Bên ngoài Đại sứ quán Mỹ cũ tại Kabul, các xe bọc thép của Taliban xuất hiện trong đoàn diễu hành cùng cờ và biểu ngữ. Chính quyền gọi đây là “ngày chiến thắng”, đánh dấu việc lực lượng này giành lại quyền kiểm soát Afghanistan sau khi Mỹ và đồng minh rút quân năm 2021.
Bộ trưởng Nội vụ Afghanistan Sirajuddin Haqqani nói Taliban trở lại nắm quyền nhờ “tinh thần, lòng dũng cảm” và “sự trợ giúp của thần thánh”. Ông cũng thừa nhận Afghanistan vẫn còn “những vấn đề và khó khăn”.
5 năm sau khi trở lại Kabul, Taliban vẫn chưa được cộng đồng quốc tế công nhận là chính quyền hợp pháp của Afghanistan. Nga hiện là quốc gia duy nhất chính thức công nhận chính quyền này.
Quan hệ giữa Taliban và Pakistan, từng là một trong những đối tác quan trọng của Kabul, cũng trở nên căng thẳng. Pakistan cáo buộc Taliban dung túng hoặc hỗ trợ các nhóm phiến quân hoạt động tại Pakistan.
Dù vậy, Taliban đang tìm cách mở rộng quan hệ với các nước khác. Chính quyền Taliban thúc đẩy hợp tác kinh tế với các quốc gia nằm quanh Afghanistan, đồng thời tìm kiếm các thỏa thuận với một số nước châu Âu trong vấn đề hồi hương người Afghanistan.
Vị trí địa lý nằm giữa Nam Á, Trung Á và Trung Đông cũng giúp Afghanistan trở thành đối tác mà nhiều nước khó có thể hoàn toàn bỏ qua.
Một trong những điểm gây tranh cãi nhất trong 5 năm Taliban cầm quyền là các chính sách đối với phụ nữ và trẻ em gái. Taliban từng cam kết sẽ cai trị mềm dẻo hơn so với giai đoạn cuối những năm 1990, nhưng các tổ chức quốc tế cho biết chính quyền đã áp đặt hàng loạt hạn chế đối với phụ nữ.
Theo UNESCO, khoảng 2,5 triệu trẻ em gái Afghanistan bị cấm học trung học và đại học. UN Women cho biết khoảng một nửa phụ nữ Afghanistan hiện chỉ rời khỏi nhà một hoặc hai lần mỗi tháng. Taliban khẳng định các chính sách này phù hợp với cách họ diễn giải luật Sharia.
Trong lúc Taliban tổ chức lễ kỷ niệm, các tổ chức viện trợ cảnh báo tình hình nhân đạo tại Afghanistan đang xấu đi.
Ủy ban Cứu trợ Quốc tế cho biết số người Afghanistan cần hỗ trợ nhân đạo đã tăng thêm 3,5 triệu người kể từ năm 2021. Hạn hán, động đất và làn sóng người Afghanistan bị trục xuất từ Iran và Pakistan đang tạo thêm sức ép, trong khi nguồn viện trợ quốc tế ngày càng hạn chế.
An ninh cũng vẫn là vấn đề đáng lo ngại. Cuối tháng 7, Giám đốc Thông tin của Taliban tại tỉnh Badakhshan thiệt mạng trong một vụ tấn công mà Nhà nước Hồi giáo (IS) nhận trách nhiệm. Truyền thông địa phương sau đó đưa tin Thị trưởng thủ phủ tỉnh cũng thiệt mạng trong một vụ tấn công, dù Taliban chưa lập tức xác nhận thông tin này.
5 năm sau ngày Taliban trở lại Kabul, chính quyền này có thể duy trì quyền kiểm soát Afghanistan, nhưng những thách thức về kinh tế, nhân đạo, an ninh và quan hệ với thế giới bên ngoài vẫn chưa được giải quyết.
