Tháo gỡ “nút thắt” về kinh phí đầu tư
Hạ tầng giao thông hàng hải và đường thủy nội địa là nền tảng quan trọng cho phát triển kinh tế. Trong lĩnh vực này, ngoài hệ thống cảng biển, bến phao, bến thủy nội địa, còn có các luồng lạch, khu neo đậu và khu tránh trú bão cho phương tiện thủy - những hạng mục chịu ảnh hưởng trực tiếp từ yếu tố tự nhiên. Để đảm bảo vận hành thông suốt, các hạng mục này cần được đầu tư xây dựng, duy tu và bảo trì thường xuyên.
Tuy nhiên, trong điều kiện nguồn vốn ngân sách nhà nước còn hạn chế, chưa đủ để đáp ứng nhu cầu đầu tư, việc huy động các nguồn vốn xã hội hóa để nạo vét luồng lạch, khu nước, kết cấu hạ tầng hàng hải và đường thủy nội địa được xem là hướng đi chiến lược, góp phần tháo gỡ khó khăn, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội.
Những năm qua, Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản pháp luật quan trọng trong lĩnh vực này, cụ thể: Nghị định số 159/2018/NĐ-CP ngày 28/1/2018 về quản lý hoạt động nạo vét trong vùng nước cảng biển và vùng nước đường thủy nội địa; Thông tư số 33/2019/TT-BGTVT và Thông tư số 35/2019/TT-BGTVT quy định cụ thể về hoạt động nạo vét; Nghị định số 57/2024/NĐ-CP ngày 20/5/2024 tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý hoạt động nạo vét trong vùng nước cảng biển và vùng nước đường thủy nội địa. Đây là những cơ sở pháp lý quan trọng, tạo hành lang thu hút các nhà đầu tư tham gia vào lĩnh vực nạo vét luồng hàng hải.
Việc xã hội hóa công tác nạo vét hàng hải không chỉ giúp tiết kiệm ngân sách mà còn mang lại nguồn thu ổn định cho nhà nước thông qua thuế tài nguyên, phí môi trường, tiền cấp quyền khai thác cùng các loại thuế, phí khác theo quy định. Đồng thời, hoạt động này góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường, tránh lãng phí tài nguyên và thất thu ngân sách. Nhà nước, nhà đầu tư, người dân và doanh nghiệp tham gia khai thác giao thông đường thủy đều được hưởng lợi từ chủ trương xã hội hóa đúng đắn này.
Thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân
Công ty TNHH MTV Doanh nhân cựụ chiến binh 6 -12 Vân Đồn đã được UBND tỉnh Quảng Ninh phê duyệt điều chỉnh dự án xã hội hóa nạo vét, duy tu, nâng cấp tuyến luồng hàng hải Vạn Gia theo hình thức tận thu sản phẩm để bù đắp chi phí, không sử dụng ngân sách nhà nước. Dự án được đánh giá mang tính đột phá, thể hiện quyết tâm của tỉnh Quảng Ninh trong việc huy động nguồn lực xã hội để phát triển hạ tầng giao thông đường biển – tạo tiền đề quan trọng để dự án bước sang giai đoạn triển khai thực tế.
Theo quy định, Bộ Giao thông vận tải (nay là Bộ Xây dựng) công bố danh mục các dự án xã hội hóa đầu tư nạo vét hàng hải, vùng nước cảng biển. Cục Hàng hải Việt Nam tổ chức lập báo cáo nghiên cứu khả thi, mời thầu, đàm phán hợp đồng và trình Bộ Xây dựng phê duyệt. Cục Hàng hải Việt Nam đồng thời chịu trách nhiệm giám sát, đảm bảo minh bạch, tạo sân chơi bình đẳng cho các nhà đầu tư có năng lực, nguyện vọng tham gia triển khai dự án. Tất cả các dự án đều phải có sự đồng thuận về chủ trương của địa phương trước khi thực hiện.
Với hành lang pháp lý đầy đủ, minh bạch và chủ trương khuyến khích xã hội hóa rõ ràng, hoạt động nạo vét các tuyến luồng hàng hải và đường thủy nội địa hứa hẹn phát huy hiệu quả cao, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa nhà nước, nhà đầu tư và doanh nghiệp. Việc thu hút mạnh mẽ nguồn lực xã hội sẽ góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội các vùng, đặc biệt là khu vực kinh tế tư nhân, đúng tinh thần chủ trương khuyến khích, tạo điều kiện của Đảng và Nhà nước.
Chủ trương xã hội hóa nạo vét luồng hàng hải tại Quảng Ninh cho thấy cách làm chủ động, linh hoạt, dám nghĩ dám làm của địa phương trong huy động nguồn lực ngoài ngân sách. Đây không chỉ là giải pháp tháo gỡ khó khăn trước mắt mà còn là bước đi dài hạn, góp phần hoàn thiện hạ tầng chiến lược, mở đường cho kinh tế tư nhân phát triển mạnh mẽ, đóng góp thiết thực vào sự tăng trưởng chung của tỉnh và cả nước.
