Ngày 19/9, Sở Văn hoá và Thể thao TP Hồ Chí Minh tổ chức hội thảo khoa học “Di tích lịch sử Bót Catinat”, nhằm làm sáng rõ giá trị lịch sử - văn hóa của công trình, cũng như đề xuất các giải pháp bảo tồn, phát huy giá trị Di tích lịch sử này.
Với 27 tham luận cùng nhiều tài liệu, hình ảnh, các đại biểu cho rằng, trải qua 144 năm tồn tại, gắn với nhiều giai đoạn thay đổi của đất nước, Bót Catinat (nằm tại địa chỉ 164 Đồng Khởi, TP Hồ Chí Minh) có đủ thời gian để trở thành di sản lịch sử. Đồng thời, di tích có thể khai thác để trở thành điểm văn hóa - lịch sử, sản phẩm du lịch.
PGS.TS Hà Minh Hồng, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử TP Hồ Chí Minh cho rằng, những dấu tích giam giữ, tra khảo cùng hệ thống kiến trúc Pháp ở nơi đây cần được lưu giữ như một không gian tưởng niệm và giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ.
Theo PGS.TS Hà Minh Hồng, cần xây dựng Khu Di tích lịch sử Bót Catinat để lưu giữ các dấu tích, tư liệu, phục dựng không gian nhà giam, phòng tra tấn, phòng làm việc… nhằm bảo tồn lịch sử giữa lòng đô thị hiện đại.
Về phương thức bảo tồn, phát huy giá trị theo thực tế chức năng của công trình Bót Catinat, TS. Nguyễn Thị Hậu, Tổng thư ký Hội Khoa học Lịch sử TP Hồ Chí Minh đề xuất mô hình “di sản trong công sở”. TS Hậu cho rằng, sau khi xếp hạng, công trình phải phát huy được giá trị trong việc giáo dục truyền thống và tri thức cộng đồng.
Theo đó, Thành phố vừa duy trì chức năng hành chính vừa mở rộng không gian tiếp cận cộng đồng, bố trí bảng thông tin song ngữ, trưng bày nhỏ tại tầng trệt, ứng dụng chiếu sáng nghệ thuật về đêm, lồng ghép tư liệu lịch sử vào không gian nội thất.
Theo Phó Giám đốc Sở Văn hoá và Thể thao TP Hồ Chí Minh Nguyễn Minh Nhựt, đơn vị sẽ ghi nhận những ý kiến và tư liệu khoa học tại hội thảo để làm cơ sở tiến tới lập hồ sơ xếp hạng Bót Catinat là di tích lịch sử - văn hoá cấp thành phố.
Ông Nhựt đề nghị Trung tâm Bảo tồn di tích phối hợp cùng các đơn vị liên quan nghiên cứu, hoàn thiện hồ sơ để trình cấp có thẩm quyền xếp hạng Bót Catinat là di tích cấp thành phố, phấn đấu hoàn thành nhân dịp kỷ niệm 85 năm ngày Nam Kỳ khởi nghĩa (23/11/1940 - 23/11/2025).
Công trình 164 Đồng Khởi (di tích lịch sử Bót Catinat) được xây dựng vào nửa cuối thế kỷ XIX, ban đầu là Kho bạc công của chính quyền thực dân Pháp.
Đến năm 1917, nơi đây trở thành trụ sở cảnh sát và mật thám, trung tâm điều hành bộ máy an ninh thuộc địa, chuyên giám sát và đàn áp phong trào cách mạng ở Nam Bộ. Trong giai đoạn 1917-1945, hàng ngàn chiến sĩ cách mạng đã bị giam giữ tại đây.
Sau năm 1954, công trình trở thành trụ sở Bộ Nội vụ của Chính quyền Sài Gòn, tiếp tục là công cụ đàn áp các phong trào đấu tranh của nhân dân.
Ngày 30/4/1975, khi đất nước hoàn toàn thống nhất, công trình trở thành trụ sở của Sở Văn hóa, nay là Văn hoá và Thể thao TP Hồ Chí Minh.
