Nội dung trên được nêu trong dự thảo Nghị định quy định phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5-6 tuổi, giáo dục bắt buộc và xóa mù chữ, đang được Bộ công bố để lấy ý kiến rộng rãi.
Theo dự thảo, giáo dục bắt buộc được thực hiện từ tiểu học đến hết trung học cơ sở, tương đương 9 năm học. Việc hoàn thành giáo dục bắt buộc được xác định là người học hoàn thành chương trình đúng độ tuổi theo quy định. Quy định này nhằm tăng tính ràng buộc pháp lý, bảo đảm quyền và nghĩa vụ học tập của công dân.
Điểm đáng chú ý là dự thảo phân định rõ trách nhiệm của từng chủ thể. Mọi công dân trong độ tuổi có nghĩa vụ học tập để đạt trình độ phổ cập và giáo dục bắt buộc; gia đình phải tạo điều kiện cho con em đến trường; cơ sở giáo dục tổ chức dạy học theo chức năng, nhiệm vụ được giao; chính quyền địa phương chịu trách nhiệm theo dõi, bảo đảm điều kiện thực hiện trên địa bàn. Cách tiếp cận này được kỳ vọng hạn chế tình trạng học sinh bỏ học giữa chừng.
Dự thảo cũng bổ sung cơ chế theo dõi, quản lý và hỗ trợ người học theo hướng chuyển trọng tâm từ “công nhận kết quả” sang “kiểm soát quá trình”.
Thay vì chỉ đánh giá tại thời điểm công nhận đạt chuẩn, các địa phương phải thường xuyên cập nhật, theo dõi quá trình học tập, nhằm bảo đảm quyền học tập liên tục và thực chất.
Với giáo dục mầm non, dự thảo quy định cụ thể tiêu chuẩn công nhận đạt chuẩn phổ cập cho trẻ 5-6 tuổi ở cấp cá nhân, cấp xã, cấp tỉnh; đồng thời nêu rõ điều kiện công nhận lại để duy trì bền vững kết quả. Mục tiêu là bảo đảm trẻ được chuẩn bị đầy đủ về thể chất và tâm thế trước khi vào lớp 1.
Đối với xóa mù chữ, dự thảo phân định tiêu chuẩn công nhận cá nhân đạt chuẩn biết chữ và xóa mù chữ mức độ 1, mức độ 2; bổ sung tiêu chí theo hướng thực chất, hạn chế hình thức và nguy cơ tái mù chữ. Qua đó, người lớn chưa biết chữ hoặc bị tái mù chữ có thêm cơ hội học tập, nâng cao chất lượng cuộc sống.
Để bảo đảm quyền lợi người học, dự thảo nêu rõ các điều kiện về chương trình, đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất, trang thiết bị và kinh phí thực hiện.
Mạng lưới trường lớp được yêu cầu bố trí hợp lý theo địa bàn dân cư, ưu tiên vùng đặc biệt khó khăn, miền núi, hải đảo, khu công nghiệp, khu đô thị mới và nơi có biến động dân cư.
Việc xây dựng Nghị định nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Giáo dục về phổ cập và giáo dục bắt buộc, hướng tới mục tiêu bảo đảm mọi trẻ em trong độ tuổi được đến trường và hoàn thành chương trình 9 năm học.
