Chính sách nhằm giải quyết một phần khó khăn, vướng mắc, tạo điều kiện phục hồi và phát triển sản xuất, kinh doanh cho các hộ, cá nhân kinh doanh và các doanh nghiệp siêu nhỏ trong bối cảnh tình hình kinh tế còn nhiều thách thức.
Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết Chính phủ đề xuất Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho phép xây dựng và ban hành Nghị quyết theo trình tự, thủ tục rút gọn, đồng thời bổ sung dự án Nghị quyết này vào Chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI để Quốc hội xem xét, thông qua.
Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính, thời gian qua, Chính phủ đã ban hành và trình cấp có thẩm quyền ban hành nhiều chính sách hỗ trợ người dân và doanh nghiệp như giảm thuế giá trị gia tăng đối với hầu hết các mặt hàng, giảm thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu, mỡ nhờn, các giải pháp về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay, miễn thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và miễn, giảm hơn 40 loại phí và lệ phí.
Trong bối cảnh đã có nhiều chính sách hỗ trợ và căn cứ khả năng cân đối ngân sách nhà nước và để khuyến khích, tạo điều kiện đối với hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển, Chính phủ đề xuất giảm 30% số thuế TNCN đối với cá nhân kinh doanh có mức doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng trong năm 2026 và năm 2027 và giảm 30% số thuế TNDN đối với doanh nghiệp có mức doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng trong năm 2026 và năm 2027.
Bộ trưởng cho biết việc đề xuất giảm số thuế phải nộp tương tự như các giải pháp hỗ trợ (giảm 30% số thuế phải nộp) trước đây tại Nghị quyết 30/2008/NQ-CP của Chính phủ về những giải pháp cấp bách nhằm ngăn chặn suy giảm kinh tế, duy trì tăng trưởng kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội; Nghị quyết số 29/2012/QH13 của Quốc hội ban hành một số chính sách thuế nhằm tháo gỡ khó khăn cho tổ chức và cá nhân; Nghị quyết số 406/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành một số giải pháp nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, người dân chịu tác động của dịch Covid-19.
Ngoài ra, thời gian vừa qua chính sách giảm thuế GTGT (từ 10% xuống 8%) cho hầu hết các mặt hàng đã góp phần kích cầu tiêu dùng, tăng sức mua hàng hóa, dịch vụ.
Qua tổng kết, chính sách này đã phát huy được vai trò điều tiết tiêu dùng, tối ưu hóa chi phí sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, chính sách giảm thuế GTGT có hiệu lực đến hết năm 2026, theo đó, để hỗ trợ trực tiếp các đối tượng này trong giai đoạn hiện nay, giữ lại nguồn lợi nhuận để tái đầu tư, mở rộng sản xuất, gia tăng thu nhập khả dụng để người dân có điều kiện nâng cao chất lượng cuộc sống, tiêu dùng và tích lũy, hướng tới mục tiêu tăng trưởng 02 con số thì đề nghị giảm 30% số thuế TNCN và thuế TNDN đối với cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp có doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng trong năm 2026 và 2027 là cần thiết và phù hợp.
Với đề xuất này, theo số thu năm 2025, dự kiến tổng số giảm thu ngân sách năm 2026 khoảng 3.191 tỷ đồng và năm 2027 khoảng 3.510 tỷ đồng. Bộ trưởng Bộ Tài chính nhấn mạnh việc giảm thuế theo đề xuất nêu trên trước mắt có thể làm giảm thu ngân sách nhà nước, nhưng về lâu dài, khi doanh nghiệp và cá nhân phát triển sẽ đóng góp trở lại cho ngân sách thông qua việc nộp thuế đối với tiêu dùng và thu nhập của các doanh nghiệp, cá nhân này.
Đề nghị làm rõ cơ sở áp dụng thống nhất ngưỡng 10 tỷ
Trình bày Báo cáo thẩm tra sơ bộ dự án Nghị quyết, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Thị Phú Hà cho biết Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính và các cơ quan của Quốc hội nhất trí cao về sự cần thiết ban hành Nghị quyết.
Tuy nhiên, dẫn chứng từ Báo cáo của Chính phủ và kết quả khảo sát của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cơ quan thẩm tra nhấn mạnh khó khăn lớn nhất mà các hộ, cá nhân kinh doanh đang gặp phải hiện nay chính là vấn đề pháp lý và chi phí tuân thủ (chiếm tới 73,3%).
Cơ quan thẩm tra nhận định những vướng mắc pháp lý và chi phí tuân thủ này chưa được giải quyết trong phương án trình lần này của Chính phủ.
Đồng thời, việc giảm 30% số thuế phải nộp chưa thật sự mang lại tác động đáng kể và thực chất cho các đối tượng kinh doanh quy mô nhỏ, đặc biệt trong bối cảnh nhiều hộ, cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp siêu nhỏ đã không còn lợi nhuận để nộp thuế.
Do đó, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ tiếp tục quan tâm chỉ đạo nghiên cứu, đánh giá kỹ các khó khăn, vướng mắc để kịp thời đề xuất cấp có thẩm quyền ban hành hoặc ban hành theo thẩm quyền các chính sách có tác động mang tính thực tiễn và thực chất, giải quyết triệt để khó khăn trên thực tế.
Đa số ý kiến cơ quan thẩm tra nhất trí với điều kiện hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp được “giảm 30% số thuế TNCN và số thuế TNDN theo mức doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng trong 2 năm 2026, năm 2027” như đề xuất của Chính phủ.
Tuy nhiên, nhiều ý kiến đề nghị Chính phủ làm rõ cơ sở áp dụng thống nhất ngưỡng 10 tỷ đồng cho tất cả các lĩnh vực.
Ngoài ra, nhiều ý kiến cho rằng quy định tại dự thảo Nghị quyết chưa thực sự hợp lý, chưa bảo đảm nguyên tắc công bằng theo quy mô và có thể không tạo động cơ thúc đẩy phát triển kinh tế.
Cụ thể, các đối tượng có doanh thu đến 10 tỷ đồng thì được hưởng chính sách giảm thuế, nhưng đối tượng có doanh thu chỉ nhỉnh hơn ngưỡng 10 tỷ đồng một tỷ lệ rất nhỏ lại bị loại khỏi diện ưu đãi.
Từ phân tích trên, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ nghiên cứu cơ chế chuyển tiếp hợp lý thay vì cắt bỏ toàn bộ ưu đãi khi doanh thu vượt ngưỡng 10 tỷ đồng…
Ở vị trí điều hành phiên thảo luận, sau khi nghe các ý kiến tại phiên họp, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cho biết Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất bổ sung nội dung Chính phủ trình vào chương trình kỳ họp không thường lệ và trình Quốc hội thông qua theo thủ tục rút gọn, tán thành nội dung chính sách như Chính phủ trình.
