Bộ sách gồm hai ấn phẩm: “Nhà nước và quyền lực chính trị ở Việt Nam đầu thế kỷ XIX” của tác giả Vũ Đức Liêm; “Lược sử khoa học và kỹ thuật Việt Nam tiền hiện đại” của nhóm tác giả Trần Trọng Dương, Phạm Vũ Lộc và Nguyễn Ngọc Phương Đông. Bộ sách được kỳ vọng góp phần bổ sung những cách tiếp cận học thuật mới, đồng thời làm giàu thêm nhận thức về lịch sử và tri thức truyền thống của dân tộc.
Trong đó, “Nhà nước và quyền lực chính trị ở Việt Nam đầu thế kỷ XIX” là công trình chuyên khảo tập trung tái hiện một cách hệ thống cấu trúc quyền lực, nền hành chính và văn hóa chính trị dưới triều Nguyễn - giai đoạn bản lề trong tiến trình hình thành quốc gia dân tộc hiện đại. Lựa chọn bối cảnh nửa đầu thế kỷ XIX, cuốn sách đi sâu vào một thời kỳ lịch sử vốn chưa được khai thác tương xứng trong nhiều nghiên cứu trước đây.
Trên cơ sở phân tích và đối chiếu nguồn sử liệu phong phú, tác giả chỉ ra những chuyển biến đáng kể về lãnh thổ, tổ chức nhà nước và bản sắc chính trị. Quá trình xác lập không gian lãnh thổ hình chữ S, cùng với việc củng cố bộ máy cai trị, được nhìn nhận như yếu tố trung tâm định hình diện mạo Việt Nam thời kỳ này.
Không dừng lại ở mô tả thiết chế, cuốn sách còn đi sâu vào cơ chế vận hành quyền lực trong thực tiễn. Hệ thống văn bản hành chính, mạng lưới thông tin, tổ chức bộ máy và các tương tác chính trị trong nội bộ triều đình được khảo sát kỹ lưỡng. Qua đó, các vấn đề như mâu thuẫn phe phái, quá trình thương thảo quyền lực hay việc thể chế hóa quyết định chính trị được đặt trong một khung phân tích cụ thể, cho thấy sự phức tạp của đời sống chính trị đương thời.
Đáng chú ý, công trình cũng dành dung lượng phân tích tư duy trị chính và vai trò của các cá nhân đứng đầu nhà nước, đặc biệt là các hoàng đế Gia Long, Minh Mệnh và Thiệu Trị. Từ chính sách đến thực hành quản trị, cuốn sách làm rõ cách thức các vị vua tham gia kiến tạo và củng cố mô hình nhà nước tập quyền, đồng thời chỉ ra những giới hạn và thách thức của hệ thống này trong bối cảnh lịch sử cụ thể.
Trong khi đó, “Lược sử khoa học và kỹ thuật Việt Nam tiền hiện đại” mang đến một cái nhìn tổng thể về quá trình hình thành và phát triển của khoa học, kỹ thuật Việt Nam qua nhiều thế kỷ. Công trình góp phần làm rõ năng lực sáng tạo và khả năng thích ứng của người Việt trong điều kiện vật chất và thể chế còn hạn chế.
Thông qua việc khảo sát các lĩnh vực như thiên văn lịch pháp, địa lý - bản đồ, toán học, đê điều, vũ khí, cơ khí, giao thông và kiến trúc, cuốn sách cho thấy người Việt từ sớm đã biết tiếp thu, điều chỉnh và phát triển tri thức khoa học, kỹ thuật để phục vụ nhu cầu thực tiễn. Những thành tựu này không chỉ phản ánh trình độ kỹ thuật mà còn thể hiện mối liên hệ chặt chẽ giữa tri thức và đời sống xã hội.
Bên cạnh đó, công trình cũng góp phần phản biện một số cách nhìn giản lược về lịch sử khoa học, kỹ thuật Việt Nam, nhấn mạnh đây là một quá trình tích lũy, tiếp biến và đổi mới liên tục, gắn với giao lưu văn hóa và sự vận động của xã hội qua các thời kỳ.
Với hệ thống tư liệu phong phú, phương pháp tiếp cận hiện đại và lập luận chặt chẽ, bộ sách không chỉ có giá trị học thuật mà còn là nguồn tham khảo hữu ích cho độc giả quan tâm đến lịch sử, văn hóa, khoa học chính trị và quá trình phát triển tri thức của Việt Nam.
