Chạy dọc tỉnh Quảng Ninh, từ Đông Triều đến Móng Cái, điều dễ nhận thấy là tỷ lệ rừng được che phủ lớn, khó tìm thấy đồi trọc. Tuy nhiên, nếu nhìn sâu hơn về cơ cấu, thì rừng trồng ở đây, chủ yếu là cây ngắn ngày với giá trị kinh tế, chất lượng rừng thấp, ảnh hưởng đến môi trường do chu kỳ khai thác ngắn...

Khắc phục hạn chế này, ngày 28/11/2019, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Ninh đã ban hành Nghị quyết số 19-NQ/TU về phát triển lâm nghiệp bền vững tỉnh Quảng Ninh đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030; trong đó chú trọng phát triển trồng rừng gỗ lớn với các cây Lim, Giổi và Lát.

Thực tiễn trồng cây gỗ lớn ở một số địa phương

Thực hiện chủ trương này, UBND các địa phương (cấp huyện) cùng các sở, ban, ngành của tỉnh Quảng Ninh đã vào cuộc tích cực, đẩy mạnh tiến độ trồng Lim, Giỏi, Lát theo tinh thần Nghị quyết số 08-NQ/TU của Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh và Kế hoạch UBND tỉnh giao.

Huyện Tiên Yên, năm 2022, được giao trồng 451,6 ha rừng cây gỗ lớn; nhờ vào cuộc tích cực, 6 tháng đầu năm, toàn huyện đã trồng được trên 362 ha, đạt 81,3% kế hoạch cả năm.

Có được thành tích đó là do huyện đã là làm tốt công tác tuyên truyền, vận động người dân tham gia, đồng thời có chính sách hỗ trợ trồng rừng kịp thời, thông qua nguồn kinh phí xã hội hóa. Đến nay, Tiên Yên đã kêu gọi các tổ chức, cá nhân hỗ trợ gần 37 nghìn cây giống và một tỷ đồng tiền mặt; người dân tự bỏ kinh phí thực hiện gần 1,3 tỷ đồng. Huyện triển khai mô hình trồng xen canh giữa cây Quế với cây gỗ lớn để thực hiện “Lấy ngắn nuôi dài”.

Bình Liêu là huyện miền núi, khó khăn, để thực hiện tốt, Bình Liêu luôn đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động người dân nắm rõ chủ trương, hiểu rõ ý nghĩa của việc phát triển trồng rừng gỗ lớn. Rừng gỗ lớn không chỉ có giá trị sinh lời mà còn có tác dụng chống xói mòn đất, đảm bảo nguồn nước, bảo vệ môi trường tự nhiên theo hướng bền vững.

Thông qua tuyên truyền đã có chuyển biến tích cực trong nhân dân, nhiều hộ nông dân lúc đầu còn e dè vì đã quen trồng cây ngắn ngày “ăn ngay”, sau khi được tuyên truyền, được biết về các chính sách hỗ trợ của địa phương, các hộ này đã tích cực tham gia và vận động nhiều người khác cùng tham gia.

Đến hết tháng 6, Bình Liêu đã trồng được 100,55 ha, đạt 50,3% chỉ tiêu cả năm (chỉ tiêu giao là 200 ha), tập trung ở các xã Vô Ngại, Húc Động, Đồng Tâm. Công ty Lâm nghiệp Bình Liêu là đơn vị đi đầu trong việc trồng cây gỗ lớn; đến nay đã hoàn thành 71/77 ha rừng gỗ lớn được giao, là nơi cung cấp giống, hỗ trợ kỹ thuật về trồng, chăm sóc và bảo vệ rừng.

Tại thành phố Uông Bí, tính đến hết tháng 6/2022, địa phương này đã trồng được trên 41 ha rừng Lim, Giổi, Lát, đạt 83 % kế hoạch được giao cả năm. Đây là địa phương đi đầu toàn tỉnh Quảng Ninh về thực hiện trồng rừng gỗ lớn.

Cách làm nổi bật của Uông Bí là chú trọng cong tác tuyên truyên, tập trung phát triển trồng cây gỗ lớn trên đất của các đơn vị tập thể như: Bộ đội, Biên phòng, Trường lâm nghiệp, đất công, đất trống kết hợp với huy động nguồn vốn xã hội hóa để hỗ trợ người dân tham gia. Trong 6 tháng đầu năm 2022, Uông Bí đã vận động được các doanh nghiệp trên địa bàn hỗ trợ 11 nghìn cây giống và trên 127 triệu đồng.

Khó khăn cần được tháo gỡ

Qua thực tế triển khai chương trình trồng rừng gỗ lớn ở các địa phương trong tỉnh Quảng Ninh có thể thấy một số khó khăn tồn tại cần được tháo gỡ.

Thứ nhất, do cây gỗ lớn có chu kỳ khai thác rất dài (từ 30 đến 70 năm); chi phí đầu tư rất lớn (từ việc mua cây giống, trồng, chăm sóc và bảo vệ rừng nhiều năm). Trong khi đó, chủ rừng thường là người nông dân, đồng bào dân tộc, kinh tế còn nhiều khó khăn không có khả năng đầu tư dài hạn.

Thứ hai, chính sách hỗ trợ của tỉnh Quảng Ninh còn hạn hẹp, chỉ hỗ trợ 15 triệu đồng/ha (mua cây giống) cho các đối tượng là các hộ gia đình, cá nhân tham gia trồng rừng tại thành phố Hạ Long và huyện Ba Chẽ. Còn lại các doanh nghiệp, tổ chức thuộc 2 địa phương nảy, cũng như người dân ở các địa phương khác trong tỉnh chưa được hưởng chính sách đó, phải chi 100% vốn đầu tư.

Thứ ba, những năm đầu thực hiện, các địa phương thường triển khai ở những địa bàn dễ triển khai, khu rừng thuộc đơn vị, cơ quan nhà nước dễ vận động; đồng thời cũng huy động được nhiều nguồn tài trợ từ các tập thể cá nhân. Tuy nhiên, những “Đặc cách” đó ngày càng giảm, việc thực hiện ngày càng khó khăn.

Ngoài ra, cũng cần phải có những nghiên cứu về thổ nhưỡng, khí hậu cụ thể để có quy hoạch chi tiết và thử nghiệm trồng cây gì cho phù hợp với từng vùng miền. Nghiên cứu, thử nghiệm việc trồng xen canh cây ngắn ngày với cây gỗ lớn để giảm chi phí, thực hiện chiến lược “Lấy ngắn nuôi dài".

Trồng rừng gỗ lớn là chủ chương lớn và đúng đắn, nó đem lại lợi ích lâu dài, bền vững cho toàn xã hội. Tuy vậy vốn đầu tư rất lớn, lâu dài, rất cần sự hỗ trợ của Nhà nước và địa phương. Bên cạnh đó, cũng cần phải tính đến cơ chế chính sách cho khai thác, thu hoạch rừng sau này, dựa trên nguyên tắc, có đầu tư là có hưởng lợi; giá trị đầu tư tỷ lệ thuận với lợi nhuận sau này.

Có như vậy mới phát triển và khuyến khích được mọi tầng lớp nhân dân tham gia trồng rừng gỗ lớn, thực hiện tốt chủ trương của tỉnh Quảng Ninh, trước mắt là hoàn thành trồng 2.000 ha rừng cây gỗ lớn là: Lim, Lát, Giổi trong năm 2022.