Phát biểu trong một cuộc phỏng vấn hôm 11/4, Tổng thư ký Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) Arsenio Dominguez nhấn mạnh các quốc gia không có quyền áp đặt bất kỳ khoản phí hay công cụ tài chính nào tại các eo biển quốc tế.
Ông cảnh báo việc làm này sẽ tạo tiền lệ gây tổn hại nghiêm trọng tới ngành vận tải biển toàn cầu và kêu gọi các bên không sử dụng những “dịch vụ” như vậy.
Trước đó, Iran đã đề xuất thu phí đối với tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz, kể cả sau khi xung đột kết thúc. Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng đề cập khả năng thiết lập một “liên doanh” do Mỹ và Iran cùng điều hành để thu các khoản thanh toán này.
Nhận định của ông Dominguez được đưa ra trong bối cảnh các cuộc đàm phán ngừng bắn giữa Mỹ và Iran tại Islamabad kết thúc vào 12/4 mà không đạt được thỏa thuận. Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho biết Iran chưa chấp nhận các điều kiện của Mỹ.
Trong khi đó, truyền thông Iran cho rằng các yêu cầu từ phía Mỹ là “quá đáng”, khiến đàm phán thất bại, với những bất đồng xoay quanh eo biển Hormuz và chương trình hạt nhân.
Dù hai bên đã tuyên bố ngừng bắn kéo dài hai tuần từ hôm 7/4, hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz vẫn gần như tê liệt. Theo S&P Global, từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực đến 10/4, chỉ có 22 tàu rời eo biển, giảm mạnh so với khoảng 135 lượt tàu mỗi ngày trước xung đột, làm gián đoạn nghiêm trọng xuất khẩu dầu mỏ và khí đốt từ khu vực Vùng Vịnh.
Quân đội Mỹ ngày 11/4 cho biết đã điều hai tàu chiến tới eo biển để rà phá thủy lôi, thông tin này bị Iran bác bỏ. Tuyên bố được đưa ra một ngày sau khi ông Trump nói tuyến đường này có thể sớm mở lại, bất kể sự hợp tác từ Iran.
Theo ông Dominguez, giải pháp cốt lõi để khôi phục lưu thông là chấm dứt xung đột. Ông cho biết trước khi chiến sự bùng phát, hoạt động qua eo biển Hormuz diễn ra bình thường và hệ thống phân luồng giao thông thiết lập từ năm 1968 giữa Iran và Oman vẫn vận hành hiệu quả.
Ông nhấn mạnh không cần thiết lập thêm cơ chế mới sau xung đột, mà điều quan trọng là giảm leo thang và khôi phục lại các điều kiện an toàn, bao gồm việc loại bỏ các mối nguy như thủy lôi.
Ngoài ra, người đứng đầu IMO cũng bày tỏ lo ngại về khoảng 20.000 thủy thủ đang bị mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư do tình trạng phong tỏa. Ông cho rằng đây là vấn đề cấp bách nhất, không chỉ ảnh hưởng tới kinh tế toàn cầu mà còn trực tiếp đe dọa đến những người lao động trong ngành vận tải biển.
