125 người thiệt mạng trong các vụ tấn công
Vụ tấn công hôm 23/1 nâng tổng số vụ đánh bom lên ít nhất 36 kể từ khi chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump bắt đầu chiến dịch bị nhiều bên chỉ trích này. Ước tính 125 người đã thiệt mạng ở vùng biển Caribe và Đông Thái Bình Dương, bao gồm cả hai trường hợp tử vong mới nhất.
Bộ Tư lệnh phía Nam của Mỹ, đơn vị quân sự giám sát các hoạt động ở Trung Mỹ, Nam Mỹ và vùng biển Caribe, báo cáo rằng vẫn còn một người sống sót được tìm thấy. Bộ Tư lệnh cho biết thêm rằng Lực lượng Bảo vệ bờ biển Mỹ đã được thông báo để kích hoạt các hoạt động tìm kiếm và cứu hộ.
"Ngày 23 tháng 1, theo chỉ thị của [Bộ trưởng Chiến tranh] Pete Hegseth, Lực lượng Đặc nhiệm Liên hợp Southern Spear đã tiến hành một cuộc tấn công bằng vũ lực gây chết người vào một tàu do các Tổ chức Khủng bố được chỉ định điều hành", bộ chỉ huy viết trong một bài đăng trên mạng xã hội .
Vụ tấn công chết người này là vụ tấn công đầu tiên thuộc loại này xảy ra trong năm 2026: Vụ tấn công gần nhất diễn ra vào ngày 31 tháng 12 .
Đây cũng là diễn biến đầu tiên kể từ khi Mỹ phát động chiến dịch quân sự toàn diện vào ngày 3 tháng 1 tại Venezuela để bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro và vợ ông, bà Cilia Flores. Hiện, hai ông bà đang bị giam giữ tại một nhà tù liên bang ở New York, với các cáo buộc liên quan đến ma túy.
Làn sóng chỉ trích chiến dịch của Mỹ
Những chiến dịch tấn công của Mỹ ở khu vực Mỹ Latinh đã gây ra lo ngại trong giới lãnh đạo thế giới và những người ủng hộ nhân quyền, những người đã so sánh các vụ tấn công tàu thuyền với các vụ giết người ngoài pháp luật.
Trong hàng chục vụ tấn công tàu thuyền trước đây, quân đội Mỹ bị chỉ trích đã tấn công mà không có nỗ lực ngăn chặn hoặc bắt giữ. Thậm chí, một số nạn nhân sống sót vẫn tiếp tục bị tấn công lần hai hoặc không được cứu vớt sau đó.
Cụ thể, một người sống sót sau vụ tấn công ngày 27/10 đã mất tích trong sóng biển và được cho là đã chết. Trong vụ tấn công ngày 30/12, Bộ Tư lệnh phía Nam báo cáo rằng 8 người sống sót đã "bỏ tàu" và nhảy xuống biển trước khi tàu của họ bị đánh chìm trong đợt tấn công thứ hai, sau đó những người này đã mất tích.
Chưa hết, một trong những vụ tranh cãi lớn nhất nổ ra vào cuối tháng 11, khi tờ Washington Post tiết lộ rằng cuộc tấn công đầu tiên vào ngày 2/9 đã có hai người sống sót. Những người sống sót đó sau đó đã bị giết trong một cuộc tấn công "bắn hai phát" khi họ đang bám vào xác tàu.
Chính quyền Trump đã nhiều lần cáo buộc những người trên các con thuyền là những kẻ buôn bán ma túy, mặc dù chưa bao giờ đưa ra bất kỳ bằng chứng nào để chứng minh cho cáo buộc đó.
"Vi phạm luật quốc tế", gia đình nạn nhân đâm đơn kiện
Các chuyên gia tại Liên hợp quốc cũng như nhiều tổ chức và quốc gia khác đã cảnh báo rằng những vụ giết người này có thể cấu thành tội ác quốc tế.
"Những vụ tấn công này dường như là những vụ giết người bất hợp pháp được thực hiện theo lệnh của chính quyền, mà không có quy trình tư pháp hoặc pháp lý nào cho phép tiến hành tố tụng theo đúng quy trình pháp luật", một nhóm chuyên gia của Liên hợp quốc cho biết trong một tuyên bố hồi tháng 11.
Họ nói thêm rằng chiến dịch ném bom vi phạm “luật nhân quyền quốc tế cơ bản cấm tước đoạt mạng sống một cách tùy tiện”, vì các cuộc tấn công không được thực hiện “trong bối cảnh tự vệ quốc gia” cũng như không nhằm vào “những cá nhân gây ra mối đe dọa cận kề”.
Các gia đình đến từ các quốc gia như Colombia và Trinidad và Tobago đã tuyên bố rằng người thân của họ nằm trong số những người thiệt mạng, và nhiều người khẳng định những người đã khuất chỉ là ngư dân, chứ không phải là những kẻ buôn bán ma túy.
Vào tháng 12, gia đình của ngư dân mất tích Alejandro Carranza là những người đầu tiên đệ đơn khiếu nại quốc tế chống lại Mỹ về các vụ tấn công tàu thuyền. Các bên đã kêu gọi Ủy ban Nhân quyền Liên Mỹ điều tra hoàn cảnh và tìm kiếm sự bồi thường thay mặt cho gia đình các nạn nhân.
