Hệ thống tài chính Nga đang chịu áp lực lớn khi cuộc xung đột tại Ukraine bước sang năm thứ tư. Trong khi đó, Nhà Trắng được cho là đang tìm cách khôi phục các cuộc đàm phán hòa bình, với kế hoạch Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky gặp Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Florida vào cuối tuần này.
Trước thềm cuộc gặp, lực lượng Nga tăng cường pháo kích, làm gia tăng lo ngại về tác động kinh tế từ cuộc chiến kéo dài.
“Một cuộc khủng hoảng ngân hàng hoàn toàn có thể xảy ra. Khủng hoảng chậm thanh toán cũng có thể xảy ra. Tôi không muốn nghĩ đến việc chiến sự tiếp diễn hoặc leo thang”, một quan chức Nga chia sẻ với Washington Post trong điều kiện giấu tên.
Kinh tế Nga từng cho thấy khả năng chống chịu đáng kể trước các lệnh trừng phạt nghiêm ngặt của phương Tây sau khi Tổng thống Vladimir Putin phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine đầu năm 2022. Nguồn thu từ dầu mỏ giá rẻ bán cho Trung Quốc và Ấn Độ đã giúp ngân sách Nga duy trì ổn định, đảm bảo chi phí cho quân đội.
Tuy nhiên, gần đây giá năng lượng giảm mạnh trong khi Mỹ và châu Âu siết chặt trừng phạt. Doanh thu từ dầu khí trong 11 tháng đầu năm giảm 22%, và theo Reuters, nguồn thu tháng 12 có thể giảm gần 50%.
Để bù đắp thiếu hụt, Moscow đã rút tiền từ quỹ tài sản quốc gia, nhưng nguồn lực này cũng đang cạn dần, buộc chính phủ phải tăng thu thông qua việc nâng thuế.
Song song đó, thị trường lao động căng thẳng và lạm phát cao khiến Ngân hàng Trung ương Nga duy trì lãi suất ở mức cao. Những nỗ lực hạ lãi suất gần đây không đủ để ngăn chi tiêu tiêu dùng suy giảm.
Doanh nghiệp chịu áp lực từ chi phí vốn lớn và sức mua yếu, dẫn đến tình trạng tiền lương chưa thanh toán tăng mạnh. Số liệu cho thấy tổng giá trị lương chậm trả trong tháng 10 đã tăng gấp ba lần so với cùng kỳ năm trước, lên hơn 27 triệu USD. Tình trạng cho nhân viên nghỉ luân phiên và rút ngắn giờ làm cũng ngày càng phổ biến.
Hệ quả là nhiều người vay gặp khó khăn trong việc trả nợ. Cảnh báo về nguy cơ khủng hoảng ngân hàng không phải lần đầu xuất hiện.
Tháng 6, các ngân hàng Nga từng lên tiếng về nguy cơ khủng hoảng nợ khi lãi suất cao làm suy giảm khả năng trả nợ của khách hàng. Cùng thời điểm đó, Chủ tịch Liên minh Công nghiệp và Doanh nhân Nga cho biết nhiều doanh nghiệp đang ở trong tình trạng “tiền vỡ nợ”.
Đến tháng 9, ông German Gref - Giám đốc điều hành Sberbank, một trong những ngân hàng lớn nhất Nga nhận định nền kinh tế đang trong trạng thái “đình trệ kỹ thuật”, sau hàng loạt cảnh báo trước đó rằng tăng trưởng gần như bằng không.
Theo Trung tâm Phân tích Kinh tế Vĩ mô và Dự báo Ngắn hạn, một viện nghiên cứu do nhà nước bảo trợ, Nga có thể đối mặt với khủng hoảng ngân hàng vào tháng 10 năm tới nếu tình trạng nợ xấu trầm trọng hơn và người gửi tiền rút vốn hàng loạt.
“Tình hình kinh tế Nga đã xấu đi rõ rệt”, ông Dmitry Belousov, người đứng đầu trung tâm, viết trong báo cáo gửi Financial Times, nhấn mạnh nền kinh tế đang tiến sát ngưỡng “lạm phát đình trệ” lần đầu kể từ đầu năm 2023.
