Tết Thanh minh hay còn có tên gọi là Tiết Thanh minh, là tiết thứ 5 trong 24 tiết khí hằng năm. Theo nghĩa đen, “thanh” là khí trong, còn “minh” là sáng sủa. Thanh minh nghĩa là trời mát mẻ, quang đãng.
Tết Thanh minh không có ngày cố định, thời gian thường bắt đầu từ ngày mùng 4 hoặc mùng 5 tháng 4 dương lịch (sau khi kết thúc tiết xuân phân) và kết thúc vào khoảng ngày 20 hoặc 21 tháng 4 dương lịch.
Vào ngày Thanh minh, các gia đình sẽ đi tảo mộ gia tiên và làm lễ cúng gia tiên sau tảo mộ. Công việc chính của tảo mộ là sửa sang các ngôi mộ của tổ tiên và thắp hương cho người đã khuất.
Ghi nhận vào ngày 7/4 (Chủ nhật), rất nhiều gia đình "tay xách, nách mang" lễ vật đến mộ phần người thân ở nghĩa trang Lạc Hồng Viên (Hòa Bình) để làm lễ Thanh minh.
Nhiều gia đình đã tranh thủ ngày cuối tuần, sắm sửa lễ vật, đến nghĩa trang để dọn dẹp và thực hành lễ Thanh minh.
Ông Nguyễn Xuân Nguyên (tuổi 87, ở Đống Đa, Hà Nội), mặc dù tuổi cao, sức khỏe yếu và phải ngồi xe lăn nhưng thanh minh năm nào ông cũng lên thăm mộ bà đôi lần.
Theo người thân ông Nguyên cho biết, mỗi năm, bà và gia đình đi từ Hà Nội đến Hòa Bình từ 6-7 lần vì mộ phần mẹ chồng và mẹ đẻ đều đặt tại Hòa Bình. Nhiều lúc ông Nguyên mệt không đi được, thì mỗi lần thực hành lễ ở nghĩa trang, gia đình đều phải quay lại video cho ông xem để ông yên tâm.
Bà Nguyễn Thị Hồng Mai (Cầu Giấy, Hà Nội) cũng dậy sớm, đến nghĩa trang để thắp hương, dọn dẹp phần mộ chồng cũng như dâng hoa và đọc nhật ký cho chồng nghe trong dịp Tết Thanh minh này.
Được biết, khi đi tảo mộ trong Tiết Thanh Minh, việc chuẩn bị những vật phẩm cúng lễ sao cho đầy đủ là rất quan trọng. Các vật phẩm dâng hương có thể là lễ chay hoặc lễ mặn.
Ngày nay, khi cuộc sống vật chất được cải thiện, phong tục tảo mộ trong Tết Thanh minh càng được coi trọng. Nhìn chung, nghi lễ Tết Thanh minh ở nước ta được thực hiện tùy theo vùng miền, tập quán văn hóa.
Rất nhiều gia đình từ Hà Nội đi lên nghĩa trang để thắp hương cho người thân, trên ảnh là gia đình bà Hồng Thị Ngọc (Hà Nội) lên thắp hương cho chồng và con trai vào dịp Tết Thanh minh này.