tính toán, cân nhắc và chịu trách nhiệm với quyết định của mình.
Bằng việc lồng ghép các bài học thực tế vào môi trường giáo dục, nhà trường đã góp phần quan trọng trong việc giữ gìn nét đẹp truyền thống, đồng thời trang bị cho học sinh kỹ năng quản lý tài chính, ứng xử tinh tế và bài học về lòng nhân ái mỗi dịp Tết đến, xuân về.
Từ gia đình đến nhà trường, từ những phong bao tự tay làm trong giờ học STEAM đến các dự án thiện nguyện đầu xuân, có thể thấy phong bao lì xì không chỉ là một nghi thức văn hóa. Khi được định hướng đúng, đó thực sự là “lớp học kỹ năng sống” đầu năm - nơi trẻ học cách nhận bằng sự trân trọng và trao đi bằng yêu thương.
