Phiên tòa do thẩm phán Trần Nam Hà làm chủ tọa, dự kiến diễn ra trong hai ngày. Tòa triệu tập nhiều nhân chứng, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan cùng một số giáo viên Trường THCS Ba Đình.
Tại phiên phúc thẩm, bà Bình có 8 luật sư thuộc 6 văn phòng luật đăng ký bào chữa, tăng 6 luật sư so với phiên sơ thẩm.
Cùng kháng cáo với bà Bình là cựu kế toán Trường THCS Ba Đình Phạm Thị Minh Nguyệt.
Trước đó, phiên phúc thẩm dự kiến mở ngày 26/8 nhưng sau đó được hoãn.
Cựu hiệu trưởng kêu oan
Theo bản án sơ thẩm, vụ án bắt nguồn từ hoạt động tổ chức dạy thêm, học thêm tại Trường THCS Ba Đình trong năm học 2013-2014.
Thời điểm này, UBND TP Hà Nội ban hành Quyết định 22/2013 quy định mức thu tối đa đối với hoạt động dạy thêm, học thêm. Với lớp có 20-40 học sinh, mức thu được quy định từ 7.000 đến 9.000 đồng mỗi tiết.
Tuy nhiên, theo cáo buộc, bà Bình đã chỉ đạo nhà trường thu 15.000 đồng mỗi tiết.
Để tổ chức các lớp học, nhà trường được xác định lập hai hệ thống sổ sách, đồng thời “tách” lớp trên giấy tờ nhằm phù hợp quy định về sĩ số.
Tổng số tiền bị xác định thu vượt quy định là hơn 1,09 tỷ đồng. Theo hồ sơ vụ án, khoản tiền này phần lớn được sử dụng để chi trả cho giáo viên, phục vụ hoạt động của nhà trường và các chi phí liên quan đến việc tổ chức dạy thêm. Trong đó, 70% được dùng trả giáo viên đứng lớp, 30% dành cho công tác quản lý và cơ sở vật chất.
Cơ quan tố tụng xác định bà Bình hưởng lợi 78 triệu đồng.
Tại phiên sơ thẩm, cựu hiệu trưởng không thừa nhận mình tư lợi. Bà cho rằng việc tổ chức dạy thêm và thu tiền xuất phát từ mong muốn cải thiện thu nhập cho giáo viên trong bối cảnh đời sống của họ còn khó khăn.
Nhiều phụ huynh, giáo viên và học sinh cũng có đơn xin giảm nhẹ hình phạt cho bà.
Tuy nhiên, HĐXX sơ thẩm nhận định bà Bình là người đứng đầu nhà trường, có trách nhiệm quản lý nhưng đã chỉ đạo thu tiền dạy thêm trái quy định, đồng thời sử dụng cách thức lập hồ sơ, sổ sách để hợp thức hóa việc tổ chức các lớp học.
Bà Bình bị tuyên phạt 3 năm tù và sau đó kháng cáo toàn bộ bản án, kêu oan.
Trong đơn kháng cáo, cựu hiệu trưởng cho rằng cấp sơ thẩm đánh giá chưa đúng bản chất vụ án, đặc biệt là nhận định bà có “vụ lợi phi vật chất” khi muốn nâng cao uy tín cá nhân thông qua việc tăng thu nhập cho giáo viên.
Điểm pháp lý mới trước phiên phúc thẩm
Trong thời gian vụ án chờ xét xử phúc thẩm, quy định được sử dụng để xác định mức thu tiền dạy thêm có diễn biến đáng chú ý.
Bộ Tư pháp đã có kết luận về Quyết định 22/2013 của UBND TP Hà Nội - văn bản quy định mức thu tối đa đối với hoạt động dạy thêm, học thêm và được sử dụng làm căn cứ xác định hành vi vi phạm trong vụ án.
Theo kết luận này, Thông tư 17/2012 của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định tiền học thêm do cha mẹ học sinh và nhà trường thỏa thuận, nhưng không quy định hoặc giao UBND cấp tỉnh ban hành mức thu tối đa.
Từ đó, Bộ Tư pháp xác định việc UBND TP Hà Nội ban hành Quyết định 22/2013 để quy định mức thu tối đa tiền dạy thêm, học thêm chưa phù hợp về thẩm quyền.
Cơ quan này đồng thời xác định một số văn bản hướng dẫn sau đó của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội được ban hành chưa đúng hình thức, thẩm quyền; kiến nghị UBND và Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội xử lý các nội dung trái pháp luật và xem xét trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan.
Một ngày sau kết luận của Bộ Tư pháp, UBND TP Hà Nội quyết định bãi bỏ toàn bộ Quyết định 22/2013.
Đây cũng là vấn đề từng được các luật sư đưa ra tại phiên sơ thẩm. Theo luật sư bào chữa, Thông tư 17/2012 không giao UBND cấp tỉnh quy định mức trần tiền dạy thêm, do đó Quyết định 22/2013 của Hà Nội được ban hành vượt thẩm quyền.
Luật sư cho rằng không thể sử dụng một văn bản cấp dưới có nội dung khác với văn bản cấp trên làm căn cứ buộc tội.
Tuy nhiên, tại phiên sơ thẩm, dù phía bào chữa đưa ra lập luận này, cơ quan tố tụng vẫn giữ quan điểm truy tố và HĐXX tuyên bà Bình 3 năm tù.
Tại phiên phúc thẩm, những vấn đề liên quan đến căn cứ pháp lý nói trên tiếp tục được đặt ra trong bối cảnh Quyết định 22/2013 đã bị bãi bỏ.
Kết quả xét xử sẽ làm rõ các kháng cáo của bị cáo và những vấn đề mà cấp sơ thẩm đã xem xét, trong đó có các nội dung liên quan đến việc tổ chức dạy thêm, số tiền thu, trách nhiệm của từng bị cáo và căn cứ pháp lý được áp dụng trong vụ án.
