Ghi nhận thực tế cho thấy, tình trạng này xuất hiện tại hàng loạt khu tái định cư như Đền Lừ, Trung Hòa – Nhân Chính, Dịch Vọng, Phú Thượng, Đồng Tàu, Cầu Diễn, Nam Trung Yên… Nhiều mặt bằng tầng trệt đáng lẽ được khai thác làm cửa hàng, siêu thị mini hay dịch vụ tiện ích lại trong cảnh đóng kín, phủ bụi, thậm chí xuống cấp theo thời gian.
Không chỉ gây lãng phí quỹ đất và nguồn vốn đầu tư, việc bỏ trống tầng 1 còn ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường sống. Các khu vực này trở nên nhếch nhác, thiếu sức sống, kéo theo chất lượng không gian sinh hoạt chung của cư dân cũng suy giảm.
Người dân tại các khu tái định cư cho biết, việc thiếu các dịch vụ thiết yếu ngay dưới tòa nhà khiến sinh hoạt hàng ngày gặp nhiều bất tiện. Thay vì có thể mua sắm hay sử dụng dịch vụ tại chỗ, họ buộc phải di chuyển xa hơn để đáp ứng nhu cầu cơ bản.
Bà Nguyễn Thị Hoa, cư dân tòa N02, khu tái định cư Dịch Vọng (phường Cầu Giấy) chia sẻ: “Nếu các mặt bằng này được tận dụng làm cửa hàng hoặc siêu thị nhỏ thì sẽ tiện lợi hơn cho cư dân. Để trống lâu ngày vừa lãng phí vừa khiến khu nhà trông xuống cấp.”
Cùng quan điểm, ông Lê Hữu Trí, cư dân khu Nam Trung Yên cho biết: “Nhiều khu vực tầng 1 bị bỏ không, thậm chí bị sử dụng tạm bợ làm nơi chứa đồ, trông rất nhếch nhác. Nếu có phương án khai thác hợp lý, môi trường sống chắc chắn sẽ được cải thiện.”
Bên cạnh đó, việc các ki-ốt không được đưa vào sử dụng cũng đồng nghĩa với việc thất thu nguồn tài chính phục vụ vận hành và bảo trì tòa nhà. Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến nhiều hạng mục tại các khu tái định cư xuống cấp nhanh theo thời gian.
Thực tế, tình trạng bỏ trống tầng 1 tại các khu tái định cư đã kéo dài nhiều năm và không phải là hiện tượng đơn lẻ. Nguyên nhân chủ yếu được cho là do việc bố trí công năng chưa sát với nhu cầu thực tế, vị trí kinh doanh không thuận lợi hoặc thiếu cơ chế khai thác hiệu quả.
Theo TS.KTS Trương Văn Quảng, Phó Tổng Thư ký Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam, việc hàng chục nghìn mét vuông diện tích tầng 1 bị “đắp chiếu” đã cho thấy những hạn chế trong công tác quản lý và khai thác tài sản công. Trong khi đó, tại các chung cư thương mại, khu vực này thường được sử dụng hiệu quả, mang lại giá trị kinh tế và tiện ích rõ rệt. Trong bối cảnh Hà Nội vẫn còn nhu cầu lớn về nhà ở và mặt bằng kinh doanh, việc để lãng phí diện tích như hiện nay đặt ra yêu cầu cần sớm có giải pháp phù hợp. Nếu không được xử lý kịp thời, tình trạng này sẽ tiếp tục gây thất thoát nguồn lực và ảnh hưởng đến diện mạo đô thị.
