Nằm cách trung tâm Hà Nội khoảng 20km về phía Tây, Sơn Đồng là một trong những làng nghề thủ công mỹ nghệ truyền thống nổi tiếng của thủ đô Hà Nội.
Cái tên Sơn Đồng đã có từ rất xa xưa cùng với nghề điêu khắc tạc tượng. Trong “Ngọc phạn thần tích” của danh nho Nguyễn Bính viết năm 1572 còn ghi rõ, năm Thái Bình thứ sáu (976), dưới triều vua Lê Đại Hành, Thánh Đào Trực, người Phú Thọ, đã đến Sơn Đồng trong chuyến công du làm quan địa phương.
Thấy địa hình lý tưởng của làng, ngài quyết định ở lại, mở lớp dạy nghề và truyền lại kỹ năng làm hoành phi, câu đối, tạc tượng dát vàng cho người dân.
Trải qua hơn 1.000 năm, Sơn Đồng được mệnh danh là làng nghề điêu khắc và sơn son thếp vàng bậc nhất Việt Nam, lưu giữ tinh hoa văn hóa và bàn tay tài hoa của người thợ đất Kinh kỳ.
Các sản phẩm của làng nghề Sơn Đồng được chế tác thủ công tinh xảo, qua nhiều công đoạn tỉ mỉ. Từ những pho tượng Phật trang nghiêm, các bức tượng thần thái sinh động cho đến những sản phẩm sơn mài tinh xảo, không chỉ thể hiện kỹ thuật điêu luyện mà còn chứa đựng cả tâm hồn, tín ngưỡng và sự sáng tạo của người thợ.
Bí quyết nghề của Sơn Đồng nằm ở kỹ thuật sơn ta truyền thống - loại vật liệu có độ bền cao, có thể giữ màu sắc và độ bóng hàng trăm năm. Người thợ thủ công Sơn Đồng tâm niệm, mỗi sản phẩm của làng nghề không chỉ là hàng hóa mà còn là tác phẩm nghệ thuật mang giá trị tâm linh, chứa đựng tinh hoa văn hóa của dân tộc.
Sản phẩm của Sơn Đồng đã hiện diện ở nhiều công trình văn hóa tâm linh nổi tiếng như: Văn Miếu - Quốc Tử Giám, đền Ngọc Sơn, đền Quán Thánh, chùa Một Cột, chùa Trấn Quốc, chùa Phật Tích...
Không chỉ phục vụ thị trường trong nước, sản phẩm Sơn Đồng còn được xuất khẩu sang nhiều quốc gia như Nga, Pháp, Mỹ, Thái Lan, Lào… góp phần lan tỏa tinh hoa nghề Việt ra thế giới.
Năm 2007, Sách Kỷ lục Việt Nam đã ghi nhận Sơn Đồng là "Làng nghề tạc tượng và đồ thờ phụng Phật giáo lớn nhất Việt Nam". Hiện làng có khoảng 1500 hộ gia đình làm nghề thủ công mỹ nghệ với hơn 4.000 lao động, trong đó khoảng 1.000 thợ thủ công chuyên sâu.
Giờ đây, người thợ thủ công Sơn Đồng đang bước đi mạnh mẽ trên hành trình hội nhập. Tháng 1/2026, Hội đồng Thủ công thế giới (World Crafts Council - WCC) đã công nhận làng nghề Sơn Đồng trở thành “Làng thủ công thế giới” về tác phẩm chạm khắc gỗ và sơn mài mạ vàng tâm linh.
