Siết đào tạo giáo viên: Trường sư phạm cũng đa ngành, biết “lọc” ai?

(NB&CL) Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo tiếp tục rà soát, sắp xếp mạng lưới cơ sở đào tạo giáo viên theo hướng thu gọn đầu mối, chấm dứt tình trạng đào tạo sư phạm ở các trường không phải trường sư phạm, kém chất lượng. Về vấn đề này, chuyên gia cho rằng việc sắp xếp cần dựa trên năng lực và chất lượng đào tạo, thay vì chỉ căn cứ vào tên gọi của cơ sở.

Theo Quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục đại học và sư phạm thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 được Thủ tướng phê duyệt tại Quyết định 452/QĐ-TTg, mạng lưới cơ sở giáo dục đại học đào tạo giáo viên được định hướng quy mô 180.000-200.000 người học, tại khoảng 48-50 cơ sở.

Trong đó, 2 trường đại học sư phạm trọng điểm cùng 12 cơ sở giáo dục đại học khác dự kiến đảm nhận khoảng 64% quy mô đào tạo giáo viên. Khoảng 30% thuộc các trường đại học trực thuộc UBND cấp tỉnh và một số cơ sở công lập có truyền thống đào tạo sư phạm, chủ yếu phục vụ nhu cầu nhân lực của địa phương. Khoảng 6% dành cho các cơ sở có thế mạnh về công nghệ, nông lâm, ngôn ngữ, thể dục thể thao và nghệ thuật để đào tạo giáo viên các ngành đặc thù.

Quy hoạch xác định Trường Đại học Sư phạm Hà Nội và Trường Đại học Sư phạm TP.HCM là hai cơ sở giáo dục đại học trọng điểm quốc gia về sư phạm, giữ vai trò hạt nhân, đầu tàu trong mạng lưới.

Trong khi đó, các trường đại học sư phạm thể dục thể thao, nghệ thuật và cao đẳng sư phạm được định hướng sắp xếp, tổ chức lại. Các trường đại học sư phạm kỹ thuật được tái cấu trúc thành cơ sở giáo dục đại học đa ngành, đa lĩnh vực, trọng tâm là công nghệ và kỹ thuật, nhưng vẫn tiếp tục đào tạo giáo viên, giảng viên giáo dục nghề nghiệp.

anh.jpg
Thí sinh tham dự kỳ thi năng khiếu Đại học Sư phạm Hà Nội năm 2026.

Như vậy, quy hoạch không đặt đào tạo giáo viên hoàn toàn trong các trường chuyên sư phạm mà vẫn dành vai trò cho các đại học quốc gia, đại học vùng, đại học địa phương và những cơ sở có thế mạnh chuyên ngành.

Không thể chỉ nhìn tên trường

Theo TS Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp (Bộ GD&ĐT), tinh thần của việc sắp xếp là bảo đảm giáo viên được đào tạo bài bản, đúng chuẩn, trong môi trường có tính sư phạm và đáp ứng yêu cầu nghề nghiệp.

Tuy nhiên, ông cho rằng quá trình rà soát cần đánh giá cụ thể từng cơ sở thay vì chỉ căn cứ vào tên gọi.

“Phải đánh giá cụ thể xem trường nào đào tạo ngành sư phạm, chất lượng đầu ra như thế nào, từ đó mới có chính sách phù hợp và ưu tiên đúng chỗ”, ông Vinh nói.

Theo chuyên gia, chất lượng cần được xem xét từ năng lực sinh viên sau tốt nghiệp, khả năng đáp ứng yêu cầu nghề nghiệp, đội ngũ giảng viên và môi trường đào tạo.

Thực tế, ranh giới giữa “trường sư phạm” và “trường đa ngành có đào tạo sư phạm” ngày càng không đơn giản. Nhiều cơ sở từng chuyên đào tạo giáo viên đã chuyển sang mô hình đa ngành, trong khi các trường mang tên sư phạm cũng mở rộng mạnh sang lĩnh vực ngoài đào tạo giáo viên.

Đơn cử, năm 2026, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội tuyển sinh 58 ngành, chương trình đào tạo, trong đó có nhiều ngành ngoài sư phạm như trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, quốc tế học, hóa dược...

“Khi một trường có sứ mệnh đào tạo giáo viên, cần xác định rõ sứ mệnh cốt lõi, đồng thời xem xét việc mở rộng sang các lĩnh vực khác có ảnh hưởng đến chất lượng và bản sắc sư phạm hay không”, TS Vinh nhấn mạnh.

Không nên “đóng khung” đào tạo giáo viên

TS Lê Viết Khuyến, nguyên Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ GD&ĐT) cho rằng, việc tổ chức lại mạng lưới cần tính đến đặc điểm dân số, vùng miền và nhu cầu giáo viên của từng địa phương.

Dù biên chế giáo viên đã tăng và tỷ lệ học sinh/giáo viên được cải thiện, tình trạng giáo sinh khó tìm việc vẫn tồn tại. Đáng chú ý, sự mất cân đối diễn ra không đồng đều: có nơi thừa giáo viên môn này nhưng thiếu môn khác; địa phương này thiếu trong khi nơi khác lại dư thừa.

Vì vậy, nếu xây dựng một hệ thống đào tạo giáo viên quá tập trung, chỉ xoay quanh một số trường sư phạm trọng điểm và các phân hiệu, sẽ khó đáp ứng đầy đủ nhu cầu nhân lực khác nhau giữa các địa phương.

TS Khuyến cho biết, với quy mô dân số hơn 100 triệu người, gần 27 triệu học sinh và đặc điểm vùng miền phức tạp, mạng lưới đào tạo giáo viên cần được phân tầng, phân cấp, gồm các trường trọng điểm, trường trung ương và cơ sở đào tạo của địa phương.

“Chỉ nhằm tập trung quyền lực cao nhất vào trung ương, không phân cấp cho các địa phương, sẽ rất khó triển khai chủ trương đặt hàng đào tạo giáo viên cho các địa phương”, ông nhận định.

Theo TS Khuyến, cũng không nên bỏ qua năng lực của các trường đại học đa ngành. Một số cơ sở có thế mạnh nghiên cứu về khoa học cơ bản, công nghệ, ngôn ngữ, nghệ thuật hay thể thao có thể đóng góp vào đào tạo giáo viên ở những lĩnh vực đặc thù.

Đủ điều kiện mới được đào tạo

TS Khuyến cũng cho rằng không nên hiểu chủ trương mới theo hướng xóa bỏ hoàn toàn đào tạo giáo viên tại các trường đa ngành.

Bởi những cơ sở có truyền thống đào tạo sư phạm, đội ngũ giảng viên chất lượng và hệ sinh thái đào tạo phù hợp cần tiếp tục được duy trì nếu đáp ứng các điều kiện cần thiết.

Ông dẫn các cơ sở như Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Trường Đại học Sư phạm TP.HCM, khoa sư phạm của Trường Đại học Cần Thơ hay Trường Đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội) là những nơi đã có quá trình đào tạo giáo viên bài bản.

“Tôi không đồng ý với việc bỏ đào tạo giáo viên ở các cơ sở này. Tuy nhiên, điều kiện đặt ra là phải bảo đảm chất lượng đào tạo các môn thuộc khối sư phạm và vận hành được hệ thống trường phổ thông thực nghiệm”, chuyên gia này nêu.

Với các trường đại học địa phương hoặc cơ sở đa ngành, theo TS Khuyến, việc được đào tạo giáo viên cần gắn với những điều kiện cụ thể về đội ngũ, chương trình, cơ sở thực hành, năng lực nghiên cứu và chất lượng đầu ra.

“Hệ ngoài sư phạm có cái ích lợi của nó. Các cơ sở này đòi hỏi sự chuyên sâu về nghiên cứu và phát triển ứng dụng, qua đó tạo môi trường để giảng viên đại học nghiên cứu, phát triển chuyên môn. Vì vậy, vấn đề không phải là xóa bỏ hoàn toàn mà là phải xác định rõ cơ sở nào đủ điều kiện, năng lực và hệ sinh thái cần thiết thì mới được đào tạo giáo viên”, ông phân tích.

Xem thêm

Từng nghe tiếng Anh như vịt nghe sấm, cô giáo người Mông đạt IELTS 8.0 trở về bản dạy ngoại ngữ cho cả trường

Từng nghe tiếng Anh như vịt nghe sấm, cô giáo người Mông đạt IELTS 8.0 trở về bản dạy ngoại ngữ cho cả trường

(CLO) Ở tuổi 25, Lầu Thị Dợ, người dân tộc Mông, đang là giáo viên tiếng Anh duy nhất tại Trường THCS Pắc Ngà, xã Pắc Ngà, tỉnh Sơn La. Mỗi ngày, cô vượt khoảng 27 km từ nơi ở đến trường, đứng lớp giảng dạy học sinh từ lớp 6 đến lớp 9. Hơn 400 em, phần lớn là người dân tộc thiểu số, đều được cô phụ trách môn học này.

Nhà giáo tiêu biểu Bùi Thị Tú: ‘Không ai bắt đầu đã xuất sắc’

Nhà giáo tiêu biểu Bùi Thị Tú: ‘Không ai bắt đầu đã xuất sắc’

(CLO) 18 năm gắn bó với bục giảng, cô giáo Bùi Thị Tú (Tổ trưởng Tổ Ngoại ngữ, Trường THPT Như Thanh, Thanh Hóa) luôn mang trong mình tinh thần cầu thị, chủ động đổi mới phương pháp dạy học và nhiệt huyết lan tỏa kinh nghiệm tới đồng nghiệp. Năm 2026, những nỗ lực bền bỉ ấy đã được ghi nhận khi cô vinh dự được Bộ Giáo dục và Đào tạo tôn vinh là Nhà giáo tiêu biểu.

Giao quyền tự chủ bổ nhiệm Giáo sư, Phó Giáo sư: Các trường đại học thôi cảnh ‘chờ đợt’ hút người tài

Giao quyền tự chủ bổ nhiệm Giáo sư, Phó Giáo sư: Các trường đại học thôi cảnh ‘chờ đợt’ hút người tài

(CLO) Theo dự thảo thông tư mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo, các trường đại học sẽ được chủ động bổ nhiệm Giáo sư, Phó Giáo sư trong năm thay vì chờ xét duyệt chung. Trao đổi với Báo Nhà báo và Công luận, GS.TSKH.BS Dương Quý Sỹ đánh giá đây là bước đột phá để hút nhân tài, song cần đi kèm cơ chế giám sát minh bạch để tránh tình trạng chạy đua số lượng, bỏ quên chất lượng học thuật.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan: 'Công nghệ không thể thay thế trái tim nhân hậu của người thầy thuốc'

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan: 'Công nghệ không thể thay thế trái tim nhân hậu của người thầy thuốc'

(CLO) Nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan gửi thư tri ân đội ngũ giảng viên, cán bộ và người lao động tại các cơ sở đào tạo nhân lực y tế, nhấn mạnh công nghệ không thể thay thế lòng nhân ái, sự tận tâm và trách nhiệm của người thầy thuốc.

Sáu thập kỷ bền bỉ gieo chữ, THPT Hoài Đức A đón phần thưởng cao quý Huân chương Lao động hạng Ba

Sáu thập kỷ bền bỉ gieo chữ, THPT Hoài Đức A đón phần thưởng cao quý Huân chương Lao động hạng Ba

(CLO) Từ những lớp học tranh tre, nứa lá trong những năm tháng chiến tranh, Trường THPT Hoài Đức A (Hà Nội) đã trải qua 60 năm xây dựng, trưởng thành, trở thành một trong những cơ sở giáo dục có nhiều đóng góp cho sự nghiệp giáo dục địa phương. Nhân dịp kỷ niệm 60 năm thành lập, nhà trường vinh dự đón nhận Huân chương Lao động hạng Ba.

Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí được lựa chọn để triển khai đề án xây dựng thí điểm mô hình “Bệnh viện xã hội chủ nghĩa”.

Quảng Ninh tiên phong thí điểm mô hình trường học và bệnh viện xã hội chủ nghĩa

(CLO) Thành phố Quảng Ninh chính thức phê duyệt các đề án mô hình trường học và bệnh viện xã hội chủ nghĩa vì sự phát triển toàn diện của Nhân dân. Đây là các đề án mang tính chiến lược nhằm cụ thể hóa quan điểm lấy con người làm trung tâm trong các lĩnh vực thiết yếu là giáo dục và y tế.

Vinh danh 335 nhà giáo tiêu biểu năm 2026

Vinh danh 335 nhà giáo tiêu biểu năm 2026

(CLO) Năm 2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) xét chọn, tôn vinh 335 nhà giáo tiêu biểu, gồm 207 nữ, 128 nam; trong đó có 21 nhà giáo là người dân tộc thiểu số.

Hà Nội: Học sinh được trang bị kỹ năng tiêu dùng an toàn trên không gian số

Hà Nội: Học sinh được trang bị kỹ năng tiêu dùng an toàn trên không gian số

(CLO) Ngày 16/11, tại Hà Nội, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương) phối hợp với Báo VnExpress tổ chức chương trình “Check 360 - Tập huấn kỹ năng tiêu dùng an toàn” dành cho học sinh Trường THPT Phan Đình Phùng, nhằm nâng cao khả năng nhận diện rủi ro và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong môi trường số.

Trường THPT Bắc Kiến Xương kỷ niệm 60 năm thành lập: Từ lán tre lợp rạ đến 21.874 học sinh tốt nghiệp

Trường THPT Bắc Kiến Xương kỷ niệm 60 năm thành lập: Từ lán tre lợp rạ đến 21.874 học sinh tốt nghiệp

(CLO) Sáng 15/11, tại xã Lê Lợi (tỉnh Hưng Yên), Trường THPT Bắc Kiến Xương tổ chức Lễ kỷ niệm 60 năm thành lập (1966 – 2026) và 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 – 20/11/2026). Ra đời giữa thời chiến trong những gian lán tre lợp rạ, sau sáu thập kỷ, ngôi trường đã có 21.874 học sinh tốt nghiệp; nhiều người trong số đó trở thành tướng lĩnh, nhà khoa học, nhà giáo.

Chính sách giáo dục đi vào thực tiễn từ đổi mới của giáo viên

Chính sách giáo dục đi vào thực tiễn từ đổi mới của giáo viên

(CLO) Những chính sách giáo dục mới đang mở rộng cơ hội học tập, tăng cường hỗ trợ học sinh vùng khó khăn, đồng thời trao quyền chủ động chuyên môn rộng hơn cho giáo viên. Tuy nhiên, để chính sách thực sự đi vào cuộc sống, đội ngũ nhà giáo cũng cần thay đổi tư duy, không thể tiếp tục triển khai theo cách làm cũ hoặc phụ thuộc máy móc vào sách giáo khoa.

Người thầy trường Y mang trên vai 'hai trọng trách'

Người thầy trường Y mang trên vai 'hai trọng trách'

(CLO) Tại lễ kỷ niệm ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, lãnh đạo Trường Cao đẳng Kỹ thuật Y Dược Hà Nội nhấn mạnh giảng viên y khoa không chỉ truyền dạy chuyên môn mà còn mang sứ mệnh của người thầy thuốc trực tiếp cứu người.

Cỡ chữ bài viết: