Kiếm tiền triệu mỗi đêm
Tại làng chài xóm Bắc Thắng, xã Hải Lộc (Nghệ An), nhiều ngư dân vẫn duy trì nghề câu mực đêm bằng chiếc thuyền thúng thô sơ. Đây là nghề đã có từ lâu, được truyền từ đời này sang đời khác. Các bậc cao niên trong làng cũng không nhớ rõ nghề có từ bao giờ. Họ chỉ nhớ rằng, từ thuở ấu thơ đã theo chân cha mẹ đi câu mực đêm bằng chiếc thuyền thúng.
Là người có thâm niên câu mực tại làng chài, ông Lê Văn Thành (67 tuổi, trú xã Hải Lộc) chia sẻ: “Từ khi 15 tuổi tôi đã theo bố mẹ ra biển câu mực, nhẩm tính đến nay cũng ngót nghét gần 50 tuổi nghề. Nửa thế kỷ bám trụ nơi chân sóng, vất vả thì không kể hết được. Mỗi ngày tôi thường ra biển từ 5h chiều hôm trước và quăng câu kiếm mực đến khoảng 4h sáng hôm sau mới cập bến”.
Cũng theo chia sẻ của lão ngư này, dụng cụ hành nghề khá đơn giản, chỉ cần cuộn dây cước, lưỡi câu chùm bọc mồi giả hình tôm phát quang và một chiếc vợt lưới. Thế nhưng, hành trình mưu sinh trên thuyền thúng chưa bao giờ là dễ dàng. Thông thường, ngư dân thả câu ở vùng biển cách đất liền khoảng 5km. Nhưng cũng có khi do phải phụ thuộc vào đường đi của luồng mực nên họ phải ra tận khơi xa, cách đất liền từ 10 - 15km, đối mặt với nhiều hiểm nguy như sóng to, gió lớn, giông lốc bất thường.
Một điều quan trọng nữa là khi câu mực, trên thuyền phải bật bóng đèn để dụ con mồi đến. Sau đó, ngư dân sẽ vung cần câu trong sóng yên, biển lặng. Trong quá trình câu, phải biết nhìn con trăng, nước thủy triều và cần kỹ thuật nương, kéo dây. Khi mực đã cắn câu đòi hỏi ngư dân phải khéo léo cuộn dây, nếu không mực vượt xuống biển.
Mùa câu mực ở đây thường bắt đầu từ tháng 2 và kéo dài cho đến hết tháng 8 hằng năm. Mực câu đêm luôn có giá trị cao vì độ tươi ngon, thịt ngọt và giòn. Mỗi chuyến biển, một ngư dân có thể câu được từ 2 - 7 kg mực. Với giá bán dao động từ 300.000 - 600.000 đồng/kg tùy kích cỡ, mỗi đêm mưu sinh nơi chân sóng mang lại cho bà con tiền triệu.
Dẫu vậy, biển khơi không phải lúc nào cũng “hào phóng” ban tặng lộc trời. Có những ngày khó nhọc ra biển nhưng thành quả suốt đêm chỉ đủ cho gia đình dùng chứ không có bán. “Nghề mưu sinh nơi chân sóng vốn dĩ bấp bênh theo từng con nước. Không phải chuyến đi biển nào mực cũng đầy xô, có những đêm kém may mắn, ngư dân thức trắng đêm, đối mặt với sương lạnh nhưng thành quả là ít hải sản cho gia đình ăn”, chị Nguyễn Thị Sương, người dân nơi đây chia sẻ.
Nét đẹp truyền thống của làng chài
Túc trực tại bến từ mờ sáng, chị Nguyễn Thị Lân - một thương lái tại địa phương chia sẻ, mấy chục năm trong nghề buôn mực câu thuyền thúng, tôi chỉ nhìn bằng mắt là có thể đánh giá được chất lượng mực. Từ đó làm giá với bà con cho hợp tình, hợp lý.
Mực sau khi thu mua chị sẽ gom bán cho khách quen hay nhập vào các nhà hàng tại địa phương. So với các loại mực khác thì mực nháy câu thuyền thúng không bao giờ lo ế hàng. Bởi mực câu đi về trong đêm luôn được khách sành ăn săn tìm.
Ngoài cánh thương lái, tại bến vào mỗi buổi sáng đều có sự túc trực của những người phụ nữ có chồng đi câu mực. Dù chưa biết hôm đó thuyền câu được nhiều hay ít nhưng cứ tờ mờ sáng, họ đều đứng chờ sẵn để chào đón người thân trong vui mừng, hồ hởi. Bởi họ biết một đêm qua, chồng mình đã phải vất vả ngoài biển khơi.
Một nét đẹp tại làng chài này là dù bến thuyền không to nhưng tình làng nghĩa xóm luôn đong đầy. Cứ mỗi khi có chiếc thuyền thúng nào cập bến là họ cùng nhau ghé vai gánh thuyền lên bến, san sẻ những công việc nặng nhọc. Không chỉ nương tựa vào nhau bằng sức lực, chính những lời động viên, an ủi chân tình là động lực giúp những người đi câu thuyền thúng kiên cường vượt lên tất cả để bám biển mưu sinh.
Sau khi “bàn giao” số mực câu được cho người nhà lo chuyện bán mua, các “tay câu” giúp nhau thu dọn ngư cụ. Sau đó, những thợ câu nhanh chóng về nhà, tranh thủ ngủ một giấc dài để nạp lại năng lượng sau một đêm vất vả. “Thức ngày cày đêm” là câu nói quá quen mà người dân làng biển thường nói vui về nghề câu mực của mình.
Anh Hoàng Đức Chính, một người đi biển lâu năm chia sẻ, câu mực có đêm kiếm được tiền triệu, tiền trăm nhưng cũng có đêm không được đồng nào. Những đồng tiền kiếm được của những người đi câu mực bằng thuyền thúng thật sự mặn mòi vị biển của sự mưu sinh, trong đó có cả đam mê, thích thú, lẫn sự vất vả, gian nan.
Nghề biển chưa bao giờ hứa trước một chuyến ra khơi sẽ đầy khoang hay trắng tay. Ngư dân xứ Nghệ phó thác vào con nước, thời tiết và cả may rủi. Nhưng sau mỗi chuyến biển, dù lộc đầy hay vơi, họ vẫn lặng lẽ trở về, thu xếp ngư cụ và chờ một bình minh khác để lại ra khơi, mang theo hy vọng về một chuyến biển bình yên.
Bà Lưu Thị Thọ - Trưởng xóm Bắc Thắng, xã Hải Lộc cho biết, xóm hiện có khoảng 60 hộ gia đình đang duy trì nghề câu mực bằng thuyền thúng truyền thống. Trải qua bao thế hệ cha truyền con nối, nghề thức đêm câu mực đã trở thành sinh kế bền vững, mang lại cuộc sống ấm no, khấm khá cho người dân nơi đây.
Từ một công cụ giản dị, thuyền thúng đã trở thành biểu tượng của sự bền bỉ và thích nghi của ngư dân. Giữa sóng gió biển khơi, những chiếc thuyền thúng nhỏ bé vẫn kiên cường vươn ra biển. Phía sau mỗi vòng quay là sự dẻo dai, là ý chí bám biển của những con người chưa bao giờ lùi bước trước thử thách của thiên nhiên
