Tại Chỉ thị số 09 về tăng cường tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển phương tiện giao thông điện, Chính phủ giao Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Bộ Công Thương khẩn trương xây dựng và trình Quỹ thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Thủ tướng yêu cầu hoàn thành nhiệm vụ này trong năm 2026.
Trên thực tế, tại Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả có hiệu lực từ 1/1/2026 đã quy định việc thành lập Quỹ thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Theo đó, Quỹ thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là Quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, hoạt động không vì mục đích lợi nhuận.
Quỹ thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả được hoạt động huy động vốn, cho vay, đầu tư, ủy thác và nhận ủy thác để thực hiện chức năng thúc đẩy hoạt động sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trên địa bàn cả nước.
Quỹ thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả có mục tiêu hỗ trợ, tài trợ cho dự án, nhiệm vụ, hoạt động thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả với cơ chế linh hoạt theo yêu cầu của nhà tài trợ và quy định của pháp luật hiện hành.
Thủ tướng Chính phủ quyết định việc thành lập, tổ chức và hoạt động của Quỹ thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả theo hướng xã hội hoá, bảo đảm độc lập về tài chính, không trùng lặp với nguồn thu, nhiệm vụ chi của ngân sách nhà nước và hạn chế việc làm tăng chi phí hoạt động, sản xuất kinh doanh cho doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh.
Trước đó, Quyết định số 280/QĐ-TTg năm 2019 phê duyệt Chương trình quốc gia về Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2019-2030 cũng đã xác định rõ nhiệm vụ “thí điểm thành lập Quỹ Thúc đẩy Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả thông qua xã hội hóa, tài trợ và hợp tác của tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước”, với mục tiêu tiết kiệm 8-10% tổng tiêu thụ năng lượng toàn quốc đến năm 2030.
Bà Nguyễn Thị Lâm Giang, Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) cho biết: Quỹ thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả dự kiến sẽ được sử dụng để hỗ trợ cho các doanh nghiệp cũng như các công ty dịch vụ năng lượng có thể vay vốn với lãi suất ưu đãi hoặc bảo lãnh vốn vay để thực hiện các dự án về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.
"Quy định này nhằm thay đổi công nghệ cũng như lắp đặt thiết bị làm tăng hiệu suất năng lượng tại các cơ sở sử dụng năng lượng”, bà Lâm Giang nói.
Việc sớm hình thành Quỹ thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả được đánh giá là bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa các chủ trương lớn của Chính phủ về chuyển dịch năng lượng và phát triển bền vững.
Không chỉ tạo thêm kênh tài chính hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, Quỹ còn góp phần thúc đẩy sử dụng năng lượng hiệu quả trên diện rộng, giảm chi phí sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Trong bối cảnh áp lực về an ninh năng lượng và mục tiêu giảm phát thải ngày càng gia tăng, cơ chế tài chính linh hoạt từ Quỹ được kỳ vọng sẽ tạo “đòn bẩy” quan trọng, khuyến khích doanh nghiệp chủ động chuyển đổi sang mô hình sản xuất xanh, tiết kiệm năng lượng. Qua đó, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng xanh, phát triển kinh tế bền vững và nâng cao vị thế của Việt Nam trong tiến trình chuyển dịch năng lượng toàn cầu.
