Trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Donald Trump tìm cách thúc đẩy một thỏa thuận hòa bình giữa Ukraine và Nga, giới phân tích và các nhà giao dịch đang dự đoán liệu một thỏa thuận như vậy có thể làm thay đổi dòng chảy năng lượng tại châu Âu hay không.
Tuy nhiên, khả năng đạt được thỏa thuận vẫn còn xa vời khi tồn tại nhiều bất đồng và rào cản. Nga hiện chưa đưa ra quan điểm chính thức về kế hoạch này.
Đặc phái viên Nhà Trắng Steve Witkoff dự kiến sẽ tới Moscow vào tuần tới để thảo luận với Điện Kremlin, trong bối cảnh Nga tỏ ra thận trọng và không chấp nhận bất kỳ đề xuất nào nếu các yêu cầu của họ chưa được đáp ứng đầy đủ.
Ngay cả khi một thỏa thuận được ký kết, điều mà nhiều chuyên gia cho rằng khó xảy ra, thì cũng khó có thể khiến châu Âu quay lại phụ thuộc vào nguồn năng lượng từ Nga - điều mà khối này đã nỗ lực cắt giảm suốt ba năm qua.
Phần lớn giới phân tích nhận định, ngay cả khi đạt được lệnh ngừng bắn, quan điểm của châu Âu sau cú sốc năm 2022 sẽ không thay đổi đáng kể.
Việc từ bỏ khí đốt Nga từng khiến các hộ gia đình và doanh nghiệp châu Âu chịu chi phí năng lượng tăng vọt.
Sau hơn ba năm đối mặt với khủng hoảng năng lượng, chi phí sinh hoạt và sức cạnh tranh bị ảnh hưởng nặng nề, viễn cảnh nối lại dòng khí đốt từ Nga không còn hấp dẫn với Liên minh châu Âu (EU).
Không có đường quay lại
Khí đốt Nga chưa bị EU cấm hoàn toàn và lệnh cấm này sẽ chỉ có hiệu lực trong năm tới. Hiện EU đặt mục tiêu chấm dứt nhập khẩu khí hóa lỏng (LNG) từ Nga vào năm 2027. Điều này cho thấy một thỏa thuận hòa bình khó có thể đảo ngược lộ trình giảm phụ thuộc vào năng lượng Nga.
Ngay cả khi có ý định khôi phục nguồn cung, châu Âu cũng không dễ dàng tái khởi động các tuyến đường ống từ Nga.
Hệ thống Nord Stream đã bị phá hủy, tuyến Yamal-Europe ngừng hoạt động sau khi Ba Lan chấm dứt hợp đồng, trong khi thỏa thuận trung chuyển khí đốt giữa Ukraine và Gazprom sẽ hết hạn vào năm tới và không có dấu hiệu được gia hạn.
Cơ sở hạ tầng, hợp đồng và yếu tố chính trị đều không thuận lợi cho việc nối lại nguồn cung trong thời gian ngắn.
Theo bình luận của Reuters, ngay cả khi các lệnh trừng phạt đối với ngành năng lượng Nga được nới lỏng, các chính phủ châu Âu vẫn khó chấp nhận Nga trở lại vị trí nhà cung cấp chủ lực sau cú sốc năm 2022.
Thực tế, phần lớn các quốc gia EU đã không nhập khí đốt Nga trong ba năm qua và không có kế hoạch quay lại phụ thuộc vào nguồn cung từ Moscow, ngay cả khi đạt được một thỏa thuận hòa bình công bằng cho Ukraine.
Sau ba mùa đông khó khăn với giá khí đốt tăng cao, năm nay thị trường châu Âu ổn định hơn dù tốc độ tích trữ khí chậm hơn so với các năm trước.
Tính đến ngày 25/11, mức dự trữ khí đốt tại EU đạt khoảng 77%, thấp hơn 10 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm ngoái và mức trung bình 5 năm, theo dữ liệu từ Gas Infrastructure Europe.
Dù lượng dự trữ thấp hơn, thị trường vẫn tin rằng nguồn cung cho mùa đông sẽ đủ nhờ xuất khẩu LNG kỷ lục từ Mỹ.
LNG giúp giảm áp lực nguồn cung mùa đông
Tháng 10 vừa qua, Mỹ xuất khẩu 10,1 triệu tấn LNG, trở thành quốc gia đầu tiên đạt mốc này trong một tháng, theo dữ liệu của LSEG.
Sự gia tăng xuất khẩu chủ yếu nhờ dự án Plaquemines của Venture Global và giai đoạn 3 của cơ sở Corpus Christi do Cheniere vận hành. Châu Âu chiếm gần 69% tổng lượng LNG xuất khẩu của Mỹ trong tháng này.
Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) dự báo xuất khẩu LNG của nước này sẽ đạt 14,9 tỷ feet khối mỗi ngày trong năm nay, tăng 25% so với năm 2024, và tiếp tục tăng thêm 10% vào năm 2026.
Song song đó, Qatar - nhà xuất khẩu LNG lớn thứ hai thế giới cũng đang triển khai kế hoạch mở rộng công suất thêm 85% vào năm 2030.
Nguồn cung LNG dồi dào là tín hiệu tích cực cho châu Âu, đặc biệt nếu EU điều chỉnh dự thảo Chỉ thị về Thẩm định Bền vững Doanh nghiệp (CSDDD) nhằm tránh tạo rào cản cho dòng chảy LNG vào khu vực. Hiện EU đang xem xét sửa đổi quy định này để đảm bảo an ninh năng lượng.
Nhờ nguồn cung ổn định, giá khí đốt tại châu Âu không tăng mạnh như các mùa đông trước. Tuần này, giá khí tại trung tâm TTF ở Amsterdam đã giảm xuống dưới ngưỡng 30 euro mỗi MWh tương đương mức thấp nhất trong vòng 18 tháng nhờ dòng LNG mạnh, thời tiết ôn hòa và kỳ vọng về tiến trình hòa bình Ukraine.
Một tín hiệu khác cho thấy thị trường đã ổn định là việc tập đoàn TotalEnergies của Pháp thông báo sẽ rút tàu lưu trữ và tái hóa khí LNG tại cảng Le Havre, vốn được triển khai từ năm 2022 như một biện pháp dự phòng. Theo TotalEnergies, cơ sở này hiện không còn cần thiết.
Dữ liệu mới nhất cũng cho thấy các nhà đầu tư đang chuyển sang vị thế bán đối với hợp đồng khí đốt TTF, lần đầu tiên kể từ tháng 3/2024, theo ING. Điều này phản ánh tâm lý thị trường tin tưởng vào nguồn cung, dù vẫn tồn tại rủi ro nếu xuất hiện biến động bất ngờ về cung hoặc cầu trong mùa đông.
