Kể từ đầu tháng 9, giá điện ở Đức và Pháp đã lần lượt tăng 36% và 48%. Chúng hiện đang dao động ở mức khoảng 160 euro (189 USD) mỗi megawatt/giờ, một mức giá kỷ lục. Tại Anh, giá điện còn đang cao khủng khiếp: 385 bảng (532 USD), tăng hơn tới 147 bảng so với chỉ một vài tuần trước.
Khoảng 1/10 lượng điện của châu Âu được tạo ra bởi gió - Ảnh: The Economist
Vấn đề chính nằm ở đây: nguồn cung cấp khí đốt tự nhiên, được sử dụng để tạo ra khoảng 1/5 lượng điện của châu Âu, đang thiếu hụt trầm trọng. Đây là nguyên nhân chính dẫn tới tình trạng giá điện tăng vọt.
Khoảng 1/3 nguồn cung nguyên liệu sản xuất điện của châu Âu lại đến từ Nga và Na Uy. Song cả hai quốc gia này đều bị gián đoạn trong việc khai thác hoặc chế biến nguyên liệu, bởi nhiều nguyên nhân khác nhau. Bên cạnh những ảnh hưởng từ đại dịch Covid-19, một nhà máy chế biến ở Siberia còn gặp hỏa hoạn lớn, khiến nguồn cung thấp hơn dự kiến.
Những nhà sản xuất điện châu Âu đã tìm đến thị trường khí đốt hóa lỏng để bù đắp sự thiếu hụt nguồn cung khí đốt tự nhiên. Tuy nhiên, họ lại đang vấp phải sự phải cạnh tranh lớn từ Trung Quốc và Nhật Bản, những quốc gia cũng đang có nhu cầu lớn về loại khí đốt này.
Thông thường, các công ty điện lực châu Âu phản ứng với giá khí đốt tăng cao bằng cách sử dụng nhiều than hơn. Tuy nhiên, giá than cũng ở mức cao kỷ lục do nhu cầu tiêu thụ điện của Trung Quốc và việc khai thác than tại đây cũng đang bị đình trệ bởi đại dịch Covid-19. Hơn nữa, chi phí cho giấy phép thải khí carbon của châu Âu còn đang cao kỷ lục.
Ngay cả điện gió cũng đang gặp rắc rối. Khoảng 1/10 lượng điện châu Âu được tạo ra bởi gió. Ở một số quốc gia như Đức và Anh, tỷ lệ này cao gấp đôi. Tuy nhiên, khí tượng những tháng tại châu Âu lại rất yên lặng. Ví dụ, ở Đức, trong hai tuần đầu tháng 9, sản lượng điện gió thấp hơn tới 50% so với mức trung bình trong 5 năm qua.
Giá điện tăng cao rõ rệt nhất ở Anh là bởi vì quốc gia này đặc biệt phụ thuộc vào khí đốt và gió. Hai nguồn này tạo ra khoảng 60% điện năng của Anh, gần gấp đôi mức trung bình của châu Âu. Một yếu tố khác là Anh ít kết nối với lưới điện châu Âu.
Các nhà phân tích dự báo, giá sẽ tiếp tục tăng trong mùa đông, khi nhu cầu sưởi ấm và thắp sáng đạt đỉnh điểm. Thậm chí, một số chuyên gia còn cho rằng, tình trạng mất điện còn có thể xảy ra ở các nước châu Âu.
Hoàng Huy (Theo The Economist)
