Ngày 6/11, Hội nghị khoa học về Sốt xuất huyết Dengue năm 2026 chính thức diễn ra, thu hút hơn 700 đại biểu trong nước và quốc tế, bao gồm đại diện Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Bộ Y tế cùng lãnh đạo ngành y tế của 34 tỉnh, thành phố.
170.000 ca mắc, dịch lan tới cả những địa bàn miền núi
Theo các số liệu được chia sẻ tại hội nghị, sốt xuất huyết Dengue (SXHD) hiện là một trong những bệnh truyền nhiễm do muỗi truyền có tốc độ gia tăng nhanh trên thế giới, với khoảng 100-400 triệu ca nhiễm mỗi năm.
Tại Việt Nam, căn bệnh này đã tạo gánh nặng y tế kéo dài hơn 4 thập kỷ. Từ năm 1980 đến nay, cả nước ghi nhận hàng trăm nghìn ca mắc mỗi năm và năm nào cũng có trường hợp tử vong.
Đáng chú ý, năm 2025, Việt Nam ghi nhận 184.903 ca mắc. Trong 10 tháng đầu năm 2026, con số này tiếp tục ở mức cao với 170.684 trường hợp, trong đó có 21 ca tử vong.
Không chỉ gia tăng về số mắc, phạm vi lưu hành của dịch cũng có những thay đổi đáng lưu ý. SXHD hiện xuất hiện quanh năm tại các tỉnh, thành phố, lan rộng tới những địa bàn miền núi phía Bắc như Tuyên Quang, Sơn La, vốn trước đây ít ghi nhận ca bệnh.
Cả 4 tuýp huyết thanh virus Dengue (DENV-1, DENV-2, DENV-3, DENV-4) đều đang lưu hành tại Việt Nam. Sự thay đổi tuýp virus ưu thế theo thời gian và khu vực, kết hợp với biến đổi khí hậu, đô thị hóa nhanh và tình trạng muỗi kháng hóa chất, khiến công tác dự báo, kiểm soát dịch ngày càng phức tạp.
Trước thực tế này, TS. Hoàng Minh Đức, Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), cho rằng cần triển khai các giải pháp phòng bệnh quyết liệt, chủ động và dựa trên bằng chứng khoa học. Việc tham khảo, vận dụng kinh nghiệm quốc tế phù hợp với điều kiện Việt Nam, kết hợp kiểm soát muỗi truyền bệnh và nâng cao nhận thức cộng đồng, có ý nghĩa quan trọng trong giảm gánh nặng SXHD.
Tiêm chủng được đưa vào chiến lược phòng bệnh tổng thể
Một trong những nội dung đáng chú ý tại hội nghị là những bằng chứng thực tế về hiệu quả của tiêm chủng trong phòng ngừa SXHD tại một số quốc gia.
TS.BS. Rosana Richtmann, Giám đốc Ủy ban Kiểm soát Nhiễm khuẩn, Bệnh viện Phụ sản Santa Joana, nguyên Chủ tịch Hội Truyền nhiễm São Paulo (Brazil), cho biết Brazil bắt đầu triển khai vaccine phòng SXHD trong chương trình tiêm chủng công từ năm 2024, ban đầu tại 521 địa phương, sau đó mở rộng tới 2.752 địa phương, với 24 triệu liều được phân phối.
Số liệu thực tế tại São Paulo giai đoạn 2024-2025 cho thấy, người được tiêm đủ hai mũi giảm 73,1% nguy cơ mắc SXHD có triệu chứng và giảm 87,9% nguy cơ nhập viện. Hiệu quả bảo vệ vẫn được ghi nhận ngay cả khi tuýp virus DENV-3 tái xuất hiện.
Tại Indonesia, tiêm chủng cũng được triển khai kết hợp với ứng dụng công nghệ y tế nhằm tăng cường dự phòng tại các khu vực có nguy cơ cao.
Ở Việt Nam, một nội dung được quan tâm là những cập nhật trong dự thảo Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị SXHD năm 2026 do TTND.GS.TS. Nguyễn Văn Kính, nguyên Giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, trình bày.
Theo đó, nội dung về phòng ngừa nhấn mạnh vai trò của các biện pháp chủ động, đặc biệt trong bối cảnh hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu SXHD. Các giải pháp được khuyến nghị gồm tiêm chủng vaccine theo quy định hiện hành, giám sát và phòng bệnh theo hướng dẫn của Bộ Y tế, đồng thời kiểm soát côn trùng trung gian truyền bệnh thông qua tránh muỗi đốt, diệt bọ gậy, lăng quăng.
Cách tiếp cận kết hợp nhiều biện pháp này phù hợp với định hướng của WHO về chiến lược kiểm soát SXHD tích hợp, thay vì chỉ tập trung vào một giải pháp riêng lẻ.
Để đưa bằng chứng khoa học vào thực tiễn, sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, chuyên gia y tế và các đối tác được xác định là yếu tố quan trọng.
Ông Benjamin Ping, Tổng Giám đốc Takeda Việt Nam, cho biết dù mức độ nhận biết về SXHD tại Việt Nam tương đối cao, nhiều người vẫn chưa hiểu đầy đủ về nguy cơ, mức độ nghiêm trọng của bệnh đối với bản thân và gia đình cũng như sự cần thiết của việc phòng ngừa chủ động. Theo ông, cần tăng cường các giải pháp dự phòng dựa trên bằng chứng khoa học, trong đó tiêm chủng là một phần của chiến lược phòng ngừa và kiểm soát dịch bệnh tổng thể.
