Sân khấu Việt 'làm mới' vở diễn của nhà viết kịch người Anh

Thế Vũ

05/04/2026 08:48

(CLO) Trong vở diễn của nhà viết kịch người Anh “Pygmalion” có những tấm mành tre, kết hợp hình tượng con Cóc, rất gần gũi với văn hóa dân gian Việt Nam.

Trường Đại học Sân khấu Điện ảnh Hà Nội cho biết, vào tháng 5 tới đây, vở diễn “Pygmalion” của George Bernard Shaw, do nhà trường dàn dựng sẽ tham dự Liên hoan các trường đào tạo sân khấu châu Á lần thứ VIII - 2026 (ATEC) tại Bắc Kinh, Trung Quốc.

Vở kịch “Pygmalion” (chỉ đạo nghệ thuật TS. NSƯT Bùi Như Lai; biên dịch: ThS. Nguyễn Minh Anh; đạo diễn: ThS. Dương Thị Thanh Huyền) dựa trên tác phẩm kinh điển cùng tên của tác giả George Bernard Shaw, từng được công diễn lần đầu năm 1912 tại Nhà hát Hofburg (Áo).

Lấp ló trong vở diễn là những hình tượng quen thuộc của tranh dân gian Việt Nam. Ảnh: Trường ĐHSKĐA

“Pygmalion” phản ánh vấn đề hiện hữu của nước Anh đầu thế kỷ XX nhưng ý nghĩa của nó vẫn có giá trị đến hôm nay - thời điểm nhân loại nhận thức về giá trị nhân văn ở cái nhìn sâu sắc, bình đẳng hơn.

Với phiên bản Việt Nam, “Pygmalion” không chỉ là một câu chuyện kinh điển, mà mở ra một không gian giao thoa văn hóa Đông - Tây, nơi những ranh giới về thân phận, định kiến và giá trị con người được đặt trong bối cảnh đương đại. Ở đó, hành trình không đơn thuần là sự “biến đổi”, mà là đi tìm chính mình - tự do đích thực của con người...

Điểm đáng chú ý, đạo diễn Dương Thị Thanh Huyền và ê-kíp sáng tạo không tái hiện nguyên bản, mà đưa tinh thần kịch Anh vào đối thoại với đời sống xã hội Việt Nam đương đại.

Tác phẩm vẫn lấy bối cảnh London, tên các nhân vật và hoàn cảnh kịch vẫn gần như nguyên tác, nhưng ý đồ về xử lý cảnh trí, âm nhạc, ánh sáng và diễn xuất là điểm nhấn làm nổi bật sự giao thoa văn hoá Đông - Tây mà đạo diễn hướng tới.

Đặc biệt, ngôn ngữ - yếu tố trung tâm của nguyên tác không còn chỉ là công cụ phân định giai cấp, mà trở thành tấm gương phản chiếu sự đa dạng vùng miền, những va chạm xã hội và cả những định kiến vẫn tồn tại trong đời sống đương đại. Ở đó, hành trình của nhân vật chính không chỉ là học cách nói đúng mà còn là hành trình học cách được nhìn nhận. Đây là câu chuyện không xa lạ với bất kỳ xã hội nào, trong đó có Việt Nam.

Trong vở diễn, chất hài hước, sắc sảo của kịch Anh vẫn hiện diện nhưng nhịp điệu đối thoại, cách xử lý tình huống, thậm chí cả khoảng lặng trên sân khấu đều mang lại cảm giác quen mà lạ: khán giả vừa nhận ra tinh thần Shaw, vừa thấy bóng dáng đời sống của chính mình. Chính sự giao thoa ấy tạo nên một không gian gặp gỡ, nơi hai nền văn hóa không triệt tiêu nhau mà soi chiếu, bổ sung và làm giàu cho nhau.

Ở tầng sâu hơn, “Pygmalion” trong phiên bản này không chỉ là câu chuyện về biến đổi xã hội hay phê phán định kiến. Nó đặt ra một câu hỏi mang tính bản thể: Con người có thể trở thành ai, khi họ được trao cơ hội để cất lên tiếng nói của chính mình?

Về các thủ pháp nghệ thuật, thời gian và không gian sân khấu được xử lý liền mạch, xuyên suốt từ đầu đến cuối, các diễn viên xuất hiện hợp lý, mỗi nhân vật trở thành điểm nhấn khi cần, không vai nào thừa. Cách xử lý linh hoạt và sáng tạo này tạo sự theo dõi liền mạch, giữ khán giả tập trung suốt vở diễn. Diễn xuất của dàn diễn viên trẻ, năng động và đầy nhiệt huyết làm tăng sức hút và hấp dẫn cho khán giả.

Đặc biệt, thiết kế sân khấu gọn nhẹ, tối giản, sử dụng những tấm mành tre, kết hợp hình tượng con Cóc - biểu tượng cho giai cấp quý tộc. Đây là thiết kế giàu ẩn ý, mang hơi thở văn hóa phương Đông và gần gũi với văn hóa dân gian Việt Nam.

Vở diễn "Pygmalion" được đầu tư dàn dựng để mang đi quốc tế nên bản sắc Việt Nam được tập trung quan tâm, nhất là trong trang trí, âm nhạc. Ảnh: Trường ĐHSKĐA

Âm nhạc trữ tình, mang âm hưởng dân gian, đóng vai trò điểm nhấn cho cảm xúc diễn viên, đồng thời đưa khán giả hòa mình vào thăng trầm của câu chuyện và bối cảnh xã hội đương thời. Trong những lớp độc diễn, âm nhạc giúp nhân vật thăng hoa, tăng hiệu ứng cảm xúc, tạo cao trào tinh tế và lôi cuốn.

Biên đạo múa cũng khai thác tối đa không gian sân khấu, tạo “đất diễn” cho nhân vật thể hiện tài năng, kết hợp nhuần nhuyễn giữa diễn xuất và nghệ thuật múa.

Tất cả yếu tố từ diễn xuất, âm nhạc, múa đến mỹ thuật đều góp phần nâng vở diễn lên một tầm nghệ thuật cao, vừa truyền tải câu chuyện “lột xác” của nhân vật, vừa thể hiện sự tinh tế, sáng tạo trong thẩm mỹ sân khấu hiện đại.